Ethereum 2.0 là gì?
Ethereum 2.0, còn được gọi là ETH 2 hoặc "Serenity", là bản nâng cấp lớn tiếp theo của blockchain Ethereum.
Lộ trình phát triển của Ethereum đã được định sẵn theo chiến lược "bốn giai đoạn": Frontier, Homestead, Metropolis và Serenity.
Giai đoạn "Frontier" là bản thử nghiệm công khai; "Homestead" đưa mainnet vào hoạt động chính thức; sau đó, giai đoạn "Metropolis" trải qua các đợt hard fork nâng cấp là Byzantium và Constantinople; còn nâng cấp Istanbul là bước cuối cùng trước khi bước vào giai đoạn thứ tư "Serenity".
Ba giai đoạn trước "Serenity" đều thuộc về Ethereum 1.0. Mỗi lần nâng cấp trước đây đều từng bước cải thiện hiệu năng của chuỗi Ethereum 1.0 và chuẩn bị nền tảng cho Ethereum 2.0. Giờ đây, Ethereum 2.0 sắp chính thức ra mắt!
So với phiên bản 1.0, Ethereum 2.0 chủ yếu giới thiệu hai cải tiến lớn: PoS (Proof of Stake) và Shard Chains (Chuỗi phân mảnh).
PoS (Proof of Stake): Ethereum 1.0 sử dụng cơ chế đồng thuận PoW (Proof of Work), nơi các block mới được tạo ra dựa trên sức mạnh tính toán vật lý (thợ đào) và điện năng tiêu thụ. Từ giai đoạn 2.0 trở đi, Ethereum sẽ chuyển sang sử dụng PoS - một phiên bản nâng cấp của PoW - giúp tăng cường bảo mật, khả năng mở rộng và tiết kiệm năng lượng hơn.
PoS dựa vào các validator và số ETH được stake để đảm bảo tính liên tục của các khối. Đây là điều kiện tiên quyết để triển khai sharding. Cơ chế validator sẽ được giải thích chi tiết hơn ở phần sau.
Chuỗi phân mảnh (Shard Chains): Cơ chế sharding mang lại khả năng mở rộng cao, giúp tăng đáng kể throughput của mạng lưới Ethereum.
Hiện tại, một blockchain duy nhất gồm các khối liên tiếp đảm bảo tính bảo mật cao và dễ xác minh, nhưng đòi hỏi mỗi full node phải xử lý và xác minh mọi giao dịch trong từng khối. Điều này làm giảm khả năng xử lý giao dịch nhanh chóng của mạng, đặc biệt khi khối lượng giao dịch trên mainnet tăng đột biến.
Cơ chế sharding sẽ "chia nhỏ" blockchain Ethereum thành 64 chuỗi độc lập. Sau khi chia nhỏ, nhiệm vụ xử lý dữ liệu được phân phối cho nhiều node, cho phép xử lý giao dịch song song thay vì tuần tự. Mỗi shard chain được thêm vào giống như một làn đường mới, nâng cấp Ethereum từ một con đường đơn làn thành một xa lộ đa làn; nhiều làn đường và khả năng xử lý song song sẽ mang lại throughput cao hơn.
Sharding giúp nâng cao khả năng xử lý giao dịch song song, lưu trữ và xử lý thông tin của Ethereum. Ước tính thận trọng cho thấy throughput có thể tăng lên đến 64 lần, và thiết kế sharding có khả năng xử lý lượng dữ liệu cao gấp hàng trăm lần so với Ethereum 1.0.
Dự kiến cơ chế sharding sẽ được triển khai trong Giai đoạn 1 của Ethereum 2.0.
Ethereum 1.0 hiện tại: Chuỗi 1.0 sẽ vẫn được duy trì và tiếp tục cải tiến, cuối cùng sẽ trở thành shard đầu tiên của Ethereum 2.0 sau khi Giai đoạn 1 được triển khai.
Ethereum 2.0 trong tương lai: Chủ yếu tập trung vào việc cải thiện khả năng mở rộng, throughput và bảo mật của mạng Ethereum công cộng. Ethereum 2.0 sẽ không xóa bỏ bất kỳ dữ liệu lịch sử, lịch sử giao dịch hay quyền sở hữu tài sản nào trên chuỗi 1.0. Cốt lõi của Ethereum 2.0 - Beacon Chain - sẽ hoạt động song song với chuỗi 1.0 để đảm bảo tính liên tục.
Ethereum 2.0 sẽ được triển khai qua nhiều giai đoạn: Giai đoạn 0, Giai đoạn 1, Giai đoạn 2...
Giai đoạn 0 dự kiến ra mắt vào ngày 1 tháng 12 năm nay; Giai đoạn 1 dự kiến phát hành vào năm 2021; Giai đoạn 2 dự kiến khởi động vào năm 2021 hoặc 2022. Mỗi giai đoạn sẽ cải thiện chức năng và hiệu năng của Ethereum theo những cách khác nhau.
Giai đoạn 0 bao gồm Beacon Chain. Beacon Chain chính là trái tim của Ethereum 2.0, có chức năng quản lý validator, điều phối các shard chain và tạo nền tảng thực tiễn để thúc đẩy sự phát triển của các thành phần khác.
Giai đoạn 1, dựa trên nền tảng của Giai đoạn 0, tập trung vào việc tích hợp shard chain và ghi dữ liệu vào các shard. Phần lớn công việc nền tảng liên quan đến sharding đã được hoàn thành trong Giai đoạn 0, do đó độ phức tạp khi triển khai Giai đoạn 1 thấp hơn nhiều so với các thành phần khác.
Giai đoạn 2 là giai đoạn thực thi, nâng cấp Ethereum 2.0 từ một cơ sở dữ liệu mạnh mẽ thành một nền tảng tính toán phi tập trung hoàn chỉnh.
