Trong khi các đồng tiền chủ lực (mainstream coin) vẫn trầm lặng và ít biến động, năm nay các đồng altcoin lại bùng nổ mạnh mẽ, tự tạo ra một mùa xuân riêng.
Những mức tăng giá lên đến vài lần, thậm chí hàng chục lần khiến nhiều người có cảm giác như đang quay trở lại năm 2017.
Trước diễn biến thị trường này, một số nhà đầu tư cho rằng đây chính là dấu hiệu của một thị trường tăng giá (bull market) và nghĩ rằng “nếu không vào lúc này thì còn đợi đến bao giờ?”. Tuy nhiên, cũng có không ít người tỏ ra thận trọng, cho rằng altcoin tiềm ẩn nhiều rủi ro và cần cân nhắc kỹ trước khi tham gia.
Vậy, đợt tăng giá của altcoin rốt cuộc là tín hiệu báo trước cho một thị trường bull market, hay chỉ là “lưỡi hái” của các nhà làm giá (whales)? Và câu chuyện về altcoin liệu còn có thể kéo dài bao lâu nữa?
1. Đồng chủ lực im hơi lặng tiếng, altcoin lên ngôi
Những đồng altcoin từng bị xem thường giờ đây đã vượt mặt các đồng tiền chủ lực để trở thành “ngôi sao mới” trong mắt giới đầu tư.
ADA tăng 288% trong năm nay, Doge tăng 57%, còn LINK thì tăng hơn 3 lần kể từ đầu năm.
Ngay cả trong lĩnh vực DeFi – nơi sản sinh ra vô số altcoin – cũng ghi nhận những biểu hiện ấn tượng: giá Kyber Network và Compound so với USD đều tăng hơn 20%.
Đặc biệt, token quản trị COMP của Compound đã bứt phá từ mức vài chục đô la lên cao nhất trên 400 đô la chỉ trong vài ngày.
Tương tự, từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 6, các token của các sản phẩm DeFi như BNT, LRC và LEND đều tăng hơn 100%; trong đó, BNT tăng mạnh nhất với mức 309,17%.
Thậm chí, trên sàn giao dịch phi tập trung Uniswap, một token giảm phát (deflationary token) mang tên Sta đã tăng giá từ gần như bằng không (0,00001 nhân dân tệ) lên khoảng 1 nhân dân tệ chỉ trong vòng 6 ngày – từ 30/5 đến 5/6 – tức tăng khoảng 100.000 lần.
Trong bối cảnh những “câu chuyện làm giàu” tưởng chừng đã biến mất, thị trường hiếm khi chứng kiến các đồng coin tăng giá gấp trăm lần, chứ chưa nói đến gấp ngàn hay vạn lần – thế nhưng Sta đã tái hiện kỳ tích ấy.
Mức tăng giá của các altcoin thật đáng kinh ngạc; tuy nhiên, các nhà đầu tư vẫn có thể chấp nhận được, bởi trong giai đoạn đầu của thị trường tiền mã hóa, việc các đồng coin tăng giá gấp trăm, ngàn, thậm chí vạn lần xuất hiện liên tiếp và không hề hiếm, nên họ cũng đã quá quen thuộc.
Tuy nhiên, khi thị trường chứng khoán A-share – vốn áp dụng cơ chế giới hạn trần tăng giá – bắt đầu tăng liên tục, và ngay cả vàng – một tài sản được biết đến với tính ổn định – cũng vừa phá vỡ mốc 400 nhân dân tệ, thì Bitcoin – được mệnh danh là “vàng kỹ thuật số” – cùng các đồng tiền chủ lực khác lại có mức tăng khá khiêm tốn.
Trong top 10 đồng tiền mã hóa theo vốn hóa thị trường, Bitcoin chỉ tăng 27% kể từ đầu năm và giảm 0,66% trong 7 ngày qua; XRP tăng 2,98% kể từ đầu năm, nhưng chỉ tăng 6,5% trong 7 ngày gần nhất; BCH tăng 10,41% kể từ đầu năm, nhưng lại giảm 4,03% trong 7 ngày qua.
