Giá trị hợp đồng giữa công ty phân tích blockchain Chainalysis và chính phủ liên bang Mỹ từ 2015 đến 2019 (Nguồn: CoinDesk Research)
Năm 2015, Chainalysis chỉ ký một hợp đồng cung cấp phần mềm dữ liệu trị giá 9.000 USD với Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI).
Thế nhưng chỉ sau 5 năm, Chainalysis đã trở thành “Palantir” của ngành tiền mã hóa – một công ty phân tích dữ liệu nổi tiếng nhờ những hợp đồng phần mềm khủng với chính phủ Mỹ. Hiện tại, họ duy trì doanh thu hàng triệu USD mỗi năm từ chính phủ và vươn lên dẫn đầu trong lĩnh vực giám sát blockchain non trẻ.
Chainalysis hiện là nhà thầu phân tích dữ liệu tiền mã hóa lớn nhất tại Mỹ, hợp tác với tới 10 cơ quan, bộ và văn phòng liên bang.
Nói ngắn gọn, các cơ quan liên bang muốn làm sáng tỏ mạng lưới giao dịch phức tạp của Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác để chống tội phạm, và họ sẵn sàng chi mạnh tay cho mục tiêu này.
Sau khi xem xét 82 hồ sơ hợp đồng mua sắm liên bang, CoinDesk phát hiện kể từ khi thành lập năm 2015, chính phủ Mỹ đã chi ít nhất 10 triệu USD (chính xác là 10.690.706 USD) cho các công cụ, dịch vụ và khóa đào tạo của Chainalysis. Với một số hợp đồng được gia hạn, doanh thu thực tế của Chainalysis vượt quá 14 triệu USD.
Trong ngành, không có công ty nào sánh kịp Chainalysis về số lượng hợp đồng ký với chính phủ liên bang lẫn số cơ quan đối tác. Theo dữ liệu công khai, CipherTrace – dưới sự lãnh đạo của CEO David Jevans – chủ yếu ký các hợp đồng nghiên cứu và phát triển (R&D) trị giá 6 triệu USD với chính phủ. Trong khi đó, công ty Anh Elliptic chỉ có một hợp đồng duy nhất trị giá 2.450 USD với Cơ quan Thuế vụ Mỹ (IRS).
Nhờ hợp tác với Chainalysis, chính phủ Mỹ có thể ngăn chặn hiệu quả việc sử dụng tiền mã hóa để né tránh kiểm soát. Bitcoin thực chất là một hệ thống giả ẩn danh có tính truy vết nội tại – nơi hàng tỷ USD được chuyển đi mỗi ngày, và mọi giao dịch đều được ghi lại trên một sổ cái công khai mà bất kỳ ai cũng có thể theo dõi.
Theo dữ liệu của Chainalysis, chỉ 1,1% tổng khối lượng giao dịch Bitcoin năm 2019 là bất hợp pháp, nhưng tỷ lệ này đang tăng lên: tăng 180% so với năm trước đó.
Chính phủ Mỹ phản ứng bằng cách tăng chi tiêu hàng năm cho Chainalysis, và con số minh chứng rõ điều đó. Năm 2019, chính phủ trả cho công ty hơn 5 triệu USD, tăng 20% so với năm 2018 và tăng tới 22.558% so với năm 2015 – thời điểm Chainalysis chỉ hợp tác với hai cơ quan liên bang là FBI và IRS.
Ngày nay, Chainalysis đã ký hợp đồng với nhiều cơ quan liên bang, bao gồm: Cục Điều tra Liên bang (FBI), Cơ quan Chống ma túy (DEA), Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC), Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính (FinCEN), Cơ quan Thuế vụ (IRS), Cơ quan Mật vụ (USSS), Cơ quan Quản lý An ninh Vận tải (TSA), và thậm chí cả Bộ Không quân.
Phần lớn các cơ quan này ký hợp đồng trị giá sáu chữ số với Chainalysis, nhưng một số chi tiêu cao hơn hẳn. Dữ liệu cho thấy Cơ quan Quản lý An ninh Vận tải (TSA) ký hợp đồng 40.000 USD vào năm 2018, trong khi khách hàng lớn nhất của Chainalysis – Cơ quan Thuế vụ (IRS) – đã chi tổng cộng 4,1 triệu USD trong 5 năm qua, riêng từ năm 2018 trở đi đã là 3,6 triệu USD.
Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) đứng thứ hai với tổng hợp đồng 2,6 triệu USD, còn FBI đứng thứ ba với 2,4 triệu USD.
