Ông Đinh Nguyên, Trưởng bộ phận PoS của Huobi Pool, cho biết: Với tư cách là hồ Staking lớn nhất thế giới và nằm trong top 5 hồ đào POW toàn cầu, Huobi Pool luôn đặt nguyên tắc an toàn tài sản người dùng lên hàng đầu. Chúng tôi sẽ sớm ra mắt các sản phẩm và dịch vụ liên quan đến ETH2.0 để giúp cộng đồng dễ dàng tiếp cận thế giới mới này.
Vào 15h00 ngày 8/7, chuỗi sự kiện AMA “Chờ đón ETH2.0” do Huobi tổ chức – phần thứ hai của series “Đỉnh cao Huobi” – đã chính thức phát trực tuyến. Chủ đề lần này là “Sự thật về Ethereum 2.0 mà bạn cần biết”, với sự tham gia đối thoại sâu sắc của các chuyên gia: ông Đinh Nguyên (Trưởng bộ phận PoS, Huobi Pool), Johnson (Chuyên gia phân tích trưởng, TokenInsight), Esther (Trưởng cộng đồng Ethereum tiếng Trung – ECN), ông Hứa Chí Phong (Phó Giám đốc Thường trực Trung tâm Nghiên cứu Blockchain, Đại học Khoa học và Công nghệ Cáp Nhĩ Tân) và ông Mã Thiên Nguyên (Nhà nghiên cứu kỹ thuật trưởng, Viện Nghiên cứu Huobi).
Hạt giống của Ethereum 2.0 đã được gieo từ nhiều năm trước. Từ ý tưởng, nghiên cứu, thử nghiệm cho đến hiện thực hóa, đây là một hành trình dài đối với toàn bộ hệ sinh thái. Khi thời điểm ra mắt Ethereum 2.0 ngày càng đến gần, mọi ánh nhìn đều đổ dồn về phía nó. Vậy trong quá trình nâng cấp lên Ethereum 2.0, điều quan trọng nhất mà người dùng cần nắm rõ là gì?
Chính vì vậy, phiên “Đỉnh cao Huobi” lần này tập trung vào chủ đề này, để các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm dẫn dắt bạn xuyên qua lớp sương mù, tiếp cận trực tiếp những sự thật cốt lõi của Ethereum 2.0.
Các học giả và khách mời đã cùng thảo luận về những vấn đề sau:
1. Lộ trình triển khai ba giai đoạn của ETH2.0
2. Mô hình kinh tế của ETH2.0
3. Những ưu điểm vượt trội của ETH2.0 so với ETH1.0
4. Việc di chuyển hệ sinh thái từ ETH sang ETH2.0
5. Dự báo về ETH2.0 và BETH
Phần 1: Lộ trình triển khai ba giai đoạn của ETH2.0
1. Giai đoạn 0 (Phase 0) dự kiến khởi động khi nào và nội dung chính là gì?
Esther:
Trước tiên, cần làm rõ một điểm: việc nâng cấp lên eth2 không diễn ra một lần duy nhất, mà được chia thành nhiều giai đoạn và tiến hành từng bước. Hiện tại, chúng ta thường chỉ thảo luận về ba giai đoạn đầu tiên – Giai đoạn 0, Giai đoạn 1 và Giai đoạn 2. Các bản nâng cấp tiếp theo, kể cả Giai đoạn 2, vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu mở.
Tổng quan lại, mạng lưới nâng cấp sắp tới của Ethereum được gọi là Ethereum 2.0 hoặc eth2, với tên mã là Serenity, đi kèm những thay đổi mang tính đột phá như phân mảnh (sharding), cơ chế đồng thuận Proof-of-Stake (PoS) và máy ảo mới.
Giai đoạn gần nhất với chúng ta là Giai đoạn 0 của Ethereum 2.0. Mục tiêu chính của giai đoạn này là khởi chạy Chuỗi Beacon (Beacon Chain), chuyển cơ chế đồng thuận của Ethereum từ Proof-of-Work (PoW) sang Proof-of-Stake (PoS). Chuỗi Beacon không chỉ là điểm khởi đầu của Ethereum 2.0, mà còn là nền tảng cốt lõi của toàn bộ hệ thống, thay đổi cách thức Ethereum đảm bảo an ninh và xác thực dữ liệu.
Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ khái niệm “validator” (người xác thực) trong Ethereum 2.0. Như tên gọi, validator sẽ đảm nhận vai trò xác thực dữ liệu trong Ethereum 2.0 – tương tự nhiệm vụ của thợ đào PoW hiện tại, tức là xác thực và tạo khối, đồng thời duy trì tính an toàn của chuỗi. Để trở thành một validator trên Ethereum 2.0, điều kiện tiên quyết là phải stake (ký quỹ) 32 ETH vào hệ thống.
