Kaynak: Zinc Scale / Yazar: Chen Dengxin / Editör: Xu Wei
Küresel finans piyasalarındaki sert dalgalanmalardan Bitcoin de nasibini aldı.
12 Mart'ta Bitcoin fiyatı çakılarak 3.800 doların altını gördü ve bu, son altı yılın en sert düşüşü oldu. CoinMarketCap verilerine göre, o günkü ani çöküşte 100 binden fazla yatırımcı pozisyonunu sildirdi; toplam kayıp 2,93 milyar doları, yani yaklaşık 20,5 milyar Çin Yuanı'nı buldu.
Sonraki birkaç gün hafif bir toparlanma görüldüyse de kayıplar telafi edilemedi. 16 Mart'a gelindiğinde fiyatlar yeniden düşüşe geçti ve bu yazının hazırlandığı sırada 4.538 dolar seviyesine gerilemişti. Tüm kripto para piyasasında boğa piyasasının bittiği, ayı piyasasının başladığı hissiyatı yaygınlaşırken, küçük büyük demeden yatırımcılar arasında bir umutsuzluk hakim oldu.
Ancak pes etmeyen bir kesim de var: Kimi madencilik maliyetlerindeki artışın Bitcoin fiyatını yukarı çekeceğini, yükselişin sadece ertelendiğini düşünüyor. Kimi 2020 Mayıs'ındaki Bitcoin 'yarılanma'sıyla arzın azalacağını, bunun da fiyatı yükselteceğini savunuyor. Bir diğer grup ise Bitcoin'in hacker camiasındaki 'sert para' statüsünün değişmediğini, bu yüzden paniğe gerek olmadığını söylüyor.
Pes mi etmeli, yoksa direnmeye devam mı? Zor bir seçim.
Maliyet-Fiyat Dengesinin Uzun Vadede Düzeleceğine İnananlar
"Bitcoin'in boğa piyasasından ayı piyasasına geçişi gerçekten beklenmedik oldu." diyor, Bitcoin fiyatındaki ani düşüşe şaşkınlıkla bakan Yang Shenghua. 42 yaşındaki Yang, Yunnan eyaletindeki bir Bitcoin madencilik tesisinin ortağı.
Yang Shenghua aslında bir zamanlar 'Pekin göçmeni'ydi; ancak 2016'da Pekin, Şanghay, Guangzhou gibi büyük şehirlerden ayrılanlardan biri oldu: "Pekin'de ev alamadığım için kendimi oraya ait hissetmiyordum; doğrusu memleketim Chengdu daha rahat."
O yıl bir arkadaşıyla bir teknoloji ağ şirketi kuran Yang, web sitesi ve mobil uygulama geliştirme işleriyle uğraştı. O dönem Bitcoin fiyatları oldukça yüksekti. Uzak Yunnan'a gidip madencilik yapan bir arkadaşının ısrarıyla, 470 bin Çin Yuanı yatırım yaptı.
Madencilik tesisinin günlük yönetimine doğrudan karışmasa da Yang, Bitcoin'in maliyet eşiği konusunda oldukça hassas: "2018'de Bitcoin fiyatının madencilik maliyetinin altına düştüğünü hatırlıyorum; tesisimiz bir-iki ay kapalı kalmıştı. Neyse ki tamamen vazgeçmedik, bu sayede 2019'daki fırsatı da kaçırmadık."
Yang, bu yıl Bitcoin'den büyük beklentiler içindeydi: "Geçen yıl yeni bir rekor kıramamıştı; bu yıl ise yarılanma var. Herkesin 20 bin doların aşılacağına inanması çok doğal."
Açık kaynaklı bilgilere göre Bitcoin madenciliğindeki blok ödülü her dört yılda bir yarıya düşüyor. İlki 2012 Mayıs'ta, ikincisi 2016 Mayıs'ta gerçekleşti. Üçüncü yarılanmanın ise 2020 Mayıs'ta olması bekleniyor. Bu tarihten itibaren günlük yeni Bitcoin üretimi 1.800'den 900'e inecek.
Yarılanma, arz-talep dengesi açısından arzı azaltırken, madenci açısından üretim maliyetini artırıyor.
Yang Shenghua, Zinc Scale'e yaptığı açıklamada, bu yarılanmaya hazırlık için Ocak ayında tüm ortakların S19 Pro cihazları alarak hash gücünü artırma konusunda prensipte anlaştıklarını söyledi. Mevcut S19 Pro cihazlarıyla Bitcoin madenciliği maliyeti yaklaşık 3.150 dolar. Elektrik ve hash gücü maliyetleri sabit kalırsa, yarılanma sonrası teorik maden maliyeti yaklaşık 6.300 dolara çıkacak.
