Ethereum 2.0 Nedir?
Ethereum 2.0, Ethereum blok zincirinin bir sonraki büyük yükseltmesidir; ETH 2 veya "Serenity" (Huzur) olarak da bilinir.
Ethereum'un gelişim yol haritası önceden belirlenmiştir: Dört aşamalı bir strateji — Frontier (Öncü), Homestead (Yerleşim), Metropolis (Metropol) ve Serenity (Huzur).
"Frontier" aşamasında beta sürümü yayımlandı; "Homestead" aşamasında ana ağ resmen başlatıldı. Ardından "Metropolis" aşamasında, Byzantium ve Constantinople olmak üzere iki hard fork yükseltmesi gerçekleştirildi. Sonrasında yapılan Istanbul yükseltmesi ise, dördüncü aşama olan "Serenity"ye geçiş öncesindeki son yükseltmeydi.
"Serenity"den önceki üç aşama, Ethereum 1.0 döneminde yaşandı. Her yükseltme, Ethereum 1.0 zincirinin performansını adım adım artırarak Ethereum 2.0'ın sahneye çıkmasına zemin hazırladı. Ve şimdi, Ethereum 2.0 sahneye çıkmak üzere!
1.0'a kıyasla, 2.0 iki temel iyileştirme getiriyor: PoS (Hisse İspatı) ve Parça Zincirleri (Shard Chains).
PoS (Hisse İspatı): 1.0 döneminde kullanılan mutabakat mekanizması PoW (İş İspatı) idi. Bu mekanizma, yeni bloklar oluşturmak için fiziksel hesaplama gücüne (madenciler) ve elektrik tüketimine (iş yüküne) dayanıyordu. 2.0 ile birlikte PoS kullanılmaya başlanacak. Bu, PoW'un bir üst sürümü olup güvenlik ve ölçeklenebilirliği artırırken aynı zamanda daha az enerji tüketecek.
PoS, blokların sıralılığını sağlamak için doğrulayıcıları (validators) ve stake edilmiş ETH'yi kullanır; bu mekanizma, parçalama için zorunlu bir ön koşuldur. Doğrulayıcı mekanizmasıyla ilgili ayrıntılı bilgiyi aşağıda bulabilirsiniz.
Parça Zincirleri: Parça zincirleri mekanizması, ölçeklenebilirliğe sahiptir ve Ethereum zincirinin işlem kapasitesini büyük ölçüde artırabilir.
Günümüzde, ardışık bloklardan oluşan tek bir blok zinciri güvenlidir ve doğrulanması nispeten kolaydır. Ancak, her tam düğümün (full node) zincirdeki her işlemi işlemesi ve doğrulaması gerekir. Bu durum, özellikle ana ağdaki işlem hacmi aniden arttığında, ağın işlemleri hızlıca işlemesini engeller.
Parça zincirleri mekanizması ise, Ethereum zincirini 64 farklı zincire "böler". Bu bölünmeyle veri işleme görevi birçok düğüme dağıtılır ve işlemler artık seri değil, paralel olarak işlenir. Her yeni parça zinciri, Ethereum'u tek şeritli bir yoldan çok şeritli bir otoyola dönüştürür. Daha fazla şerit ve paralel işlem yeteneği, daha yüksek işlem kapasitesi demektir.
Parça zincirleri, Ethereum'un paralel işlem yapabilme, veri saklama ve hesaplama kapasitesini artırır. Muhafazakar tahminlere göre işlem kapasitesi 64 kat artırılabilir. Tasarımı, Ethereum 1.0'ın yüzlerce katı veriyi işlemeye yetecek kapasitededir.
Parça zincirleri, Ethereum 2.0'ın 1. Aşamasında devreye girecek.
Mevcut 1.0: 1.0 zinciri mevcut durumunu koruyacak ve geliştirilmeye devam edecek. 2.0'ın 1. Aşaması yayınlandığında, Ethereum 2.0'ın ilk parçası haline gelecek.