Vậy Chuỗi Beacon thay đổi cách thức Ethereum đảm bảo an ninh và xác thực dữ liệu như thế nào? Về mặt an ninh, cơ chế PoW áp dụng hình phạt bằng cách khiến thợ đào không thể thu hồi chi phí vận hành thông qua phần thưởng; trong khi đó, Chuỗi Beacon sẽ khấu trừ hoặc tịch thu một phần số ETH đã stake của validator.
Về mặt xác thực dữ liệu, Chuỗi Beacon sẽ ngẫu nhiên phân bổ một nhóm validator cho mỗi slot (mỗi slot kéo dài 12 giây) để luân phiên đề xuất và bỏ phiếu cho khối mới. Trọng lượng phiếu bầu của mỗi validator phụ thuộc vào số lượng ETH họ đã stake; những validator thực hiện đúng nghĩa vụ sẽ nhận được phần thưởng theo một tỷ lệ nhất định.
Dù Ethereum 2.0 đã rất gần kề, việc khởi chạy Chuỗi Beacon vẫn đòi hỏi một số điều kiện tiên quyết:
1. Trong buổi AMA về Ethereum 2.0 do ECN tổ chức gần đây, nhà phát triển Afri cho biết trước khi khởi chạy Chuỗi Beacon, mạng thử nghiệm đa-client công khai cuối cùng ít nhất phải hoạt động ổn định trong 2–3 tháng.
2. Triển khai hợp đồng deposit (gửi tiền) cho eth2 trên chuỗi chính hiện tại, để validator có thể bắt đầu stake.
3. Cần tối thiểu 16.384 validator thực hiện stake để kích hoạt Chuỗi Beacon.
Tình hình mới nhất của Ethereum 2.0 là: mạng thử nghiệm liên hợp (joint testnet) mới nhất với cấu hình tương đương mạng chính đã bắt đầu vận hành; hợp đồng deposit cũng đã hoàn tất kiểm toán và xác minh hình thức (formal verification). Theo dự tính của Afri, Giai đoạn 0 có thể ra mắt sớm nhất vào khoảng tháng 10–11 năm nay.
2. Bản đồ công nghệ của Giai đoạn 1 (Phase 1)
Esther:
Sau khi Giai đoạn 0 hoàn tất việc chuyển đổi sang cơ chế PoS, Giai đoạn 1 sẽ bắt đầu triển khai kiến trúc phân mảnh (sharding).
Có người hỏi: “Phân mảnh là gì?” Tôi xin mở rộng thêm ví dụ minh họa khái quát do Vitalik đưa ra về khái niệm này.
Hãy hình dung Ethereum được chia thành 64 hòn đảo nhỏ (64 phân mảnh), mỗi đảo đều diễn ra những câu chuyện song song. Cư dân trên đảo đảm nhận các vai trò riêng, có thể tương tác với nhau và tự do sử dụng mọi chức năng của hòn đảo. Ngoài ra còn có một đảo chính — chính là chuỗi Beacon — có nhiệm vụ định kỳ phân bổ ngẫu nhiên các trình xác thực (validator) đến từng đảo nhỏ, đồng thời thu thập và tổng hợp trạng thái của chúng. Việc liên lạc giữa các đảo nhỏ với đảo chính chủ yếu thông qua "liên kết chéo" (crosslink).
Mặc dù phân mảnh (sharding) là giải pháp mở rộng lớp 1 (layer-1) cho Ethereum, cần lưu ý rằng Giai đoạn 1 (Phase 1) chủ yếu tập trung vào việc ghi dữ liệu vào các chuỗi phân mảnh, chưa hỗ trợ tài khoản, tài sản hay hợp đồng thông minh. Do thiếu môi trường thực thi giao dịch, Giai đoạn 1 vẫn chưa thể xử lý giao dịch.
Vì vậy, giai đoạn này giống như một bản chạy thử cấu trúc phân mảnh, chứ chưa tạo ra bước đột phá đáng kể nào về khả năng mở rộng cho Ethereum.
Một cột mốc quan trọng sau khi hoàn tất Giai đoạn 1 là chúng ta cuối cùng đã đủ điều kiện để hợp nhất chuỗi Eth1 với chuỗi Eth2 — lúc đó cơ chế bằng chứng công việc (PoW) sẽ bị loại bỏ hoàn toàn, và Ethereum sẽ trở thành một hệ thống PoS dựa trên phân mảnh, hoàn toàn gồm chuỗi Beacon và các chuỗi phân mảnh. Theo đề xuất mới nhất, Eth1 sẽ hoạt động như phân mảnh số 0 (shard 0) trong Eth2. Tuy nhiên, kế hoạch hợp nhất cụ thể còn phụ thuộc vào tiến độ của một hướng nghiên cứu khác — Ethereum không trạng thái (Eth 1.x) — nên ở đây tôi sẽ không đi sâu thêm.
3. Kế hoạch lý tưởng cho Giai đoạn 2 (Phase 2) là gì?
Esther:
Giai đoạn 2 hiện là giai đoạn xa nhất với chúng ta, dự kiến triển khai vào khoảng năm 2021–2022.
