ChainNode’un «518 Bitcoin Biriktirme Günü» etkinlik serisi, 11 Mayıs’ta Niubi Circle iş birliğiyle başladı. İlk etkinlikte Bitcoin’in üçüncü yarılanması mercek altına alındı ve konuklar «Holder» (Tutucu) ile «Trader» (Tüccar) kamplarına ayrılarak fikirlerini çarpıştırdı. «Holder» kampını BTC.com CEO’su Zhuang Zhong, BitPie COO’su Wang Chao ve Blockstream Baş Strateji Sorumlusu Miao Yongquan temsil ederken; «Trader» kampında ise NGC Capital Kurucu Ortağı Zhu Weiyu, Eureka Trading Kurucusu Sun Kuan ve Bithumb Ortağı兼ChainNode CEO’su Qu Zhaoxiang yer aldı. Etkinlik, ChainNode canlı yayın merkezi sunucusu Junyao ve Niubi Circle’dan Juno’nun moderatörlüğünde gerçekleşti.
Peki, Bitcoin yarılanmasından sonra ne yapmalı? Konukların çarpıcı görüşlerine birlikte göz atalım.
Qu Zhaoxiang: Başkalarının tavsiyelerine körü körüne güvenmeyin; yarılanmanın spot hacme büyük etkisi yok
Bithumb Ortağı ve ChainNode CEO’su Qu Zhaoxiang, «Holder» mı «Trader» mı sorusuna şu yanıtı verdi: Bu iki grup arasında kesin bir çizgi yok. «Holder»lar da uygun zamanlarda Bitcoin satabilirken, «Trader»lar da pozisyon tutmak zorunda. Piyasanın likiditesi ve yeni finansal ürünlerin geliştirilmesi bu iki tarafın varlığı sayesinde mümkün oluyor.
«Holder»lar için piyasanın erken dönemlerinde «al ve tut» stratejisi geçerliydi. Ancak artık «ahr999 Bitcoin Biriktirme Göstergesi» gibi veriye dayalı araçlar kullanarak daha düşük maliyetle Bitcoin biriktirmek mümkün.
«Trader»lar içinse risk yönetimi çok daha kritik. Temelde değer yatırımı ve trend takibi olarak ikiye ayrılan «Trader» ekolleri arasında, kripto para piyasası için fiyat/kazanç (P/E) veya fiyat/defter değeri (P/B) gibi geleneksel göstergeler pek işe yaramıyor. Trend yatırım stratejisi bu piyasaya daha uygun.
Bitcoin yarılanmasının büyük bir etkisi olmayacak; spot işlem hacminde de ciddi dalgalanmalar beklenmiyor. Zira küresel Bitcoin günlük işlem hacmi, günlük üretimin çok üzerinde. Yarılanma, sektör için önemli bir kilometre taşı ve bu nedenle geniş çaplı ilgi görüyor. Piyasa olgunlaştıkça, kripto para ekosistemine girecek gelişmiş finansal türevler önemli fırsatlar yaratacak.
Qu Zhaoxiang, yarılanma sonrası işlemler için şu tavsiyelerde bulundu: «Öncelikle, başkalarının tavsiyelerine körü körüne güvenmeyin. Geçmişte ‘ayak yere basma’ sonrası düşüşler yaşandığı için kısmi bir düşüş bekliyorum. Ancak şu an işlem yapmak için doğru zaman değil ve tarihsel eğilimlere tamamen bel bağlamak da doğru değil. İkinci olarak, uzun vadeli perspektifle baktığımızda dört yıllık döngülerde Bitcoin’de zarar eden olmadı. İşlem yapacaksanız, pozisyon büyüklüğünüzü kontrol altında tutun ve yalnızca göze alabileceğiniz kayıplarla hareket edin. Son olarak, kripto para piyasası bizim neslimiz için belki de en büyük fırsat. Kısa vadeli yüksek karlardan ziyade, bu piyasanın dışında kalmamak en önemlisi.»