Tuy nhiên, FBI dự kiến sẽ tăng chi tiêu thêm hàng triệu USD trong hai năm tới để vượt qua IRS, trở thành đối tác liên bang lớn nhất của Chainalysis. Ngày 18/12/2019, FBI đã thanh toán 377.500 USD để sử dụng “công cụ theo dõi tiền điện tử” của Chainalysis và sẽ chi ít nhất 3.628.775 USD vào năm 2022.
So với báo cáo năm 2017 của Vice, công ty khởi nghiệp có trụ sở tại New York này khi đó chỉ kiếm được 330.000 USD từ FBI, 88.000 USD từ IRS và 58.000 USD từ ICE.
Các cơ quan liên bang đang chi mạnh tay cho Chainalysis. Một số gia hạn hợp đồng nhiều năm, như IRS chi khoảng 1,6 triệu USD mỗi năm cho cùng một hợp đồng, tổng cộng 3,3 triệu USD (Nguồn: CoinDesk Research)
Họ đã mua gì?
Khó có thể xác định chính xác các sản phẩm mà các cơ quan này mua từ Chainalysis. Nhiều hợp đồng không nêu rõ chi tiết; trong số đó, 29 hợp đồng đề cập đến các loại giấy phép sản phẩm khác nhau, 5 hợp đồng nhắc đến phần mềm “Reactor”, số còn lại thì mơ hồ. (Bộ Không quân từng chi 110.000 USD cho “giao dịch tiền mã hóa Bitcoin”.)
Một năm trước, Chainalysis huy động thành công 30 triệu USD trong vòng gọi vốn Series B. Tuy nhiên, công ty chỉ mới ra mắt ba sản phẩm: Reactor, KYT và Kryptos. Trong đó, chỉ có phần mềm trực quan hóa giao dịch Reactor – sản phẩm chủ lực – là đã có mặt trên thị trường hơn một năm.
Ông Jonathan Levin, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Chiến lược của Chainalysis, cho biết: “Song song với việc khách hàng khu vực tư nhân cũng sử dụng Reactor, chúng tôi đã phát triển hai sản phẩm mới dành riêng cho nhóm khách hàng này – KYT (Know Your Transaction) và Kryptos.”
Reactor là sản phẩm chủ lực của Chainalysis. Công cụ này trực quan hóa các hoạt động tiền mã hóa trên blockchain và đánh dấu các địa chỉ thực hiện giao dịch bất hợp pháp.
Ông Casey Bohn, chuyên gia nghiên cứu tội phạm công nghệ cao tại Trung tâm Quốc gia về Tội phạm Bạch Collar ở Virginia, thường xuyên đào tạo cán bộ thực thi pháp luật sử dụng Reactor và các công cụ khác của Chainalysis. Ông nhận xét rằng Reactor giúp giảm đáng kể gánh nặng cho các công cụ thu thập dữ liệu (crawler) blockchain.
“Reactor là một công cụ tương đối dễ sử dụng và không quá phức tạp,” ông Bohn nói, “một khi đã làm quen, bạn có thể biến những công việc vốn rất phức tạp trở nên đơn giản hơn rất nhiều.”
Ông Bohn đã đào tạo cán bộ từ chính phủ liên bang, tiểu bang và địa phương cách sử dụng phần mềm này, trong đó có nhân sự từ 10 cơ quan đã ký hợp đồng với Chainalysis. Ông giải thích rằng những cán bộ này rất quan tâm đến phân tích blockchain.
Ông Bohn nhấn mạnh: “Tất cả các cơ quan điều tra này đ���u có bộ phận chuyên trách xử lý lĩnh vực tiền mã hóa.”
Ví dụ, Đơn vị Tội phạm Mạng thuộc Phòng Điều tra Tội phạm của Cơ quan Thuế vụ (IRS) được thành lập cách đây 5 năm, chuyên điều tra các hành vi phạm tội liên quan đến tiền mã hóa trong lĩnh vực thuế. Đây cũng là một trong những khách hàng chính của Chainalysis: đơn vị này đã chi 3,3 triệu USD cho “hỗ trợ điều tra và đào tạo” trong 4 năm qua.
Cơ quan Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS) hiện vẫn chưa có phản hồi chính thức về vấn đề này. Tuy nhiên, trong Báo cáo Điều tra Hình sự thường niên năm 2019, Phó Giám đốc Bộ phận Điều tra Tội phạm IRS, ông Jim Lee, đã ám chỉ rằng không chỉ riêng bộ phận của ông mà nhiều đơn vị khác cũng có “nhu cầu” về khả năng truy vết tiền mã hóa.