Ancak 'kara kuğu' olayı yaşanınca, bu satın alma planı doğal olarak ertelendi. Bu erteleme sürecinde ise Bitcoin fiyatı çakıldı ve madencilik maliyeti ile Bitcoin fiyatı arasında ciddi bir ters oran oluştu.
"Yarılanma sonrası U8 ve S9 gibi eski nesil madenci cihazlarının çoğu piyasadan çekilecek. Arz azalırken talep sabit kalırsa, fiyat doğal olarak yükselecek." diyen Yang Shenghua, gelecekten hâlâ umutlu: "Bitcoin fiyatı kısa vadede madencilik maliyetinin altına inebilir, ama bu uzun süre devam etmez."
Bazı madenci cihazlarının kapanma fiyatı ile Bitcoin fiyatı birbirine yakın
Aslında Yang, 2018'deki maliyet-fiyat ters dönüşünü unutmuş değil; sadece aynı kabusun tekrarlanacağına inanmak istemiyor.
Bu konuda bulut platform sağlayıcısı AiCloudata'nın kurucusu Chen Qi'nin açıklaması net: "Kripto para piyasasının heyecanı ve cazibesi herkesin harcı değil. Savaş alanı toz duman içindeyken, asıl kaybedenler spekülatörler değil; geleceği görüp de çıkar çatışmasına düşen girişimciler olabilir."
Fırsatı Görüp Dip Alım Yaparak Boğa Piyasasını Bekleyenler
Madencilik tesislerinin yanı sıra, kararlı boğalar da Bitcoin yarılanmasına büyük umut bağlıyor.
Hisse senedi yatırımcısı Deng Yi de Bitcoin'le ilgileniyor. Zinc Scale'e şunları söylüyor: "Bazıları 'yarılanma etkisi'ni varlıkların yarıya inmesi olarak tanımlıyor; bu saçmalık. Bu, sadece fiyat yükselirken yükselişe, düşerken düşüşe odaklanmak demek."
Deng Yi bir hesaplama paylaşıyor: İlk yarılanmadan sonraki 18 ayda fiyat 5 dolardan 1.000 dolara çıktı. İkinci yarılanmadan sonraki 18 ayda ise 450 dolardan 20.000 dolara yaklaştı.
Bitcoin yarılanma tarihi 2020 Mayıs 15 olarak öngörülüyor
"Tarihsel verilere bakınca, yarılanma sonrası fiyat artışı kaçınılmaz görünüyor. Xueqiu (Snowball) platformundaki birçok ünlü analist de aynı fikirde." Deng Yi, yakın zamanda 5.100 dolar seviyesinden dip alım yaptığını belirtiyor: "Teknik analiz açısından Bitcoin şu an kesinlikle ayı piyasasında. Ama Bitcoin'de boğa ve ayı piyasası dönüşümü çok hızlı oluyor. Bu yüzden düşüşte güvenle alım yapılabilir, yükselişte ise dikkatli olunmalı."
Elbette bu görüşü paylaşmayan yatırımcılar da var.
Blockchain geliştiricisi Wu Fengling şöyle diyor: "Bitcoin'in mevcut arzı 18,27 milyonun üzerinde. Henüz çıkarılmamış rezerv ise 3 milyonun altında ve 2140'a kadar çıkarılacak. Bitcoin artık bir 'mevcut stok piyasasına' girdi. Günlük 900 yeni üretimin etkisi ne kadar olabilir? Uzun yıllardır bu piyasada olanların da fark ettiği gibi: Bitcoin'in fiyat belirleme gücü, yavaş yavaş arz tarafından piyasa tarafına, yani büyük miktarda Bitcoin tutan 'balinalara' geçiyor. Bu yüzden yarılanma sonrası fiyatın mutlaka patlayacağı mantığı geçerli değil."
Küresel finans piyasalarındaki dalgalanmaların başında Wu Fengling, elindeki Bitcoin'lerin dörtte üçünü sattı: "Durum kötüleşince önce riskli varlıklar satılır. Bitcoin de bir risk varlığı, kesinlikle bir 'güvenli liman' değil. Bu sadece insanları kandırmak için."
Peki neden tamamını satmadı? Wu Fengling, Zinc Scale'e şu açıklamayı yapıyor: "Hacker camiasında Bitcoin hâlâ bir 'sert para'. Bu kullanım alanı ortadan kalkmadıkça Bitcoin'in dolaşım değeri devam edecek. Belki bir gün yeniden iyi bir piyasa oluşur. Bu yüzden 'zararda olmaktan' korkmuyorum, 'fırsatı kaçırmaktan' korkuyorum."