Zhuang Zhong: Yeni protokoller sektör yapısını değiştirebilir; madencilik havuzları daha da merkezileşebilir
Sektörün eski isimlerinden BTC.com CEO’su Zhuang Zhong, geçmişe şöyle bir göz attı: «İlk zamanlarda tüm varlığım Bitcoin’deydi. O dönem insanlar fiyata çok takılmıyor, Bitcoin’i doğrudan harcıyordu. Bitcoin’le araba alınan hikayeleri duymuşsunuzdur; bugün o rakamlar göz kamaştırıcı boyutta.»
İlk dönem «Holder»lar daha çok inanç ve ilgiyle hareket ediyor, detaylı hesaplar yapmıyordu. Bugün madenciler artık sadece «holder» değil; gelirlerini titizlikle yönetiyorlar. Ayrıca madencilerin borsalara entegrasyonunu kolaylaştıran üçüncü taraf finans hizmet sağlayıcıları da mevcut.
Yarılanma sadece madencilik havuzları için değil, tüm sektör için bir şok. Bu nedenle sürekli hazırlık yapıyor, tedarik zinciri boyunca iş birlikleriyle yeni iş modelleri getirmeye çalışıyoruz. Küçük madencilik havuzları bu süreçten daha çok etkilenecek. Bir süreliğine havuzların ölçeklenmeye yönelmesi ve yalnızca birkaç profesyonel havuzun ayakta kalması muhtemel. Bu, sektörün hoşuna gitmeyebilir ama gerçekçi bir eğilim.
BetterHash ve Stratum V2 gibi yeni protokoller ortaya çıktı. Bu iki protokol temelde aynı mantıkla çalışıyor: Madenciler nonce (rastgele sayı) gönderirken aynı zamanda tam bir blok da gönderebiliyor. Yeni protokoller madencilik havuzlarının temel sorunlarını çözmüyor, hatta verimlilik sorunlarına yol açarak iletişim hacmini ve protokol süresini zorlaştırıyor. Ancak madencilik havuzu geliştiricisi olarak, madenciler bu protokolleri kullanmak isterse destek vereceğimizi belirtiyoruz.
Bu, madencilerin havuz seçerken kendi işlemlerini belirleyebileceği anlamına geliyor. Böylece madencilik havuzlarının toplanmış gücüne karşı tehdit azalıyor. Uç bir varsayımla, gelecekte madencilik ekosistemi daha merkezi bir hizmet sağlayıcıya dönüşebilir; hatta tek bir havuz kalabilir. Ancak tüm madenciler kendi isteklerine göre blokları özgürce paketleyebilecek. Bu da oldukça olumlu bir sonuç olur.
Zhu Weiyu: Yatırım felsefem, çoğunluğun yanlış dediği doğru şeyleri yapmaktır
Zhu Weiyu bu etkinlikte «Trader» kampını temsil etse de aslında çok aktif bir tüccar değil; yılda sadece 1-2 işlem yapıyor. NGC Kurucu Ortağı Zhu Weiyu, yarılanma sonrası fiyat hareketleri hakkında şunları söyledi: «Piyasayı tahmin etmiyor, sadece tepki veriyoruz. Dolayısıyla yarın veya gelecek yıl Bitcoin düşer mi diye sorarsanız, bilmiyoruz. Ancak korkunun hakim olduğu, kanın aktığı zamanlarda alım; coşkunun dorukta olduğu zamanlarda satış yapmayı tercih ederiz.»
Geçmişin geleceği tahminde iyi bir gösterge olmadığını düşünüyor. Bitcoin geçmişte milyonlarca kat değer kazandı diye aynısı tekrarlanacak diye bir kural yok. Onun yerine olasılık teorisine ve ortalama geri dönüşe inanıyor. «Çoğu yatırımcı için trendi takip etmektense, tersine hareket etmek daha iyidir. Programlanabilir bir topluma gerçekten inanıyorsanız Ethereum alabilirsiniz; ama bunu piyasa çöktüğünde yapmalısınız.»
NGC’nin getirisi her daim yüksek olmuştur. Zhu Weiyu bu başarıyı şu yaklaşıma borçlu: «Birkaç doğru şeyi daha çok yapmaktansa, birkaç yanlış şeyi daha az yapmak daha iyidir; özellikle kalabalığa karışmamak gerek. Örneğin, 2018’in ilk yarısında NGC ICO piyasasından kararlı bir şekilde çekildi. STO’lar değersizken yatırım yaptı, popüler olunca yapmadı. Bitcoin 14.000 USD’ye ulaştığında hem şirket hem bireysel olarak sattık; sonra 3.300 USD’den başlayıp 6.000 USD’ye kadar alım yaptık. Dolayısıyla çoğunluğun yanlış dediği doğru şeyleri yapmak, başarılı yatırımın anahtarıdır.»