Ông Lee cho biết: “Trong hầu hết các vụ án tội phạm tài chính, các Công tố viên Hoa Kỳ đều cần sự hỗ trợ từ Bộ phận Điều tra Tội phạm của IRS. Thực tế, bất kỳ vụ án nào liên quan đến tiền đều có thể được chuyển lên cấp liên bang và thuộc thẩm quyền điều tra của chúng tôi. Việc truy vết giao dịch tiền mã hóa là một minh chứng rõ ràng.”
Ông Don Fort, người đứng đầu Bộ phận Điều tra Tội phạm IRS, đã làm rõ hơn mối quan hệ giữa cơ quan này với Chainalysis. Ông từng tiết lộ rằng Chainalysis đã hỗ trợ IRS và Bộ Tư pháp Hoa Kỳ triệt phá một trang web ấu dâm tại Hàn Quốc.
Trái ngược với IRS, nhiều cơ quan khác lại không tiết lộ hoạt động truy vết tiền mã hóa của mình. Phần lớn đều từ chối bình luận. Cơ quan Thực thi Chống Tội phạm Tài chính (FinCEN), Cục Điều tra Liên bang (FBI) và Cục Phòng chống Ma túy (DEA) đều không đưa ra phản hồi.
Một phát ngôn viên của DEA khẳng định: “Cục Phòng chống Ma túy Hoa Kỳ sẽ không thảo luận về bất kỳ công nghệ điều tra cụ thể nào.”
Một số tài liệu công khai khác cũng cho thấy các cơ quan này ngần ngại tiết lộ quan hệ hợp tác với doanh nghiệp tư nhân.
Năm 2018, tạp chí Vice đã gửi yêu cầu theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA) tới Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), đề nghị cung cấp tài liệu liên quan đến việc ICE mua phần mềm của Chainalysis với giá 13.188 USD. Năm tháng sau, ICE công bố một bản tài liệu đã được biên tập, thừa nhận rằng Cơ quan Điều tra An ninh Nội địa (HSI) – một đơn vị trực thuộc – đã sử dụng phần mềm Reactor.
Tài liệu này nêu rõ: “Việc công khai quan hệ hợp tác giữa ICE và Chainalysis có thể làm tổn hại đến các thỏa thuận chia sẻ thông tin hiện có với các công ty khác trong lĩnh vực hậu cần và tài chính.”
Từ nhỏ đến lớn
Sản phẩm đầu tiên của Chainalysis được thiết kế riêng cho các điều tra viên chuyên về tiền mã hóa. Ông Levin, đồng sáng lập công ty, cho biết ban đầu họ chủ yếu ký hợp đồng với các nhóm chuyên trách trong những cơ quan đặc thù.
“Lúc đầu, chúng tôi hợp tác với những bộ phận nhỏ chuyên xử lý tội phạm mạng và rửa tiền,” ông Levin chia sẻ, “Nhưng dần dần, chúng tôi nhận thấy nhu cầu phòng chống nhiều loại tội phạm và hoạt động phi pháp khác nhau ngày càng tăng. Điều này khiến dịch vụ của chúng tôi trở nên hấp dẫn hơn và vai trò cũng quan trọng hơn.”
Chiến lược này tạo ra hiệu ứng lan tỏa, giúp Chainalysis ký được ngày càng nhiều hợp đồng với các cơ quan liên bang – con số thực tế có thể lớn hơn nhiều so với những gì được đề cập trong bài viết. Ông Levin tiết lộ rằng nhiều hợp đồng trong số đó không được công bố trên Hệ thống Dữ liệu Mua sắm Liên bang (FPDS).
Ông Levin nói: “Khoảng một nửa doanh thu của chúng tôi đến từ khu vực công, nửa còn lại đến từ khu vực tư nhân.” Phần doanh thu từ khu vực công bao gồm cả các cơ quan cấp tiểu bang của Hoa Kỳ và chính phủ các nước khác.
Chuyên gia nghiên cứu tội phạm mạng Boen nhận định, khoản chi 16 triệu USD thực chất khá nhỏ nếu xét trên nhiều phương diện. Ông chỉ ra rằng chính phủ Hoa Kỳ chi hàng chục triệu USD cho các giải pháp công nghệ tư nhân khác, chẳng hạn như phần mềm Cellebrite dùng để giải mã dữ liệu điện thoại phục vụ điều tra. Theo hồ sơ trên FPDS, kể từ tháng 8/2015, Cellebrite đã ký các hợp đồng với chính phủ trị giá hơn 40 triệu USD.
Tuy nhiên, trong lĩnh vực công nghệ truy vết tiền mã hóa, Chainalysis dường như đã chiếm lĩnh thị trường của chính phủ liên bang.
Dịch: Mẫn Mẫn – Biên tập: Lâm Nhất