Chủ đề chính của Giai đoạn 2 là máy ảo mới và môi trường thực thi, từ đó toàn bộ hệ thống eth2 bắt đầu hướng tới sự tích hợp hoàn chỉnh.
Các chuỗi phân mảnh sẽ không còn chỉ là "bộ chứa dữ liệu", mà sẽ thực sự quản lý máy ảo eWASM, hỗ trợ thực thi trạng thái, gọi hợp đồng và các thao tác xuyên phân mảnh (cross-shard), đồng thời cho phép viết hợp đồng thông minh bằng nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau. Bên cạnh đó, mỗi phân mảnh còn có thể lựa chọn các môi trường thực thi khác nhau, chẳng hạn như hệ thống kiểu UTXO hoặc kiểu Libra.
Về các giai đoạn sau Giai đoạn 2, hiện chưa có lộ trình cụ thể nào được đưa vào kế hoạch.
Phần 2: Mô hình kinh tế của ETH2.0
4. Mạng Ethereum thường bị chỉ trích vì tắc nghẽn và phí Gas cao. Vậy mô hình phí Gas của ETH2.0 sẽ khác biệt thế nào so với hiện tại?
Johnson:
Hiện nay, phí Gas trên mạng Ethereum đang ở mức rất cao. Đề xuất EIP-1559 trong ETH 2.0 có thể giải quyết vấn đề này. EIP-1559 đề xuất người dùng trả một khoản phí cơ sở (base fee), khoản phí này sẽ bị đốt (burn) bởi mạng lưới, ngoài ra người dùng còn phải trả thêm tiền tip cho thợ đào. Giải pháp của EIP-1559 đối với phí Gas cao là thay đổi hoàn toàn thị trường phí trên Ethereum, từ đó làm thay đổi một phần luật chơi.
EIP-1559 là một trong những đề xuất quan trọng nhất trong hệ sinh thái ETH. Thiết kế của nó nhằm thay đổi mô hình phí Gas từ tầng nền, qua đó cải thiện hiệu quả giao dịch trên mạng ETH.
Mục tiêu cuối cùng mà EIP-1559 hướng tới là:
1. Dự báo phí chính xác hơn
2. Kích thước khối có thể co giãn linh hoạt theo nhu cầu thực tế
3. An toàn hơn
4. Nâng cao hiệu ứng kinh tế trong hệ sinh thái ETH.
EIP-1559 đạt được một phần hiệu ứng giảm phát (deflationary effect) thông qua việc đốt phí BASEFEE của mỗi giao dịch, đồng thời tạo ra hiệu ứng mạng. Tôi cho rằng đây là một giải pháp rất tốt — dù thay đổi mạnh mẽ luật chơi — nhưng nếu triển khai thành công sẽ mang lại tác động cực kỳ tích cực cho hệ sinh thái ETH.
Việc dự báo phí Gas sẽ chính xác hơn, tính bảo mật được nâng cao, kích thước khối linh hoạt thay đổi theo thực tế, dẫn đến mức phí Gas giảm mạnh và bền vững.
Hiện tại, EIP-1559 rất hứa hẹn, tuy nhiên vẫn cần thêm nhiều phân tích, nghiên cứu và thảo luận cộng đồng để triển khai hiệu quả và phát huy tối đa tác dụng.
5. Mô hình phần thưởng cho nút trong ETH2.0 là gì?
Johnson:
ETH 2.0 áp dụng cơ chế khai thác PoS, trong khi ETH 1.0 sử dụng PoW — hai cơ chế khác nhau dẫn đến cách vận hành hoàn toàn khác biệt.
ETH 2.0 sử dụng cơ chế PoS, mỗi người tham gia staking cần đặt cọc (stake) ít nhất 32 ETH để kích hoạt quyền staking. Cơ chế này sẽ được triển khai ngay từ Giai đoạn 0 (Beacon Chain), và cộng đồng có thể chuyển đổi một chiều ETH 1.0 hiện có thành BETH để tham gia staking trên ETH 2.0.
Cơ chế PoS của ETH 2.0 cũng bao gồm cơ chế phạt (slashing): nếu một nút có hành vi độc hại (malicious behaviour), phần thưởng và khoản tiền đặt cọc của nút đó sẽ bị cắt giảm (slashed). Người tham gia cũng có thể lựa chọn "đặt cọc vượt mức" (over-staking), tức là gửi vào nút nhiều hơn 32 ETH.
Chuỗi Beacon của ETH 2.0 mới chỉ ở Giai đoạn 0 — giai đoạn khởi đầu. Tôi dự đoán trong ngắn hạn, mô hình phần thưởng cho nút ETH 2.0 cùng với mức độ quan tâm của ngành sẽ tác động tích cực đến giá ETH; còn về dài hạn, giá trị thực sự của ETH 2.0 chỉ có thể được hiện thực hóa đầy đủ sau khi Giai đoạn 3.0 hoàn tất. Chuỗi Beacon mới chỉ là khởi đầu của ETH 2.0.