“Đây không phải là lần đầu tiên altcoin nóng lên; tôi đã trải qua rất nhiều lần như vậy rồi.” Một nhà đầu tư tiền mã hóa tên Lý (tên giả) chia sẻ với DeepChain. “Trong những đợt nóng, tôi kiếm được kha khá tiền từ altcoin, nhưng sau đó lại trả hết trong các đợt điều chỉnh giảm giá.”
Anh Lý cho biết, nếu nhìn lại ba năm qua một cách kỹ lưỡng, sẽ thấy dù thực tế đã kiếm được vài lần lợi nhuận từ một số đồng coin, trông thì có vẻ tốt, nhưng nếu tính toán chi tiết thì vẫn không bằng việc chuyển toàn bộ tài sản sang Ethereum hoặc Bitcoin từ năm 2016.
“Những người thực sự kiếm được tiền từ altcoin thực chất chỉ là ngoại lệ,” anh Lý khẳng định. “Tôi hoàn toàn không hiểu được nguyên nhân đằng sau sự tăng giá của altcoin.”
2. Vì sao altcoin lại bước vào “thời kỳ đỉnh cao”?
Vì sao năm nay altcoin lại tăng giá mạnh?
Thứ nhất, do sự “thiếu sức sống” của Bitcoin và các đồng tiền chủ lực.
Kể từ đầu năm, hàng loạt yếu tố tiêu cực như chiến tranh thương mại Mỹ–Trung, đại dịch toàn cầu, thị trường chứng khoán Mỹ ngừng giao dịch (circuit breaker), hợp đồng tương lai dầu mỏ rơi xuống giá âm… đã khiến Bitcoin sau sự kiện Halving rơi vào giai đoạn đi ngang kéo dài ở mức khoảng 9.000 đô la.
Do các đồng tiền chủ lực như Bitcoin tăng trưởng trì trệ, nhiều nhà đầu tư vì nhu cầu đầu tư nên chuyển sự chú ý sang các đồng coin nhỏ hơn, dễ “đẩy” hơn.
“Khi Bitcoin đi ngang là thời điểm thuận lợi nhất cho altcoin tăng mạnh,” ông Sử – nhà sáng lập sàn giao dịch BitCoin – chia sẻ với DeepChain.
Thứ hai, là do nhu cầu đầu tư của người dùng trong nước tăng mạnh.
Trước đây, có quan điểm cho rằng việc A-share và vàng tăng mạnh gần đây không phải do dòng tiền bên ngoài đổ vào, mà do nhu cầu đầu tư của người dùng tăng lên.
Sau khi chịu ảnh hưởng bởi đại dịch, chiến tranh thương mại và nhiều tin xấu khác, các nhà đầu tư cá nhân ngày càng khao khát tích lũy và tìm kiếm lợi nhuận từ đầu tư hơn bao giờ hết – từ đó thúc đẩy sự bùng nổ của A-share.
“Thị trường tiền mã hóa cũng vậy,” Andy chia sẻ với DeepChain. “Nếu quy đổi tương đương sang thị trường tiền mã hóa, thì đợt tăng giá của altcoin lần này cũng là hành vi đầu cơ của dòng tiền ‘phi chủ lực’ trong tổng lượng tiền hiện có.”
“Hiện nay thị trường ngày càng đa dạng hóa: số lượng token ngày càng nhiều, sản phẩm phái sinh cũng ngày càng phong phú – dẫn đến dòng tiền bị phân tán. Các nhà đầu tư lớn vì thế thiên về thị trường phái sinh, nên sức ảnh hưởng trên thị trường spot (giao ngay) bị suy giảm. Do đó, việc thao túng giá altcoin ít đi, khiến giá altcoin dễ bị đẩy lên hơn,” nhà phân tích tiền mã hóa Andy chia sẻ với DeepChain. “Có thể lý do khiến XRP, LTC và một số đồng coin khác tăng yếu là do chúng đã bị ‘đánh nóng’ quá mức, khiến việc kiểm soát nguồn cung trở nên khó khăn và chi phí thao túng tăng cao.”
Thứ ba, là do sự nổi lên của các khái niệm mới như DeFi và Filecoin.
