Bài viết từ Chainalysis, tác giả: Philip Gradwell. Biên dịch: Moni cho Odaily Planet Daily.
Trong tuần từ 9 đến 15/3, thị trường tiền mã hóa chứng kiến biến động chưa từng có, đi kèm với lượng BTC đổ vào các sàn giao dịch với khối lượng khổng lồ. Gần đây, Chainalysis đã phân tích dòng giao dịch BTC trong giai đoạn đặc biệt này và phát hiện: dù nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia mua bán tăng mạnh, nhưng các trader chuyên nghiệp và tổ chức có nguồn lực lớn vẫn chi phối thị trường BTC — dù xu hướng đầu tư trên thị trường crypto đang dần thay đổi.
Bắt đầu từ ngày 9/3, số lượng cá nhân muốn bán BTC trên các sàn giao dịch tiền mã hóa đã tăng vọt tới mức kỷ lục, đạt đỉnh vào ngày 12 và 13/3. Chỉ riêng hai ngày này, các sàn crypto đã nhận thêm khoảng 475.000 BTC so với lượng vào trung bình hàng ngày — tăng gấp 9 lần. Tuy nhiên, kể từ đó, lượng BTC chảy vào sàn đã giảm dần và hiện ở mức cao gấp khoảng hai lần so với bình thường.
Từ ngày 1/1/2020 đến hết ngày 8/3, các sàn giao dịch tiền mã hóa nhận trung bình 52.000 BTC mỗi ngày. Tuy nhiên, trong 8 ngày từ 9 đến 16/3, các sàn đã nhận tổng cộng 1,1 triệu BTC — nhiều hơn 712.000 BTC so với mức trung bình. Trong số 712.000 BTC "dư thừa" này, hiện chỉ còn khoảng 40.000–240.000 BTC đang được giao dịch tích cực trên các sàn, nghĩa là chỉ 6–34% lượng BTC "bổ sung" này là chưa được bán (hoặc đã bán và ngay lập tức được các trader mới mua lại). Nói cách khác, phần lớn lượng BTC đổ vào sàn gần đây đã được bán, cho thấy tình trạng cung vượt cầu có thể sắp kết thúc.
Áp lực bán tháo tăng mạnh trước đó có thể đang giảm bớt
Khi lượng lớn BTC đổ vào các sàn giao dịch crypto, hoạt động giao dịch tổng thể tăng vọt — nhưng giao dịch BTC vẫn tập trung cao độ: gần hai phần ba tổng lượng BTC vào thị trường được giao dịch chỉ trên bảy sàn giao dịch crypto spot. Theo dữ liệu từ nhà cung cấp dữ liệu tài sản số Kaiko, trước ngày 9/3, bảy sàn này xử lý trung bình 249.000 BTC mỗi ngày trên tất cả các cặp giao dịch. Tuy nhiên, sau ngày 9/3, khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày của họ đã nhảy vọt lên 790.000 BTC.
Mức tăng khối lượng giao dịch trên bảy sàn này gần như trùng khớp với đà tăng của dòng BTC vào, cho thấy hoạt động giao dịch gần đây chủ yếu được thúc đẩy bởi lượng BTC mới gửi vào — không phải BTC cũ đã được lưu trữ lâu trong ví sàn. Nếu nhiều BTC "cũ" được giao dịch gần đây, tỷ lệ giữa khối lượng giao dịch và lượng BTC vào chuỗi khối sẽ còn cao hơn nữa.
Hơn nữa, dù thị trường đã nỗ lực hấp thụ lượng BTC "dư thừa" được bán ra, con số này chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng nguồn cung BTC đang lưu hành — điều này cho thấy đa số người nắm giữ vẫn muốn giữ BTC thay vì bán.
Lượng BTC "dư thừa" đổ vào sàn là 721.000 BTC — chỉ bằng 5% trong số ước tính 14,52 triệu BTC đang lưu hành (BTC khả dụng = "18,27 triệu BTC đã đào" − "3,75 triệu BTC đã mất"). Ngoài ra, các sàn giao dịch crypto ước tính nắm giữ khoảng 4 triệu BTC (ước tính thấp nhất là 2 triệu BTC và cao nhất là 5,5 triệu BTC). Như đã lưu ý, dù một phần BTC này đã được giao dịch gần đây, khối lượng giao dịch dường như khá khiêm tốn — và số dư trên sàn thực tế còn tăng lên. Tuy nhiên, trong một giả định cực đoan (và gần như không thể xảy ra) — rằng toàn bộ 4 triệu BTC do các sàn nắm giữ đều bị bán hết — thì ít nhất 9,8 triệu BTC vẫn sẽ không được bán (khoảng 67% tổng số BTC khả dụng).
Vậy ai là người bán BTC mạnh tay trong giai đoạn thị trường biến động này?