Trong quá trình chuyển đổi sang ETH 2.0, ETH 1.0 vẫn sẽ tiếp tục hoạt động. Tuy nhiên, cơ chế của ETH 2.0 được thiết kế để khuyến khích người dùng chuyển sang hình thức staking trên nền tảng mới.
Ở Giai đoạn 0 (Phase 0), việc chuyển ETH từ ETH 1.0 sang ETH 2.0 là một chiều và tạm thời không thể hoàn ngược.
6. So với ETH 1.0 hiện tại, tỷ lệ lạm phát tổng thể có thay đổi không?
Johnson:
Như đã đề cập, trong quá trình chuyển đổi, cả ETH 1.0 và chuỗi ETH 2.0 sẽ song song tồn tại. Do đó, vấn đề lạm phát được nhiều người quan tâm.
Cơ chế lạm phát của ETH 2.0 ở Phase 0 sẽ biến động dựa trên số lượng validator tham gia. Theo đề xuất của Vitalik Buterin, tỷ lệ lạm phát tối đa trong giai đoạn này thấp hơn đáng kể so với mức 4% của mạng ETH 1.0 theo cơ chế PoW hiện hành.
Trong Phase 0, ETH 1.0 vẫn hoạt động song song với chuỗi ETH 2.0. Các thợ đào trên ETH 1.0 sử dụng cơ chế PoW vẫn nhận phần thưởng khối như bình thường. Trong thời kỳ hai chuỗi cùng tồn tại, tỷ lệ lạm phát tổng thể sẽ tăng nhẹ. Tuy nhiên, như biểu đồ trên cho thấy, mức tăng này không đáng kể. Hơn nữa, nếu đề xuất EIP-1559 được triển khai thành công, một phần phí giao dịch sẽ bị đốt, giúp kiềm chế tác động của lạm phát lên toàn bộ hệ sinh thái Ethereum.
Như vậy, dù lạm phát có tăng nhẹ trong giai đoạn chuyển tiếp, nhưng mức tăng không lớn. Tôi cho rằng đây là một sự hy sinh cần thiết để đảm bảo cho việc triển khai hoàn chỉnh ETH 2.0 trong tương lai — tức là hy sinh lợi ích ngắn hạn để xây dựng một nền tảng tốt hơn cho Ethereum.
Phần 3: So sánh ưu điểm của ETH 2.0 so với ETH 1.0
7–9: Xin mời Giáo sư Hứa giới thiệu tổng quan về những ưu điểm của ETH 2.0 so với ETH 1.0
Hứa Chí Phong:
Là người tiên phong về hợp đồng thông minh, ETH 1.0 đã mở ra một kỷ nguyên mới cho blockchain, nhưng cũng bộc lộ một số hạn chế. Mục tiêu chính của ETH 2.0 là vượt qua giới hạn về TPS thấp của ETH 1.0, thông qua việc chuyển đổi từ cơ chế đồng thuận PoW sang PoS và áp dụng công nghệ phân mảnh (sharding). Chúng ta sẽ phân tích ưu điểm của ETH 2.0 qua ba khía cạnh chính.
Khía cạnh thứ nhất: Khả năng mở rộng (Scalability)
Vấn đề lớn nhất của Ethereum 1.0 luôn là khả năng mở rộng kém. Vào giờ cao điểm, mạng lưới thường xuyên rơi vào tình trạng tắc nghẽn. Động lực chính để ra mắt ETH 2.0 chính là khắc phục điểm yếu này.
Khả năng mở rộng của blockchain bị giới hạn bởi dữ liệu và cơ chế đồng thuận. Về mặt dữ liệu, ETH 2.0 sử dụng các giải pháp mở rộng "off-chain" hoặc "layer 2", nhằm tăng hiệu năng mà vẫn giữ được tính phi tập trung vốn có.
Các nền tảng Layer 2 sẽ xử lý dữ liệu để giảm tải cho chuỗi chính, từ đó nâng cao khả năng mở rộng cho toàn mạng.
Một hướng cải thiện khác là thay đổi cơ chế đồng thuận. Cơ chế PoW tuy đề cao tính phi tập trung nhưng lại tiêu tốn nhiều năng lượng và có hiệu năng thấp hơn đáng kể so với PoS.
ETH 2.0 sẽ áp dụng công nghệ sharding để xử lý song song, giải quyết các điểm nghẽn về khả năng mở rộng. Khi được triển khai đầy đủ, hiệu năng sẽ tăng mạnh, thời gian xác nhận giao dịch sẽ giảm từ vài phút xuống chỉ còn vài giây, và khả năng mở rộng được cải thiện đáng kể.
Dự kiến TPS của ETH 2.0 có thể đạt mức vài chục nghìn giao dịch mỗi giây trở lên.