Miao Yongquan: Bitcoin dünyayı değiştirebilir; yarılanma çoğu slogandan daha etkili
Blockstream Baş Strateji Sorumlusu Miao Yongquan şöyle konuştu: «Bitcoin yarılanması beklenen bir olay. Etkileri bu yıl içinde zaten hissedildi; bu yüzden yarılanmanın kendisi şu an büyük bir etki yaratmıyor. Ancak Bitcoin’i dış dünyaya tanıtmak için kullanılan bir araç olarak, çoğu slogandan daha etkili. Daha da önemlisi, Bitcoin dünyayı değiştirip daha iyi bir yer haline getirebilir. Bu yüzden Bitcoin geliştirme çalışmalarına yatırım yapmaya hazırız; tabii madencilik gibi diğer yollardan da gelir elde ediyoruz.»
Blockstream’ın Kuzey Amerika’da madencilik tesisleri var ve Miao Yongquan’a göre çoğu madenci bu duruma hazır. Ayrıca şirketin Bitcoin tam düğümlerini senkronize eden bir uydusu bulunuyor. Yakın zamanda 2.0 sürümü yayınlanan bu sistemle, uydu TV anteni veya Blockstream’in sağladığı cihazlarla sinyal alınıp Bitcoin ağı senkronize edilebiliyor.
Şirketin şu anki önceliklerinden biri Liquid Network. Bu ağ, Bitcoin transferlerinin yavaşlığı, ağ transferlerinin aşırı şeffaflığı ve çoklu kripto para entegrasyonu sorunlarını çözmeyi amaçlıyor. Bir diğer odak noktası ise Lightning Network teknolojisi. Bu alanda birçok ekip çalışıyor. Blockstream’in geliştirdiği C dilindeki c-lightning çözümü, Lightning Network’ün temel bir uygulaması olarak yakın zamanda 0.8.2 sürümüne güncellendi ve sağlam, kullanıcı dostu bir Bitcoin ödeme katmanı oluşturma yolunda ilerliyor.
Sun Kuan: «Geçmiş verileri kullanmak ve disiplini elden bırakmamak», bir Trader’ın olmazsa olmazıdır
Eureka Trading Kurucusu ve Binance Vadeli İşlem Yarışması şampiyonu Sun Kuan, tipik bir «Trader» örneği. Sun Kuan şu açıklamayı yaptı: «Sektöre giderek daha fazla kurum ve profesyonel katılıyor; bu yüzden sektörün geleceği ve potansiyel kazançları oldukça büyük. Örneğin, sürekli emir verip karşı tarafın tepkisini izleyerek stratejilerini çözümlüyor ve bu sayede onlardan kazanç sağlıyoruz.»
Bireysel yatırımcılar için Sun Kuan iki tavsiyede bulunuyor: 1. İşlem yapmadan önce disiplin ve prensipler belirleyin. Kar alma ve zararı durdurma noktalarınızı, stratejinizin tüm döngüsünü önceden planlayın ve işlem sırasında duygularınıza yenik düşmeyin. 2. Bilimsel bir süreç oluşturun. Kripto piyasasının geçmiş verilerine kolayca ulaşılabilir. Örneğin, sadece «dip alımı» yapanların geçmiş performansını elde edip sürekli test edebilirsiniz. İşlem yaparken ne kadar dikkatli olursanız o kadar iyi.
Wang Chao: Bireysel yatırımcılar sık işlem yapmaya uygun değil; varlıklarınızı güvende tutmak en önemlisi
BitPie COO’su Wang Chao’ya göre, «Holder» stratejisi çoğu kullanıcı için daha uygun. Bu piyasa çok acımasız ve bireysel yatırımcıların sık sık işlem yapması doğru değil. Sıkı denetimli, olgun bir piyasa olan borsada bile bireysel yatırımcılar büyük zararlar yaşıyor; kripto para piyasası ise çok daha vahşi. Sık işlem yapmak, endeksleri geçmeyi zorlaştırıyor. Ancak bir şartla: Tutmayı planladığınız varlığın kendisi iyi olmalı, onu tanımalı ve geleceğine inanmalısınız.
