Tác giả: Chris Dixon và Eddy Lazzarin, Đối tác tại a16z
Người dịch: Azuma | Odaily Planet Daily
Nhiều chuyên gia dày dạn kinh nghiệm trong lĩnh vực tiền mã hóa nhận định rằng ngành này phát triển theo những chu kỳ lặp đi lặp lại, xen kẽ giữa các giai đoạn "bùng nổ" và "mùa đông crypto". Tính đến nay, thị trường đã trải qua ba chu kỳ chính: đỉnh đầu tiên vào năm 2011, đỉnh thứ hai năm 2013 và đỉnh thứ ba năm 2017.
Bề ngoài có vẻ hỗn loạn, nhưng các chu kỳ này vẫn tuân theo một trật tự nội tại với những đặc điểm chung:
Giá Bitcoin và các tài sản crypto khác bắt đầu tăng.
Công chúng ngày càng quan tâm, các cuộc thảo luận trên mạng xã hội trở nên sôi nổi.
Làn sóng nhân tài mới gia nhập ngành, mang theo những ý tưởng và công nghệ đột phá.
Hàng loạt dự án và startup mới ra đời.
Các sản phẩm mới được tung ra, truyền cảm hứng cho nhiều người hơn và mở ra chu kỳ tiếp theo.
Quan điểm này được củng cố bởi nhiều sự kiện và dữ liệu thực tế. Một điều thú vị (có lẽ bạn cũng từng nghe) là trong hàng trăm cuộc trò chuyện với các nhà sáng lập dự án crypto, chúng tôi thường xuyên bắt gặp câu chuyện tương tự: "Tôi biết đến crypto lần đầu vào năm 2011/2013/2017, khi giá tăng mạnh và ai cũng nhắc về nó. Ban đầu, tôi nghĩ đây chỉ là cơ hội kiếm tiền, nhưng sau khi đọc các whitepaper và blog, tôi nhận ra tiềm năng công nghệ to lớn và dần bị cuốn hút."
Gần đây, chúng tôi đã thực hiện một dự án nội bộ tại a16z để kiểm chứng giả thuyết này bằng dữ liệu. Với sự hỗ trợ của Eddy Lazzarin – nhà khoa học dữ liệu crypto tại a16z, chúng tôi phân tích dữ liệu trong gần 10 năm, bao gồm bình luận trên các subreddit về crypto, commit code trên GitHub và dữ liệu từ PitchBook. Kết quả được thể hiện trong biểu đồ dưới đây.
Chu kỳ đầu tiên: 2009–2012
Chu kỳ đầu tiên của ngành crypto đạt đỉnh vào năm 2011. Trước đó, ngay cả những người ủng hộ Bitcoin nhiệt thành nhất cũng chỉ coi đây là một thí nghiệm thú vị, khó có giá trị thực tiễn. Sau đó, các doanh nhân bắt đầu nhận ra tiềm năng xây dựng doanh nghiệp từ crypto. Chính thời điểm này chứng kiến sự ra đời của nhiều sàn giao dịch lớn, nhà sản xuất thiết bị đào coin và ví tiền mã hóa nổi tiếng ngày nay.
Ghi chú của Odaily Planet Daily: Năm chỉ số trong biểu đồ trên, từ trên xuống lần lượt là: Giá BTC (màu cam trên cùng), Hoạt động của nhà phát triển (màu xanh dương), Hoạt động khởi nghiệp (màu xanh lá, theo dõi số lần các công ty crypto hoàn thành vòng gọi vốn đầu tiên), Mức độ hoạt động trên mạng xã hội (màu tím), và Tổng vốn hóa thị trường crypto (màu cam dưới cùng).
Điều đáng chú ý là, ngay cả khi giá bắt đầu điều chỉnh giảm, các hoạt động phát triển, khởi nghiệp và thảo luận trên mạng xã hội vẫn tiếp tục duy trì. Ở phần sau, chúng ta sẽ thấy mô hình này lặp lại trong hai chu kỳ còn lại.
Chu kỳ thứ hai: 2012–2016
Chu kỳ này đạt đỉnh vào cuối năm 2013 – thời điểm lần đầu tiên Bitcoin trở nên phổ biến với công chúng ngoài ngành công nghệ. Số lượng nhà phát triển và dự án tham gia thị trường trong giai đoạn này tăng gấp khoảng 10 lần. Đây cũng là giai đoạn chứng kiến sự ra đời hoặc hoàn tất gọi vốn của nhiều dự án quan trọng, nổi bật nhất là Ethereum – nền tảng đã mở đường cho làn sóng bùng nổ thứ ba vào năm 2017. Một đặc điểm then chốt của các chu kỳ tiền mã hóa là mỗi chu kỳ đều gieo mầm cho sự phát triển của chu kỳ tiếp theo.
Chu kỳ thứ ba: 2016–2019
Chu kỳ thứ ba lên đến đỉnh điểm vào năm 2017, khi những tiềm năng rộng lớn hơn của tiền mã hóa bắt đầu thu hút sự chú ý của đại chúng. Số lượng nhà phát triển và startup trong ngành một lần nữa tăng gấp khoảng 10 lần. Tiền mã hóa dần thoát khỏi vị thế ngoại vi để chính thức trở thành một ngành công nghiệp mới.
Khi đặt cả ba chu kỳ lên cùng một biểu đồ (như hình dưới đây), chúng ta có thể thấy mặc dù tốc độ tăng trưởng của các chỉ số then chốt không ổn định, nhưng xu hướng tăng trưởng dài hạn vẫn rất nhất quán. Tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) của bốn chỉ số chính qua ba chu kỳ lần lượt là: giá BTC (196,4%), hoạt động của nhà phát triển (74,4%), hoạt động khởi nghiệp (53,9%) và mức độ tương tác trên mạng xã hội (207,5%).
Trên biểu đồ, các logo dự án ở hàng trên cùng đại diện cho những dự án chất lượng cao tiêu biểu của từng chu kỳ. Trong chu kỳ thứ ba, hàng chục dự án thú vị đã ra đời, trải rộng trên nhiều lĩnh vực như thanh toán, tài chính, trò chơi, cơ sở hạ tầng và ứng dụng web. Nhiều dự án trong số này sắp được triển khai trong tương lai gần và có thể là chất xúc tác cho sự xuất hiện của chu kỳ tiền mã hóa thứ tư.
Trong suốt một thập kỷ qua, sự xuất hiện liên tục của những ý tưởng mới, công nghệ mới và dự án mới chính là động lực cốt lõi thúc đẩy sự đổi mới trong ngành tiền mã hóa. Trong những năm tới, các kỹ sư và doanh nhân sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phát triển của công nghệ này. Chúng tôi rất mong chờ được chứng kiến những thành tựu tiếp theo của họ.