Khía cạnh thứ hai: Bảo mật (Security)
Ethereum 2.0 kết hợp tính bảo mật ở mức shard với độ an toàn cao của chuỗi chính (beacon chain).
Giao thức đồng thuận Proof-of-Stake hoạt động bình thường sẽ tạo ra thuộc tính "tính cuối cùng" (finality) cho dữ liệu, nhờ cơ chế luân chuyển ủy ban và sự đồng thuận đạt được trong quá trình. Một khi dữ liệu đã đạt trạng thái cuối cùng, nó không thể bị thay đổi trừ khi có ai đó phá hủy hơn 1/3 số token đang được stake trong hệ thống.
Thuộc tính này mang lại sự đảm bảo bảo mật vượt trội mà hệ thống PoW hiện tại chưa có.
Khía cạnh thứ ba: Khả năng tiếp cận cho nhà phát triển (Developer Accessibility)
Trên ETH 1.0, môi trường phát triển chủ yếu sử dụng Solidity hoặc Vyper, những ngôn ngữ được biên dịch thành mã bytecode để Máy ảo Ethereum (EVM) hiểu được. Mỗi DApp đều phải được thiết kế phù hợp với EVM, và các hạn chế của EVM trong việc chuyển đổi trạng thái đã tạo ra điểm nghẽn cho toàn hệ thống.
eWASM sẽ thay thế EVM để trở thành công cụ thực thi trạng thái cho ETH 2.0. eWASM là phiên bản Ethereum của WebAssembly (WASM) - một chuẩn mã nhị phân được phát triển bởi World Wide Web Consortium (W3C).
eWASM giúp cải thiện đáng kể tốc độ và hiệu quả, đồng thời giảm thiểu nhu cầu biên dịch trước và các vấn đề tương tác. Nó hỗ trợ thêm nhiều ngôn ngữ như C, C++ và Rust, mang đến cho nhà phát triển Ethereum một bộ công cụ phong phú hơn so với EVM. eWASM cung cấp định dạng nhị phân thực thi được, kiến trúc gần với máy tính truyền thống, hiệu quả cao, hỗ trợ đa ngôn ngữ và vẫn đảm bảo tương thích ngược với EVM.
Trong Môi trường Thực thi (Execution Environment – EE) của ETH 2.0, mọi loại chuyển đổi trạng thái (sử dụng WASM) đều có thể được tích hợp trực tiếp vào giao thức. Nhờ EE, các điểm nghẽn của ETH 1.0 sẽ được loại bỏ, mở đường cho việc xây dựng những loại DApp hoàn toàn mới, khai phá tối đa tiềm năng của một giao thức mở.
Phần 4: Di chuyển hệ sinh thái sang ETH 2.0
10. Các hợp đồng và token trên ETH 1.0 sẽ được di chuyển như thế nào? Và khi nào sẽ di chuyển?
Mã Thiên Nguyên:
Đây là một câu hỏi rất thú vị. Cộng đồng Ethereum đang thảo luận về quá trình chuyển đổi từ ETH1 sang ETH2.
Trong cuộc thảo luận đó, Vitalik đã đưa ra một phần tóm tắt “quá dài không đọc” (TLDR), mà theo tôi, nó giống như một “nguyên tắc chỉ đạo tổng thể”: bốn chữ “trải nghiệm người dùng”.
Theo tôi hiểu: Đối với những người dùng không đặc biệt quan tâm đến Staking hay nâng cấp ETH2.0, họ sẽ không cần phải tra cứu tài liệu hay lo lắng bất cứ điều gì — ngay cả khi họ “nằm dài” mỗi ngày, các hợp đồng thông minh và token của họ cũng sẽ tự động hoàn tất quá trình di chuyển từ ETH1.0 sang ETH2.0.
Thời điểm này có thể rơi vào giai đoạn hoàn tất ETH1.5 hoặc ETH2.0; hiện tại, khả năng cao hơn là giai đoạn ETH1.5. Thời gian cụ thể có thể là một ngày nào đó trong nửa cuối năm 2021.
Về Giai đoạn 1.5 (Phase 1.5), theo kế hoạch được Quỹ Ethereum công bố đầu tháng 6, trong giai đoạn này ETH1 sẽ được tích hợp thành một phân mảnh (shard) (có thể cần xây dựng thêm một “cầu nối” nào đó). Người dùng có thể để token của mình chờ đợi việc di chuyển thụ động sau Giai đoạn 1.5.
Tuy nhiên, đối với những người dùng thích thử nghiệm, nếu muốn tham gia Staking, họ có thể chủ động đốt ETH và di chuyển sang ETH2.0 để trở thành BETH, rồi tham gia khai thác Staking ngay sau khi chuỗi tín hiệu (beacon chain) giai đoạn 0 được triển khai (ước tính vào quý III hoặc quý IV năm nay).