Định nghĩa về Giai đoạn 2 chưa rõ ràng bằng hai giai đoạn trước, nhưng sẽ bao gồm: thêm tài khoản ETH và hỗ trợ chuyển/rút tiền; triển khai chuyển tiền và gọi hợp đồng xuyên shard; xây dựng môi trường thực thi để hỗ trợ phát triển các ứng dụng mở rộng trên Ethereum 2.0; và hợp nhất chuỗi 1.0 vào chuỗi 2.0, từ đó chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng PoW.
Sau khi Giai đoạn 2 hoàn tất, vẫn sẽ tiếp tục có các cải tiến và phát triển sâu hơn.
Không.
Người nắm giữ ETH không cần thực hiện bất kỳ thao tác đặc biệt nào và vẫn có thể sử dụng bình thường trên chuỗi Ethereum 1.0 mà không bị ảnh hưởng. Trong tương lai, chuỗi 1.0 sẽ trở thành một phần của Ethereum 2.0, và người nắm giữ không cần làm gì cả - số ETH họ đang sở hữu sẽ tiếp tục hoạt động như hiện tại.
Ethereum 2.0 sẽ không phát hành token mới, do đó bạn không thể mua "token Ethereum 2.0". Tuy nhiên, người nắm giữ có thể trở thành validator và kiếm lợi nhuận thông qua staking.
Đối với những ai muốn tham gia staking, có thể gửi ETH vào hợp đồng deposit validator trên chuỗi Ethereum 1.0 để trở thành validator trên Beacon Chain của Ethereum 2.0, và số ETH deposit sẽ trở thành số dư validator trên Beacon Chain của Ethereum 2.0.
Vậy, làm thế nào để trở thành validator?
Mỗi validator cần stake 32 ETH vào hợp đồng deposit và đồng thời chạy cả client Ethereum 1.0 lẫn 2.0.
Việc stake ETH vào hợp đồng deposit là một giao dịch một chiều và không thể đảo ngược. Chỉ sau khi Giai đoạn 1 của Ethereum 2.0 được triển khai, validator mới có khả năng thực hiện chuyển tiền; đến Giai đoạn 2, validator mới có thể rút số tài sản đã stake vào một shard cụ thể - toàn bộ quá trình này ước tính mất khoảng 2 năm.
Validator chịu trách nhiệm xác minh và đề xuất các block mới. Sau khi trở thành validator, bạn sẽ nhận được các nhiệm vụ do mạng Ethereum phân bổ thông qua Beacon Chain. Cứ mỗi 6,4 phút, validator phải gửi một "attestation" cho block trên Beacon Chain, và đôi khi được chọn để đề xuất block. Nếu tổng cộng có 100.000 validator, thì trung bình mỗi validator sẽ được yêu cầu đề xuất block một lần trong hai tuần. Toàn bộ quy trình này được thực hiện hoàn toàn tự động bởi phần mềm.
Khi một validator xác minh thành công một block, họ sẽ nhận được phần thưởng ETH.
Phần thưởng được tính toán động dựa trên trạng thái mạng tại thời điểm kết thúc mỗi "epoch" (một đơn vị thời gian vận hành của Beacon Chain). Tỷ lệ phát hành phần thưởng ở tầng mạng phụ thuộc vào tổng lượng ETH được stake và tỷ lệ online trung bình của các validator. Còn lợi suất của từng validator phụ thuộc vào tổng số validator và tỷ lệ online của validator đó.
Số ETH mà validator nhận được vào cuối mỗi epoch (384 giây ~ 6,5 phút) bằng phần thưởng trừ đi các hình phạt. Do đó, phần thưởng kỳ vọng khi người dùng ngẫu nhiên được chọn làm validator có thể khác biệt so với phần thưởng thực tế nhận được.
Tuy nhiên, nếu một validator cố tình phá hoại tính toàn vẹn của blockchain, một phần hoặc toàn bộ số ETH 32 đã stake sẽ bị tịch thu (slashed).
Việc trở thành validator đòi hỏi người dùng tự chịu một số chi phí nhất định, như chi phí vận hành, chi phí phần cứng, v.v.; trong quá trình thực hiện nhiệm vụ validator, người dùng có thể gặp lỗi phần mềm hoặc các hình phạt khác, và nếu node hoạt động không ổn định trong thời gian dài hoặc có hành vi tấn công thì cũng có nguy cơ bị khấu trừ vốn.
Hơn nữa, như đã đề cập ở trên, ETH được stake vào hợp đồng deposit phải chờ ít nhất 2 năm mới có thể rút ra, do đó người dùng cũng phải chấp nhận rủi ro không thể rút tiền trong suốt 2 năm.
Ngoài ra, khi lượng ETH được stake tăng lên, lợi suất staking cũng sẽ dần giảm xuống. Như biểu đồ cho thấy, ban đầu nếu lượng stake đạt mức tối thiểu để kích hoạt Beacon Chain là 524.288 ETH, thì lợi suất hàng năm khoảng 21,6%; sau đó, lợi suất và lượng stake có mối quan hệ nghịch biến.
Vì vậy, chúng tôi khuyến nghị người dùng thông thường không nên tự stake để trở thành validator. Nếu muốn trở thành validator, bạn không nhất thiết phải tự stake - có thể thông qua các nền tảng dịch vụ staking để stake ETH và nhận phần thưởng theo tỷ lệ tương ứng với số lượng ETH đã stake.
Mời bạn tiếp tục theo dõi các cập nhật mới nhất từ Cobo. Chúng tôi sẽ cập nhật ngay lập tức các tin tức mới nhất về Ethereum 2.0 cũng như các sản phẩm liên quan!