DeFi là viết tắt của Decentralized Finance – Tài chính phi tập trung. Về mặt từ ngữ, DeFi nghĩa là tài chính phi tập trung; ngành tài chính truyền thống bao quát rất nhiều lĩnh vực và thấm sâu vào mọi ngóc ngách của xã hội. Mặc dù DeFi vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, nhưng phạm vi ứng dụng của nó đã rất rộng.
Lĩnh vực DeFi đã đóng góp một lượng lớn altcoin cho ngành tiền mã hóa, trong đó có những đồng như Sta và COMP – tăng giá mạnh mẽ một cách đáng kinh ngạc.
Hơn nữa, sự bùng nổ của DeFi còn kéo theo cả một loạt token liên quan đến các lĩnh vực phụ trợ.
Ví dụ như LINK – tăng mạnh 342% kể từ đầu năm. Nguyên nhân tăng giá là do DeFi cần oracle để lấy dữ liệu giá tài sản bên ngoài chuỗi (off-chain), khiến oracle trở thành một “điểm nóng” quan trọng trong đợt tăng giá này. Có thể nói oracle chính là “hiệu ứng phụ” của làn sóng DeFi.
Bên cạnh đó, khi ngày ra mắt mạng chính thức (mainnet) của nền tảng lưu trữ phân tán Filecoin ngày càng cận kề, các token liên quan đến lưu trữ phân tán – bao gồm cả hợp đồng tương lai FIL – cũng tăng giá ở các mức độ khác nhau.
Theo dữ liệu từ Beecha, FIL tăng 271% kể từ đầu năm, trong khi IOTA tăng 53%.
Thứ tư, là do “thời điểm then chốt” của nhiều dự án altcoin.
Do phần lớn các dự án altcoin ra đời sau năm 2017, nên nhiều dự án đang lần lượt hoàn tất việc nâng cấp kiến trúc mạng chính (mainnet) và các thành phần mạng cốt lõi trong năm nay.
Ví dụ như ADA, sẽ hoàn tất nâng cấp Shelley vào cuối tháng 7. Quỹ Cardano cho biết nâng cấp Shelley sẽ giúp mức độ phi tập trung của mạng blockchain ADA vượt xa các đối thủ khác tới 100 lần.
Bên cạnh đó, vào tháng 6 vừa qua, Stellar đã tiến hành nâng cấp mạng “Giao thức 13”, và tương ứng với đó là mức tăng ấn tượng 101% của XLM kể từ đầu năm.
Thứ năm, là chiến dịch lan truyền “virus” của các altcoin như Dogecoin.
Vào ngày 7/7, một video thử thách về Dogecoin (DOGE) đã lan truyền mạnh mẽ trên TikTok, thúc đẩy DOGE tăng hơn 20% trong ngày, và vốn hóa thị trường tăng từ 287 triệu đô la lên 357 triệu đô la.
Tương tự, vào ngày 15/7, một altcoin nhỏ khác là XDN cũng tăng hơn 20% trong một ngày nhờ chiến dịch quảng bá trên TikTok.
Tuy nhiên, dù có nhiều nguyên nhân dẫn đến đợt tăng giá của altcoin, một số nhà đầu tư cho rằng đợt tăng này tuy khó thuyết phục, nhưng xét về bản chất vẫn nằm trong tầm hợp lý.
Theo quan điểm của họ, sau nhiều chu kỳ tăng – giảm, các nhà đầu tư giờ đây đã hoàn toàn vô cảm với các yếu tố như công nghệ, cảm hứng hay câu chuyện đằng sau dự án – chỉ cần có cơ hội chênh lệch giá (arbitrage), họ sẽ đổ xô vào ngay.
“Xét về độ biến động, Bitcoin đã đến thời điểm cần chọn hướng để di chuyển. Vì vậy, những nhà đầu tư nắm giữ altcoin cũng cần lưu ý rủi ro điều chỉnh giảm của Bitcoin,” ông Sử nhận định.
“Tiền luôn chạy theo lợi nhuận; có đẩy giá thì sẽ có bán tháo. Nếu không có cải thiện đáng kể về cơ sở nền tảng và chu kỳ dòng tiền, thì tình trạng này sẽ không duy trì được lâu.”
“Tóm lại, thấy tốt thì nên chốt lời,” Andy nhắc nhở.