«Holder»lar için token’larını güvende tutmak çok önemli. Öncelikle kendinize uygun bir saklama stratejisi belirlemelisiniz. Varlıklarınızın ne kadarını borsada tutacaksınız? Hangi borsada? Ne kadarını cüzdanınızda tutacaksınız? Sıcak cüzdan mı, soğuk cüzdan mı? Tüm bunlar kişisel durumunuza göre tasarlanmalı. Sık işlem yapma ihtiyacınız yoksa, büyük miktarlı varlıklarınızı soğuk cüzdanlarda tutmak en güvenli yol.
İkincisi, özel anahtarlarınızı mutlaka fiziksel olarak, yani internete bağlı olmayan bir ortamda saklayın. Kağıda yazıp güvenli bir yerde muhafaza edin; asla fotoğrafını çekip telefonunuza kaydetmeyin. Üçüncüsü, özel anahtarların ne olduğunu doğru anlamalısınız. Özel anahtarlar rastgele üretilen sayılardır; en yaygın bilinen formu ise “mnemonic phrase” (kurtarma cümlesi) olarak adlandırılır. Özel anahtarların bir şifresi yoktur; özel anahtara sahipseniz, cüzdan şifrenizi unutsanız bile sorun yaşamazsınız. Bazıları şöyle bir soru soruyor: “Her gün sayısız cüzdan tarafından sayısız özel anahtar üretiliyor; ya çakışma olursa?” Aslında bu ihtimal son derece düşüktür; özel anahtarların rastgeleliği, en güçlü güvenlik katmanını oluşturur. Tabii ki, yüksek düzeyde rastgelelik sağlayan bir cüzdan seçmek de önemlidir. Geçmişte bu konuda kusurlu cüzdanlar da görülmüştür. Ayrıca akıllı sözleşme risklerine karşı da dikkatli olunmalıdır.
Panele katılan konuklar arasında BTC.com CEO’su Zhuang Zhong, Bitpie COO’su Wang Chao, Blockstream Baş Strateji Sorumlusu Miao Yongquan, NGC Capital Kurucu Ortağı Zhu Weiyu, Eureka Trading Kurucusu Sun Kuan ve Huobi Global Araştırma Departmanı Başkanı Jeffrey yer aldı. Bu altı uzmanın canlı tartışmasının özünü yansıtan üç soruyu aşağıda derledik.
1. Madencilik Ödülü Yarılanması Sonrasında Hangi Alanları Destekliyorsunuz?
Miao Yongquan: Ödeme. Bitcoin’in günlük ödemelerde kullanılması en önemli hedeftir. Lightning Network gibi teknolojilerin gelişmesiyle bu mümkün hale geliyor. Bitcoin’i doğrudan ana zincir üzerinde kullanmak zorunda değiliz; asıl önemli olan Bitcoin’in bir ödeme aracı olarak benimsenmesidir.
Jeffrey: (1) Oracle’lar. Şu anda oracle’lar çoğunlukla DeFi ekosistemi için fiyat verisi sağlamak amacıyla kullanılıyor; ancak gelecekte oracle’ların Nesnelerin İnterneti (IoT) ile entegrasyonu daha fazla ilgi görecek. Zincir içi veri etkileşimi, zincir dışı verilerle etkileşime doğru genişleyecek. (2) Türev ürünler. Bu oldukça umut verici bir alan; yüksek net değere sahip bireylere yönelik daha fazla türev ürün ortaya çıkacak.
Zhu Weiyu: (1) Sınır ötesi ödemeler ve küçük tutarlı ödemeler. Mevcut bankacılık sistemleri bu işlevi yerine getirebilir; ancak başarısız olmalarının temel nedeni teknik kısıtlar değil, motivasyon eksikliğidir. Kullanıcılar kripto paraları daha yaygın kullanmaya başlarsa, bankacılık sektörünü bu alanda yenilenmeye zorlayabilir. (2) Gizlilik Hesaplaması (Privacy Computing). Bu teknolojinin potansiyeline büyük ölçüde inanıyorum, çünkü kullanıcıların günlük hayatına önemli katkılar sunabilir. Günümüzde gizlilik koruması ciddi bir sorun; gizlilik hesaplaması teknolojileri geliştikçe, hem gizliliğimizi koruyan hem de kullanım kolaylığı sağlayan çözümler elde edebiliriz.