Cần lưu ý rằng BETH có thể sẽ không thể chuyển cho tài khoản khác hoặc chuyển ngược lại ETH1.0 trong vòng hai năm.
Nếu không muốn thử nghiệm, như tôi vừa đề cập, bạn có thể chờ từ 2–3 năm cho đến khi ETH1.0 được sáp nhập vào ETH2.0 để thực hiện việc di chuyển thụ động đối với ETH — quá trình này dự kiến sẽ diễn ra tự động. Đối với các token ERC-20, quy trình tương tự cũng áp dụng: các nhóm phát triển có thể đợi đến khi Giai đoạn 2 của ETH2.0 hoàn tất rồi thực hiện ánh xạ thủ công để di chuyển chủ động; hoặc cũng có thể chờ đến khi ETH1.0 được tích hợp vào khuôn khổ ETH2.0 để thực hiện di chuyển thụ động.
Điều duy nhất người dùng cần lưu ý là gì? Khi ETH1 và ETH2 sáp nhập, ETH1 có thể tạm dừng hoạt động trong khoảng 1 giờ.
Đối với các nhà phát triển, phí GAS cũng có một thay đổi nhỏ: chi phí GAS cho một số opcode truy cập IO có thể tăng lên, do đó các nhóm phát triển DeFi và DApp cần dự trữ đủ phí GAS.
11. Hướng đi cho các thợ đào ETH hiện tại
Mã Thiên Nguyên:
ETH1.0 sẽ tiếp tục tồn tại ít nhất từ 3–5 năm — đây là thông tin được nêu trong bài viết trên blog chính thức của Ethereum mang tên “The 1.x Files: a fast-sync”. Vì vậy, các thợ đào hiện tại vẫn có thể tiếp tục khai thác trong thời gian dài, tuy nhiên khi mua thiết bị đào mới thì cần cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Ngoài ra, “bom độ khó” (difficulty bomb) đã bị hoãn nhiều lần; nhiệm vụ quan trọng trong một số hard fork trước đây chính là hoãn “bom độ khó”. Theo quan sát của tôi, cộng đồng Ethereum rất thận trọng và lo ngại về sự phản đối từ cộng đồng. Do đó, tôi dự đoán “bom độ khó” có thể sẽ còn bị hoãn thêm nhiều lần nữa.
Ngay sau một ngày nào đó khi hai chuỗi sáp nhập, “bom độ khó” sẽ khiến độ khó mạng Ethereum tăng vọt. Lúc đó, các máy đào ASIC có thể chuyển sang đào các blockchain khác sử dụng thuật toán Ethash như ETC, còn các máy đào GPU thì có thể chuyển sang đào các token khác hỗ trợ GPU. Có rất nhiều token hỗ trợ GPU, nên tôi sẽ không liệt kê từng cái một. Trong trường hợp bất khả kháng, bạn cũng có thể bán giảm giá các card đồ họa đã qua sử dụng trên nền tảng Xianyu để phục vụ những game thủ muốn sở hữu card đồ họa cao cấp với giá rẻ.
Ngoài ra, nếu là một thợ đào có niềm tin mạnh mẽ vào Ethereum, bạn có thể bắt đầu tích lũy ETH ngay từ bây giờ — chỉ cần tích đủ 32 ETH là bạn đã có thể tham gia khai thác PoS. Ví dụ như Huobi Pool, lần này chắc chắn đã chuẩn bị các công cụ và sản phẩm liên quan đến khai thác PoS thân thiện với người dùng, vì vậy bạn sẽ không phải lo lắng về độ khó khi chuyển từ khai thác PoW sang PoS.
12. ETH1 – Chuỗi cũ sẽ đi đâu?
Mã Thiên Nguyên:
Trước tiên, cần làm rõ một hiểu lầm phổ biến: Việc nâng cấp lên ETH2.0 không đơn thuần là một đợt hard fork thông thường. Trong các lần nâng cấp hard fork trước đây của Ethereum, chuỗi cũ ngừng hoạt động và chuỗi mới bắt đầu vận hành. Tuy nhiên, trong ETH2.0, chuỗi cũ (chuỗi PoW) và chuỗi PoS sẽ cùng tồn tại ít nhất từ 3–5 năm.
Do đó, trong giai đoạn hai chuỗi cùng tồn tại, ETH2.0 sẽ có một token gốc mới mang tên “BETH”, được tạo ra bằng cách đốt ETH trên chuỗi PoW rồi di chuyển sang — quá trình này diễn ra dần dần, t��� nguyện bởi cộng đồng và không thể đảo ngược. Chuỗi ETH1 sẽ không bị “bom độ khó” buộc phải ngừng hoạt động ngay lập tức, mà sẽ tiếp tục tồn tại trong 3–5 năm, và thậm chí có khả năng được cải tạo thành một phân mảnh (shard) trong khuôn khổ ETH2.0 để tồn tại lâu dài.