Ai đã bán nhiều BTC nhất trong những ngày giá lao dốc? Chúng tôi tiến hành phân tích sâu hơn để trả lời câu hỏi này. Phát hiện ban đầu cho thấy, dù hoạt động giao dịch của nhà đầu tư nhỏ lẻ tăng đáng kể trong giai đoạn này, các trader chuyên nghiệp mới là lực lượng chính đứng sau làn sóng BTC khổng lồ đổ vào sàn. Kể từ ngày 9/3, khối lượng BTC di chuyển vào và ra khỏi sàn thông qua các giao dịch nhỏ (0,1–10 BTC) đã tăng gần gấp đôi — cho thấy sự tham gia mạnh mẽ của cả người mua lẫn người bán trong nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Tuy nhiên, như trong hầu hết các kịch bản giao dịch điển hình, phần lớn lượng BTC chảy vào sàn vẫn đến từ các giao dịch lớn. Cụ thể, trong những ngày gần đây, các giao dịch BTC gửi đến và nhận từ sàn có quy mô từ 10–100 BTC và 100–1.000 BTC chiếm khoảng 70% tổng khối lượng — một tỷ lệ tương tự, hoặc cao hơn một chút so với mức thông thường. Khoảng 10% giao dịch BTC có quy mô vượt quá 1.000 BTC.
Những phát hiện phân tích này khẳng định rằng các trader chuyên nghiệp và nhà đầu tư tổ chức có nguồn vốn mạnh vẫn đang chi phối thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, với sự gia tăng của nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia cả hai phe mua và bán, xu hướng đầu tư trong crypto đang có sự thay đổi tinh tế nhưng đáng chú ý.
Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 tạo ra sự bất ổn cực độ, việc dự đoán động thái tiếp theo của BTC vẫn là thách thức lớn. Tuy nhiên, sự gia tăng mạnh mẽ của dòng BTC vào sàn đã chứng minh là một chỉ báo quan trọng cho thấy biến động gia tăng. Nhà đầu tư nên theo dõi sự di chuyển của BTC vào các sàn — nhưng hiện tại, các sàn giao dịch chuyên nghiệp vẫn là động lực chính của thị trường BTC, xét đến sự thống trị của họ trong các giao dịch có giá trị lớn.
Tóm tắt
1. Dù thị trường tiền mã hóa trải qua biến động lớn tuần trước (9–12/3), đồng thời cũng chứng kiến lượng BTC đổ vào sàn lớn nhất trong lịch sử. Kể từ ngày 9/3, các sàn đã nhận tổng cộng 1,1 triệu BTC trong vòng 8 ngày — riêng ngày 13/3 có 319.000 BTC chảy vào sàn, lập kỷ lục mới cho một ngày. Từ đầu năm 2020 đến trước ngày 9/3, lượng BTC đổ vào sàn trung bình mỗi ngày chỉ là 52.000 BTC.
2. Trong hai ngày 12 và 13/3, lượng BTC chuyển vào các sàn giao dịch tiền mã hóa đã lập kỷ lục mới, cao gấp nhiều lần so với mức trung bình hàng ngày. Áp lực bán ra mạnh mẽ này đã khiến giá BTC giảm tới khoảng 37%.
3. Hiện tại, áp lực bán đã giảm bớt đáng kể: ít nhất hai phần ba (thậm chí có thể nhiều hơn) số BTC trước đó chuyển vào sàn đã được rút ra. Lượng vốn mới chảy vào các sàn giao dịch mỗi ngày hiện chỉ ở mức gấp đôi giá trị trung bình, nhờ vậy giá BTC đã dần ổn định trở lại.
4. Phần lớn hoạt động giao dịch BTC hiện nay đến từ các nhà giao dịch và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Kể từ ngày 9/3, khối lượng BTC vào/ra sàn thông qua các lệnh nhỏ (từ 0,1 đến 10 BTC) đã tăng gần gấp đôi, cho thấy cả phe mua và phe bán đều đang tích cực tham gia vào các giao dịch “lẻ”. Tuy nhiên, xét về tổng giá trị, 70% khối lượng giao dịch BTC giữa các sàn lại nằm trong khoảng từ 10 đến 1.000 BTC.
5. Đa phần số BTC hiện có trên thị trường vẫn chưa được đem bán, điều này cho thấy tâm lý nắm giữ dài hạn vẫn chiếm ưu thế trong cộng đồng. Trong 8 ngày qua, tổng lượng BTC chuyển vào sàn vượt mức trung bình hàng ngày là 712.000 BTC. Tuy nhiên, con số “dư thừa” này thực tế chỉ chiếm khoảng 5% tổng nguồn cung BTC khả dụng. (Ghi chú từ Planet-o-daily: Nguồn cung BTC khả dụng = Tổng BTC đã đào – Tổng BTC bị thất lạc/mất.)