Gelecekteki 2.0: Ethereum genel ana ağının ölçeklenebilirliğini, işlem kapasitesini ve güvenliğini temelden geliştirecek. 2.0, 1.0 üzerindeki hiçbir geçmiş veriyi, işlem kaydını veya varlık sahipliğini silmeyecek. 2.0'ın omurgası olan İşaret Zinciri (Beacon Chain), 1.0 zinciriyle birlikte çalışarak sürekliliği sağlayacak.
Ethereum 2.0 birkaç aşamada yayınlanacak: 0. Aşama, 1. Aşama, 2. Aşama...
0. Aşama bu yıl 1 Aralık'ta başlatılacak. 1. Aşama 2021'de, 2. Aşama ise 2021 veya 2022'de başlaması planlanıyor. Her aşama, Ethereum'un işlevselliğini ve performansını farklı şekillerde geliştirecek.
0. Aşama, İşaret Zinciri'ni içerir. İşaret Zinciri, Ethereum 2.0'ın merkezidir; doğrulayıcıları yönetir, parça zincirlerini koordine eder ve diğer gelişmeler için temel oluşturur.
1. Aşama, 0. Aşamaya dayanır ve öncelikle parça zincirlerinin entegrasyonunu sağlar; veriler parça zincirlerine yazılır. Parça zincirleriyle ilgili çoğu temel iş, 0. Aşamada zaten tamamlanmıştır; bu nedenle 1. Aşamanın uygulanması diğer bileşenlere kıyasla daha az karmaşıktır.
2. Aşama, yürütme aşamasıdır; Ethereum 2.0'ı güçlü bir veri tabanından, tamamen merkeziyetsiz bir hesaplama platformuna dönüştürür.
2. Aşamanın tanımı ilk iki aşamadan daha az net olsa da, ETH hesaplarının eklenmesini ve transfer/çekme işlemlerini desteklemeyi, parçalar arası transfer ve akıllı sözleşme çağrılarını gerçekleştirmeyi, Ethereum 2.0 üzerinde ölçeklenebilir uygulamalar geliştirmeyi sağlayan yürütme ortamlarının oluşturulmasını ve 1.0 zincirinin 2.0 zincirine birleştirilmesini kapsar. Bu birleştirme ile PoW tamamen sona erecektir.
2. Aşama tamamlandıktan sonra, daha ileri düzey iyileştirmeler ve geliştirme çalışmaları devam edecektir.
Hayır.
ETH sahiplerinin herhangi özel bir işlem yapması gerekmez; Ethereum 1.0 zincirindeki işlemler hiçbir şekilde etkilenmeyecek. Gelecekte bir noktada, 1.0 zinciri 2.0'ın bir parçası haline gelecek. ETH sahipleri, herhangi bir işlem yapmaya gerek kalmadan, sahip oldukları ETH'leri şu an olduğu gibi kullanmaya devam edebilecekler.
Ethereum 2.0 yeni bir token basmayacak; dolayısıyla "Ethereum 2.0 coin" satın almak diye bir şey söz konusu değildir. Ancak, sahipler stake ederek doğrulayıcı olabilir ve bu sayede getiri elde edebilirler.
Stake etmeye katılmak isteyenler, ETH'lerini 1.0 zincirindeki depozito sözleşmesine yatırarak 2.0 İşaret Zinciri'nde doğrulayıcı olabilirler. Bu durumda yatırılan ETH, 2.0 İşaret Zinciri'ndeki doğrulayıcı bakiyesine dönüşür.
Peki, nasıl doğrulayıcı olunur?
Her doğrulayıcı, depozito sözleşmesine 32 ETH yatırmalı ve aynı anda hem Ethereum 1.0 hem de 2.0 istemcilerini çalıştırmalıdır.