Ünlü yatırımcı "Stock Community" (Hisse Topluluğu) da benzer bir yaklaşım sergiliyor: "Bitcoin'e yatırım yapmamın nedeni, sanal para birimlerinde büyük bir patlama yaşanırsa tamamen dışarıda kalıp, servet yarışında geride kalmamak. Bu duruma düşmek istemem."
Vazgeçmeme nedenleri farklı olsa da, hepsi nihayetinde aynı cephede buluşuyor.
Madencilik Donanımı Şirketleri Yeni Arayışlarda
Bu arayışa girenler arasında madencilik donanımı şirketleri de var. Zira Bitcoin fiyatının seyri, sermaye piyasalarının bu şirketlere bakışını doğrudan etkiliyor.
Qixinbao verilerine göre Bitmain, dünyanın en büyük Bitcoin madencilik donanımı tedarikçisi. Ana ürünü Antminer serisi olan şirket, BTC.com ve AntPool gibi madencilik havuzlarına da sahip. Bitmain, ABD'de halka arz (IPO) başvurusunda bulunmuş olsa da bu süreç henüz sonuçlanmadı. Canaan Creative ise sektördeki ikinci büyük oyuncu konumunda ve başlıca ürünü Avalon madencilik cihazları.
Canaan Creative’in halka arzından sonra hisse fiyatı sürekli geriledi.
Bitcoin fiyatlarındaki düşüş, Bitmain'in IPO sürecini gölgeledi. Canaan Creative ise ABD'de halka arzı tamamlamış olsa da, hisse fiyatı beklentileri karşılayamadı. 16 Mart 2020 itibarıyla hisse fiyatı 3,37 USD seviyesinde ve bu, tarihi zirvesine kıyasla %74,08'lik bir düşüş anlamına geliyor.
Bu durumun temelinde Bitcoin'in kendine özgü zorlukları yatıyor.
İlk olarak, Bitcoin başta olmak üzere kripto paralara yönelik küresel regülasyonların sıkılaşması, bu varlıkların hareket alanını daralttı ve madencilik şirketlerinin büyüme potansiyelini kısıtladı. İkinci olarak, Bitcoin fiyatındaki istikrarsızlık ve şiddetli dalgalanmalar, madencilik donanımı şirketlerinin finansal performansında büyük oynaklıklara yol açıyor.
Tüm bu nedenlerle, Bitmain ve Canaan Creative yeni çıkış yolları arıyor.
Şu anda yapay zeka (AI) çip üretimi ortak bir hedef haline geldi. Ancak iki şirketin stratejileri farklılık gösteriyor. İnternet sektörü gözlemcisi Zincke Du'ya göre, "Bitmain'in AI çipleri daha çok güvenlik sistemleri ve kampüs uygulamalarına odaklanırken, Canaan Creative akıllı ev sistemlerine yöneliyor."
Nitekim Bitmain Ürün Stratejisi Direktörü Tang Weiwei, bu yaklaşımı şu sözlerle açıklıyor: "AI hesaplamaları derin öğrenmeye dayanır. Derin öğrenme sinir ağı hesaplamaları ise yoğun işlem gücü gerektirir. Bu işlem gücü olmadan ilerlemek mümkün değil. Güvenlik sektörü de halihazırda geniş bir AI uygulama pazarı sunuyor."
Bitmain uzun süredir, "gelecek 5 yıl içinde şirket gelirinin %40'ının AI biriminden geleceği" vizyonunu paylaşıyor. Canaan Creative de halka arz belgelerinde benzer bir vurgu yaparak, "Gelecekteki gelir büyümesi, özellikle Bitcoin madenciliği dışındaki yeni pazarlara, başta yapay zeka çipi pazarına girebilme kabiliyetimize bağlı olacak" açıklamasında bulunmuştu.
Ancak mevcut durumda AI çip işi, kısa vadede kayda değer bir gelir katkısı sağlamıyor. Örneğin Canaan Creative'in 2019'un ilk yarısında Bitcoin madencilik cihazı ve parça satışlarının toplam gelir içindeki payı %99,4 seviyesindeydi. Bu da madencilik şirketlerinin önündeki yolun hala engebeli olduğunu gösteriyor.
Kuşkusuz, Bitcoin fiyatı ne yönde hareket ederse etsin, her zaman vazgeçmeyi reddeden, umutla bekleyen ve bir gün kripto para dünyasının şanslı isimlerinden biri olabileceğini hayal eden bir kesim olacak.
Ancak unutmamak gerekir ki, şanslı olanlarla olmayanlar arasındaki çizgi bazen oldukça incedir.
（Röportaj yapılan kişilerin talebi üzerine Yang Shenghua, Deng Yi ve Wu Fengling takma isimlerdir）