3. Sự tăng giá của altcoin: Dấu hiệu báo trước của một thị trường tăng giá?
Khi thị trường tiền mã hóa bước vào giai đoạn tăng giá, giá hầu hết các đồng coin đều tăng theo.
So với Bitcoin và Ethereum – hai đồng coin tăng giá khá hạn chế – thì altcoin lại có “khả năng tưởng tượng” về mức tăng cao hơn nhiều. Để đạt được lợi nhuận đầu tư hấp dẫn hơn, việc phân bổ tài sản vào altcoin đã trở thành một chiến lược quan trọng của các nhà đầu tư.
Tuy nhiên, sự tăng giá của altcoin có thực sự liên quan đến thị trường tăng giá hay không?
Trong đợt tăng giá năm 2017, thị phần của Bitcoin trên sàn Coinbase giảm xuống dưới 30%, điều này xác nhận xu hướng lựa chọn của nhà đầu tư trong giai đoạn thị trường tăng giá. Việc thị phần Bitcoin giảm cho thấy kỳ vọng và niềm tin của thị trường vào một thị trường tăng giá.
“Lần này, thị phần Bitcoin giảm từ gần 70% xuống còn gần 60%. Nếu tỷ lệ này tiếp tục giảm, thì liệu có thể coi đây là dấu hiệu của một thị trường tăng giá?” anh Lý đặt câu hỏi.
Tuy nhiên, trái ngược với điều này, sau tháng 3/2018, thị phần Bitcoin trong tổng vốn hóa thị trường giảm từ 45% xuống còn 36%. Lúc đó, altcoin cũng bùng nổ, nhưng Bitcoin lại sụt giảm nghiêm trọng.
Sau đó, “mùa đông” đã ập đến.
Ngoài ra, từ tháng 3/2019, thị phần Bitcoin trong tổng vốn hóa thị trường tăng từ khoảng 50% lên 60% vào tháng 6 cùng năm, trong khi giá Bitcoin tăng từ 5.300 đô la lên mức cao nhất 13.000 đô la.
Tuy nhiên, altcoin lại không theo kịp đà tăng của Bitcoin. Khi Bitcoin điều chỉnh giảm về vùng 10.000 đô la, altcoin bắt đầu giảm mạnh toàn diện; nếu so sánh với Bitcoin, phần lớn altcoin đều chạm mức thấp kỷ lục trong năm đó.
Nếu xét theo các ví dụ trên, có thể thấy sự tăng giá mạnh của altcoin có thể không liên quan nhiều đến thị trường tăng giá.
“Có thể trước đây từng có mối liên hệ,” Andy chia sẻ với DeepChain. “Nhưng thị trường hiện nay đã khác xưa: thị trường đa dạng hơn, sản phẩm giao ngay và phái sinh ngày càng phong phú, dòng tiền cũng phân tán hơn. Vì vậy, thời đại đã thay đổi, lịch sử không thể sao chép máy móc, và chắc chắn sẽ có những thay đổi nhất định.”
Bên cạnh đó, Andy còn cho rằng cần “định nghĩa lại” khái niệm thị trường tăng giá lớn.
“Một thị trường tăng giá lớn có thể sẽ rất khó xuất hiện trở lại. Hãy định nghĩa lại khái niệm này: có thể chỉ cần Bitcoin tăng gấp đôi hoặc 1,5 lần là đã đủ để gọi là thị trường tăng giá lớn rồi. Đừng mãi bám vào quá khứ – thời đại đang thay đổi, một số điều sẽ không lặp lại y hệt lần thứ hai.”
Hơn nữa, đợt “nóng” hiện tại của altcoin sắp kết thúc.
4. Đợt “nóng” của altcoin còn kéo dài bao lâu?
Trước đây, một số phương tiện truyền thông từng thống kê: nếu bắt đầu từ năm 2013 và so sánh cứ ba năm một lần, sẽ thấy rằng trong ba giai đoạn 2013, 2016 và 2019, ngoài Bitcoin luôn vững vàng ở vị trí số 1 trong bảng xếp hạng vốn hóa thị trường tiền mã hóa top 10, thì 9 vị trí còn lại đều thay đổi mạnh mẽ – những đồng coin từng vô danh nay vươn lên top 10 toàn cầu, trong khi những đồng tiền chủ lực từng thống trị thị trường nay thậm chí còn không còn bóng dáng.