Wang Chao: (1) Varlıkların Tokenizasyonu. Bu alanı özellikle destekliyorum. Şu an için karmaşık çözümlere gerek yok; gayrimenkul veya USDT gibi stabilcoin’lerin tokenize edilmesi gibi uygulamalar teşvik edilmeli. (2) Ödeme. Bitcoin ile ödeme fikri on yıldan fazla süredir gündemde; ancak henüz yaygınlaşmadı. Yine de, ödeme senaryolarının giderek daha gerçekçi hale geleceğini düşünüyorum. Önümüzdeki birkaç yıl içinde satıcı tarafında Bitcoin ödemeleri yaygınlaşabilir.
Zhuang Zhong: (1) Layer-2 protokolleri. En çok ilgilendiğim alan, Layer-2 protokolleri ve Staking ile ilgili çözümler. Çünkü birçok uygulama –özellikle DeFi– Ethereum ağının performans sınırlamalarıyla karşı karşıya; bu teknolojik çözümlerin olgunlaşması sektör için büyük önem taşıyor. (2) İşlem (Trading). Kısa vadeli bakış açısıyla, işlem faaliyetleri önümüzdeki dönemde oldukça önemli bir alan olacak; ayrıca büyük yatırımcıların piyasaya girmesi, güvenli saklama (custody) ve işlem ihtiyaçlarını da beraberinde getirecek.
Sun Kuan: Finansal türev ürünler. Bu alanı en çok destekliyoruz, çünkü kripto para dünyası düzenleme açısından esnek bir ortam sunuyor ve finansal türev ürünler için mükemmel bir zemin oluşturuyor. Ayrıca 7/24 açık bir piyasa olması, farklı faktörlerin etkilerinin anında gözlemlenebilmesini sağlıyor.
2. Holder, Trader, Builder, Şüpheci gibi rollerin sektör için ne anlamı var?
Miao Yongquan: Herkes aynı anda birden fazla rol üstlenebilir. Örneğin bizim de bir madencilik havuzumuz var; ancak Bitcoin madenciliği yaptığımızda, çıkarılan Bitcoin’leri satmak yerine tutmayı tercih ediyoruz. Sadece bir Trader iseniz, Bitcoin’in uzun vadeli gelişimiyle pek ilgilenmeyebilirsiniz; sadece bir Builder iseniz, çatallanma (fork) durumlarında yeterli işlem gücüne veya etkiye sahip olmayabilirsiniz. Dolayısıyla, birden fazla rolü bir arada üstlenmek gerekiyor.
Jeffrey: Ben de bu rollerin birleşiminin sektörün geleceği olduğunu düşünüyorum. Kripto para piyasası erken dönemlerde kaotik bir yapıdaydı; bu dönemde Holder’lar en büyük kazançları elde etti. Ancak gelecekte işlem odaklı fırsatlar artacak; sermaye kaynaklarının mantığı sektörü daha fazla etkileyecek. Değer giderek yoğunlaşacak, likidite daha önemli hale gelecek ve sermaye kaynakları arasındaki rekabet belirginleşecek.
Zhu Weiyu: Sermaye sahiplerinin sektörü yönlendireceğini düşünmüyorum; sektörün gelişimi her zaman Builder’lara dayanır. Sermaye her zaman Builder’ları takip eder. Sermaye geleceği kendisi yaratmaz; yalnızca geleceğin hızlanmasını sağlar. Sadece bir Holder iseniz, sektöre katkınız oldukça sınırlıdır.
Sun Kuan: Yukarıdaki görüşlere katılmıyorum. Builder olmak aslında yüksek bir eşik gerektirir ve herkes bu role uygun değildir. İnsanların işlem yapma ihtiyacı yüksektir; bence gelecekte en fazla fırsat Trader’larda olacak, ardından Holder’lar ve sonra Builder’lar gelir. Trader’lar sektör için mükemmel bir likidite ortamı oluşturur; aksi halde bu kadar fazla ilgi oluşmazdı.