Kết cục của ETH1 hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng. Hiện nay, hai quan điểm phổ biến đang được bàn luận: Thứ nhất, sau khi ETH1 được sáp nhập vào ETH2, nó có thể trở thành một “phân mảnh đặc biệt”. Sau khoảng 1–2 năm, “bom độ khó” khiến độ khó khai thác tăng đáng kể, cuối cùng ETH1 bước vào “kỷ băng hà” (ICE AGE), không còn khả năng khai thác được nữa, và toàn bộ cộng đồng sẽ chuyển hẳn sang hệ sinh thái ETH2.0 — đây là quan điểm được ủng hộ rộng rãi nhất.
Quan điểm thứ hai là ETH1 sẽ tồn tại lâu dài, nhưng phần thưởng khai thác sẽ ngày càng giảm và “bom độ khó” thậm chí có thể bị loại bỏ hoàn toàn — phương án này chủ yếu xuất phát từ lo ngại về sức cản từ cộng đồng.
Cá nhân tôi nghiêng về kết cục thứ nhất.
Tuy nhiên, đây chỉ là một “kịch bản dự kiến” ở góc nhìn hiện tại; có thể về sau chúng ta sẽ nghĩ ra một giải pháp phù hợp hơn, cân bằng lợi ích đa phương cho ETH1.
13. Cộng đồng có nguy cơ phân nhánh mạnh không?
Mã Thiên Nguyên:
Kết luận trước tiên: (khả năng cao) sẽ không xảy ra.
Việc nâng cấp ETH2.0 khác biệt so với các lần nâng cấp blockchain trước đây: nó xây dựng một blockchain hoàn toàn mới từ đầu, trong khi chuỗi chính vẫn sẽ tồn tại lâu dài và người dùng sẽ lần lượt tự di chuyển. Các công việc phát triển liên quan đến ETH1.0 — ví dụ như cắt tỉa blockchain (blockchain pruning), phát triển kênh trạng thái (state channels) — sẽ tiếp tục được đẩy mạnh.
Nếu các nhà nắm giữ mong muốn nhận lợi nhuận từ Staking, hoặc các nhà phát triển muốn sử dụng Ethereum với hiệu năng tốt hơn, họ có thể tự di chuyển sang ETH2.0. Còn các thợ đào và những người theo chủ nghĩa nguyên giáo (purists) nếu vẫn ưu tiên PoW, thì họ có thể tiếp tục ở lại trên chuỗi ETH1 cũ.
Toàn bộ quá trình này tương đối tự do, do đó sức cản từ cộng đồng không phải là mâu thuẫn chủ yếu. Thêm vào đó, Vitalik trực tiếp đứng đầu chỉ đạo, nên khả năng xảy ra chia rẽ cộng đồng dẫn đến một hard fork mạnh là khá thấp.
Dĩ nhiên, nếu trong tương lai ETH1.0 được sáp nhập vào khuôn khổ ETH2.0, thì ETH1.0 có thể thực hiện vài lần nâng cấp kiểu vá lỗi (patch upgrade) tương tự như Constantinople hay Muir Glacier thông qua hard fork — điều này là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, những nâng cấp soft fork như thế này rất khó gây ra phân nhánh hoặc chia rẽ cộng đồng.
Phần 5: Dự báo về ETH2.0 và BETH
14. Giai đoạn Phase 0 đã bắt đầu, người dùng có thể đổi ETH lấy BETH. Vậy trong ngắn hạn có giải pháp nào đảm bảo tính thanh khoản cho BETH không? Nếu đã đổi rồi mà muốn hủy thì phải làm sao?
Mã Thiên Nguyên:
Thiết kế hiện tại của ETH 2.0 không thể giải quyết vấn đề này.
Vấn đề cốt lõi là chúng ta cần một bên thứ ba đủ uy tín và được cộng đồng tin cậy. Bởi trên chuỗi (on-chain), BETH không thể chuyển ngược lại thành ETH. Quy trình là ETH sẽ bị "đốt" (burn) vĩnh viễn thông qua hợp đồng trên mạng ETH1, đồng thời hệ thống ETH 2.0 sẽ tạo ra BETH tương ứng cho bạn.
Một khi ETH trên ETH1.0 đã bị hủy thì không có cách nào khôi phục trên chuỗi. Vì vậy, rất cần một tổ chức bên thứ ba cung cấp cơ chế bảo vệ rủi ro hoặc phương án rút vốn, giúp người dùng yên tâm tham gia hỗ trợ ETH 2.0 ngay từ Phase 0.
15. BETH tiềm ẩn những cơ hội nào? Giá trị ban đầu của BETH có thấp hơn ETH không?
Johnson:
Gần đây tôi cũng nghiên cứu về giá trị giữa BETH và ETH 1.0.
Trong ngắn hạn, ETH 2.0 khuyến khích mọi người chuyển sang cơ chế PoS, nên chỉ cho phép chuyển đổi một chiều từ ETH 1.0 sang BETH để vào chuỗi Beacon (Phase 0 của ETH 2.0), chứ chưa thể chuyển ngược lại.