Thực tế, không cần chờ ba năm, mà thậm chí mỗi năm hoặc chỉ vài tháng, bảng xếp hạng vốn hóa thị trường tiền mã hóa top 10 toàn cầu đều có sự thay đổi.
Ví dụ như ADA, chỉ mới lọt vào top 10 cách đây 10 ngày.
“Tất cả những điều này chỉ là sản phẩm của một giai đoạn nhất định; nhiệt độ nhất thời sẽ không duy trì được lâu,” Andy nhận định.
Trong tuần qua, chúng ta đã chứng kiến sự bùng nổ của altcoin, nhưng hiện nay một thực tế đang đặt ra là altcoin bắt đầu “sức cùng lực kiệt”.
ADA cuối cùng cũng dừng bước tiến mạnh mẽ trong vài ngày qua, chỉ tăng 3,45% vào ngày 15/7, và đường giá chính trong 7 ngày gần đây đã bắt đầu điều chỉnh giảm.
Tương tự, COMP – dự án DeFi đình đám – sau khi tăng mạnh cũng bước vào giai đoạn điều chỉnh, giảm hơn 10% trong 7 ngày qua.
Còn DOGE – tăng mạnh nhờ TikTok – chỉ tăng 1,51% vào ngày 15/7, và trong 7 ngày qua thậm chí giảm tới 25,68%.
“Mùa tiệc tùng của altcoin sẽ sớm kết thúc,” một chuyên gia trong ngành nhận định. “Dù sao đây cũng chỉ là giải pháp bất đắc dĩ trong bối cảnh thiếu biến động thị trường; một khi thị trường trở lại trạng thái bình thường, thì altcoin sẽ không còn chỗ đứng.”
Ông Kevin Rose – đối tác tại True Ventures – cũng cho rằng 99% các dự án và đội ngũ đứng sau chúng chỉ thuần túy vì lợi ích kinh tế, điều này làm chậm tiến độ của các dự án chất lượng cao và gây rối loạn đáng kể cho toàn bộ lĩnh vực.
Trader Joe007 cũng cho rằng, trước đợt phục hồi tiếp theo của Bitcoin, rất có thể sẽ xảy ra một “sự kiện tuyệt chủng hàng loạt các đồng coin rác”.
“Bất kỳ đồng coin nào ngoài Bitcoin đều cần phải có đóng góp thiết thực cho ngành hoặc cung cấp các kịch bản ứng dụng không thể thiếu – như ETH – nếu không, 99% các dự án sẽ thất bại,” ông Sử chia sẻ với DeepChain.
Ví dụ như các dự án nổi bật gần đây trong lĩnh vực cross-chain, sản phẩm DeFi và nền tảng lưu trữ phân tán Filecoin.
Theo ông Sử, thị trường cần những câu chuyện, và DeFi hiện tại là một câu chuyện khá hấp dẫn. Ngoài ra, sự “nóng” của Filecoin cũng phần nào thu hút được lượng lớn lưu lượng truy cập từ bên ngoài. Một khi hai khái niệm này trưởng thành, có thể thực sự phá vỡ quy luật hiện tại và mở ra một thị trường tăng giá.
Xét về token FIL của Filecoin, hiện giá hợp đồng tương lai của nó từng chạm mức 30 đô la. Giả sử mức giá này được duy trì sau khi mạng chính thức ra mắt, và với tổng cung 2 tỷ token FIL, thì vốn hóa thị trường của FIL sẽ đạt tới 60 tỷ đô la – vượt qua Ethereum (26,8 tỷ đô la) để trở thành đồng tiền mã hóa có vốn hóa thị trường lớn thứ hai.
Đúng như Andy đã nói, chúng ta cần “định nghĩa lại” khái niệm thị trường tăng giá lớn; đồng thời, chúng ta cũng không thể tiếp tục nhìn nhận altcoin bằng góc nhìn cũ. Có thể đợt “nóng” hiện tại của altcoin sắp kết thúc, nhưng những altcoin “mới” mang tính đột phá về công nghệ và có ứng dụng thực tế rõ ràng có thể trong tương lai sẽ vươn lên trở thành các đồng tiền chủ lực.