Wang Chao: Builder’ların önemli olduğu ve gelişimi yönlendirdiği gerçeğini kabul ediyorum. Ancak en önemli kişi Kullanıcı’dır; bir ürünün başarısı, onu kimin kullandığına bağlıdır. Örneğin Meituan Waimai’yi kullanıyorsanız, şirkette çalışmak zorunda değilsiniz; ancak her gün dışarıdan yemek siparişi vermeniz bile sektör için büyük bir destektir. Gelecekte kullanıcıların teknolojiyi veya özel anahtar gibi kavramları anlamasını istemiyorum; bunun yerine Builder’ların kullanıcı ihtiyaçlarını karşılamasını umuyorum.
3. Mevcut aşamada Bitcoin’in fiyatını ve değerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Jeffrey: Bitcoin kısa vadede yüksek seviyelerde dalgalanmaya devam edecek; uzun vadeli tahmin yapmak zor ve bu genel güvene bağlı. Güven ise Bitcoin’in anlatabileceği yeni hikayelere bağlı. Alt segmentlere yönelirken, dış dünyada Bitcoin’e karşı bazı önyargılar olduğunu fark ettik. Daha önce anlatılan “Bitcoin anonim bir ödeme aracıdır” veya “Bitcoin tüm kripto paraların atasıdır” gibi hikayeler yeterince çekici değil; belki de daha geniş kitlelere ulaşabilecek, dış dünyaya yayılabilen yeni hikayeler düşünmemiz gerekiyor.
Miao Yongquan: Bence şu anki fiyat biraz düşük; 15.000 doların altındaki fiyatlar, satın almak için oldukça iyi fırsatlar sunuyor. Çünkü Bitcoin’in kendine özgü büyük bir değeri var: taşınması kolay ve sınır ötesi ödemeler için uygun. Ayrıca yakın dönemdeki piyasa performansına bakıldığında, petrol ve hisse senedi gibi varlıklar büyük düşüşler yaşadıktan sonra henüz toparlanamazken, Bitcoin zaten düzeltme sürecini geçti; bu da onun tartışmasız bir güvenli liman (safe-haven) varlığı olduğunu gösteriyor.
Wang Chao: Fiyat tahmini yapmaya pek uygun değilim; ancak Bitcoin bir varlık olarak yıllardır yaşadığı fırtınalara rağmen ayakta kalmayı başardı ve bunun bir nedeni var. Bu yılın ikinci yarısı ve gelecek yıl için hala iyimserim; belki de tarihi rekorlara ulaşabilir.
Zhu Weiyu: Bitcoin’in değerini değerlendirmek oldukça zor; aslında çoğu varlık için net bir değerleme mekanizması yok. Tam da bu farklı görüşler yüzünden işlem yapılır ve trendler oluşur. Hisse senedi piyasalarında bazı değerleme modelleri kullanılabilir; ancak Bitcoin için yaygın olarak kabul görmüş hiçbir teorik model bulunmuyor. Geçmiş fiyat hareketlerine bakıldığında, Bitcoin uzun süredir nispeten yüksek seviyelerde kalıyor; bu da mevcut fiyatın geniş ölçüde piyasa tarafından kabul gördüğünü gösteriyor. İnsanların yapabileceği tek şey, inançlarını oy kullanarak ifade etmektir.
Sun Kuan: Bitcoin’in fiyatı, alıcı ve satıcı arasındaki dengeye bağlıdır. Bitcoin’in eşsiz bir değeri olduğuna katılıyorum; ancak şu anda net bir cevap vermek zor, çünkü Bitcoin’in volatilitesi çok yüksek. Belki de Bitcoin, gelecekte altın gibi daha kararlı bir fiyat seviyesine ulaştığında değerlendirme daha kolaylaşacaktır. Ayrıca günümüzde kullanılan birçok ekonomik gösterge, Bitcoin için geçerli değil. Tabii ki, bu yıl 20.000 dolar üzeri bir Bitcoin fiyatını görmek isterdim; ancak bizim için volatilite hala daha önemli bir parametre.
Tartışmanın tamamını izlemek için "Video"ya tıklayın.