Đây là biện pháp thúc đẩy cộng đồng áp dụng ETH 2.0. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, BETH có thể chỉ được niêm yết trên một số ít sàn giao dịch, dẫn đến thanh khoản thấp.
Về dài hạn, nếu ETH 2.0 vận hành ổn định và được cộng đồng ủng hộ, chắc chắn các sàn sẽ niêm yết. Nhưng khi cả ETH 1.0 và ETH 2.0 cùng tồn tại, sẽ nảy sinh một hiện tượng thú vị: làm thế nào để định giá hai loại tiền này? Tôi cho rằng chắc chắn sẽ có chênh lệch giá giữa chúng, dù mức độ cụ thể hiện vẫn chưa thể xác định.
Chênh lệch này phản ánh nhiều yếu tố như rủi ro thị trường, sự khác biệt giữa hai mạng lưới ETH 1.0 và ETH 2.0, tính thanh khoản, quy mô cộng đồng... Tất cả sẽ tác động đến giá, nhưng mức độ và cách thức cụ thể thế nào thì còn phải chờ thị trường kiểm chứng.
16. Bản vá "Muir Glacier" nhằm làm chậm "kỷ băng hà", nhưng lại giúp thợ đào tăng thu nhập tạm thời, dẫn đến lạm phát. Nếu EIP 1559 không đạt được đồng thuận và lượng ETH dự kiến bị đốt không được thực hiện, liệu có gây ra vấn đề lạm phát tương tự không?
Esther:
Dù EIP 1559 đang được thảo luận sôi nổi, nhưng khả năng triển khai thực tế có thể còn khá xa.
Hiện còn một giải pháp khác tên là "Escalator", với mục tiêu cung cấp nhiều lựa chọn cho thị trường phí. Trước khi Ethereum 2.0 hoàn thiện toàn bộ chức năng (tức là khi khối lượng giao dịch tăng mạnh, kéo theo lượng ETH bị đốt tăng đáng kể), tác động của EIP 1559 có thể cũng không vượt quá kỳ vọng.
Sau Giai đoạn 2, tỷ lệ lạm phát sẽ giảm mạnh; số liệu trước đây cho thấy trong điều kiện lý tưởng, tỷ lệ này sẽ dao động trong khoảng -0.5% đến +0.5%.
Cụ thể hơn, đây là tỷ lệ lạm phát sau khi mạng Eth1 và Eth2 hợp nhất, kết hợp với việc áp dụng EIP 1559 hoặc các giải pháp tương tự.
Đáng chú ý, trong phần hỏi đáp mở, ông Đinh Nguyên – Trưởng bộ phận PoS của Huobi Pool – cũng trả lời câu hỏi về việc “Huobi có hỗ trợ người dùng tham gia ETH 2.0 hay không”. Ông khẳng định: Là một trong những nền tảng Staking lớn nhất thế giới và đồng thời nằm trong top 5 nền tảng khai thác POW toàn cầu, Huobi Pool luôn ưu tiên an toàn tài sản của người dùng, và sẽ sớm ra mắt các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến ETH 2.0 để giúp cộng đồng dễ dàng tiếp cận thế giới mới này.
Giới thiệu chương trình «Đối thoại đỉnh cao Huobi»
«Đối thoại đỉnh cao Huobi» là chuyên mục chia sẻ trực tuyến mới nhất do Huobi chính thức ra mắt. Là doanh nghiệp tiên phong có tầm ảnh hưởng trong ngành, bên cạnh việc nghiên cứu sâu về ETH 2.0, Huobi còn chủ động đảm nhận vai trò phổ biến kiến thức. Chương trình hợp tác cùng các chuyên gia hàng đầu, nhà phân tích dày dặn kinh nghiệm và các KOL nổi bật trong cộng đồng blockchain toàn cầu để phân tích tác động của các sự kiện nóng, chia sẻ góc nhìn sâu sắc và cung cấp những phân tích tiên phong, có tính thẩm quyền cao.
Hiện tại, để chứng kiến và tham gia sâu vào khoảnh khắc lịch sử ra đời ETH 2.0, loạt sự kiện đặc biệt «Đợi chờ ETH 2.0» trong khuôn khổ «Đối thoại đỉnh cao Huobi» đang được tổ chức liên tục. Dựa trên thương hiệu uy tín và nguồn lực chuyên môn, Huobi đang xây dựng một nền tảng giao lưu cộng đồng ETH chuyên nghiệp, minh bạch và đáng tin cậy, mời gọi các chuyên gia hàng đầu cùng thảo luận về hiện trạng và tương lai của ETH, phá bỏ rào cản giữa các cộng đồng Ethereum trong và ngoài nước, tăng cường trao đổi kỹ thuật quốc tế, đồng thời thể hiện tư duy tiên phong và năng lực của các chuyên gia blockchain trong nước và quốc tế.