Depozito sözleşmesine ETH yatırmak, tek yönlü ve geri alınamaz bir işlemdir. Ethereum 2.0'ın 1. Aşaması tamamlandıktan sonra doğrulayıcılar sadece transfer yapabileceklerdir. 2. Aşamada ise, stake edilmiş bu varlıklar belirli bir parçadan çekilebilecektir. Tüm süreç yaklaşık 2 yıl sürebilir.
Doğrulayıcılar, yeni blokları doğrulamak ve düzenlemekten sorumludur. Doğrulayıcı olduktan sonra, Ethereum ağı tarafından İşaret Zinciri üzerinden görevler atanacaktır. Doğrulayıcılar, İşaret Zinciri blokları için her 6,4 dakikada bir "tanıklık" (attestation) göndermelidir; ayrıca ara sıra blok önermek için seçilebilirler. Toplamda 100.000 doğrulayıcı varsa, her doğrulayıcı ortalama iki haftada bir blok önerme görevi alacaktır. Bu süreç tamamen otomatiktir ve yazılım tarafından yürütülür.
Bir doğrulayıcı başarılı bir şekilde bir bloğu doğruladığında, ETH ödülü alacaktır.
Ödüller, dönem (epoch – İşaret Zinciri'nin bir zaman birimi) sonunda ağ durumuna göre dinamik olarak hesaplanır. Ağ katmanı ödül oranı, stake edilen toplam ETH miktarı ve doğrulayıcıların ortalama çevrimiçi kalma oranına bağlıdır. Tek bir doğrulayıcının getirisi ise, toplam doğrulayıcı sayısı ve kendi çevrimiçi kalma oranına bağlıdır.
Doğrulayıcılar, her dönem (384 saniye – yaklaşık 6,5 dakika) sonunda, ödül eksi ceza miktarı kadar ETH alırlar. Dolayısıyla, kullanıcı rastgele bir doğrulayıcı olarak seçildiğinde, beklenen ödül ile gerçek ödül arasında fark olabilir.
Bununla birlikte, bir doğrulayıcı blok zincirinin gerçek sıralılığını bozmaya çalışırsa, stake edilen 32 ETH'nin bir kısmı veya tamamı cezalandırılarak kaybedilebilir.
Doğrulayıcı olmak, belirli maliyetleri üstlenmenizi gerektirir; örneğin bakım maliyetleri, donanım maliyetleri vb. Doğrulayıcı görevlerini yerine getirirken yazılım hatalarıyla karşılaşabilir veya çeşitli cezalara maruz kalabilirsiniz. Düğüm uzun süre kararsız kalırsa veya kötü niyetli davranışlar sergilenirse, sermayenizin bir kısmı kesintiye uğrayabilir.
Ayrıca yukarıda belirtildiği gibi, depozito sözleşmesine yatırılan ETH en az 2 yıl boyunca çekilemez; bu nedenle 2 yıl boyunca likidite olmama riskini de üstlenmeniz gerekir.
Ayrıca, stake edilen ETH miktarı arttıkça, stake getirisi giderek azalacaktır. Grafikten görülebileceği gibi, başlangıçta stake miktarı İşaret Zinciri'nin minimum başlatma şartı olan 524.288 ETH'ye ulaştığında yıllık getiri yaklaşık %21,6'dır. Sonrasında, getiri ile stake miktarı arasında negatif bir ilişki vardır.
Dolayısıyla, sıradan kullanıcılar için doğrudan kendi başınıza stake ederek doğrulayıcı olmak önerilmez. Doğrulayıcı olmak isterseniz, mutlaka kendi başınıza stake etmek zorunda değilsiniz; stake hizmet sağlayıcıları aracılığıyla ETH yatırabilir ve yatırdığınız miktar oranında ödül alabilirsiniz.
Lütfen Cobo'nun gelişmelerini takip etmeye devam edin; Ethereum 2.0 ile ilgili daha fazla haber ve ilgili ürünleri sizlerle en kısa sürede paylaşacağız!