Kaynak: The Block
Çeviri ve Derleme: DeFi Yolu
The Block Research bünyesindeki 37 analist, 2023 yılına dair kripto endüstrisi öngörülerini paylaştı. Her analistin yeni yıl için görüşleri hem ortak noktalar taşıyor hem de birbirinden ayrılıyor.
Analistlerin ortaklaşa öne sürdüğü başlıca tahminler şöyle özetlenebilir:
Genel makroekonomik ortam, kripto varlıklar gibi yüksek riskli yatırımlar üzerindeki aşağı yönlü baskısını sürdürecek. Ancak önümüzdeki yılın sert bir düşüşten ziyade yatay bir seyir izleme ihtimali daha yüksek.
Kaynak ve talep yetersizliği nedeniyle ürün-pazar uyumu sağlayamayan birçok proje zamanla rafa kalkacak.
Mali durumu kötüleşen şirketler satın alınmak için harekete geçeceğinden, birleşme ve satın alma (M&A) faaliyetleri artacak.
Risk sermayesi yatırımları 2023'te, özellikle yılın ilk yarısında belirgin bir yavaşlama yaşayacak.
Kripto para fiyatları, merkez bankalarının para politikalarıyla yakından ilişkili olmaya devam edecek.
BTC ile ETH arasındaki piyasa değeri farkı daralacak ancak 2023'te bir "flippening" (yer değiştirme) yaşanmayacak.
2023'ün ana gündemi, Ethereum'un 2. Katman (L2) ölçeklendirme çözümlerine kayacak. L2'lerin toplam kilitli değeri (TVL) artacak (en azından ETH bazında) ve zk-rollup'lar, optimistic rollup'lara kıyasla daha hızlı büyüyecek. StarkNet, zkSync ve Arbitrum gibi önde gelen L2'ler kendi token'larını çıkaracak.
Celestia gibi modüler blokzincirler giderek daha fazla ilgi görecek ve önceki döngünün alternatif monolitik blokzincirlerini geride bırakma potansiyeli taşıyacak.
Geçen yıl merkezi kripto kuruluşlarının çöküşü, merkezi borsalara yönelik düzenleyici baskıyı artırarak Binance'ı odak noktası haline getirecek. Coinbase, Binance etrafındaki FUD'dan (korku, belirsizlik, şüphe) faydalanacak.
Diğer DeFi kullanım alanlarına kıyasla, merkeziyetsiz borsalar (DEX'ler) en güçlü temel büyüme göstergelerini sergileyecek.
Yatırımların ve faaliyetlerin artmasıyla birlikte, Web3 tabanlı merkeziyetsiz sosyal ekosistem hızlı bir büyüme yaşayacak.
Geleneksel markaların NFT'leri benimsemesiyle daha fazla kullanıcı NFT ekosistemine katılacak. Ayrıca NFT'ler, kripto para ile sanat/kültürün kesişiminde bir araç olma işlevini sürdürecek.
OpenSea'nin pazar payı daha da düşecek ve piyasadaki tekel konumu sona erecek.
Analistlerin bireysel ve detaylı öngörüleri ise şöyle:
Larry Cermak
Genel amaçlı zk-rollup'lar nihayet 2023'te piyasaya sürülecek ve pratikte Ethereum kadar kullanılabilir hale gelecek. Arbitrum, Starknet, zkSync ve Scroll, 2023'te kendi yerel token'larını çıkaracak. Rollup'ların ana katmandaki akıllı sözleşme aktivitesinin büyük kısmını kendine çekmeyi başarmasıyla, bu L2 token'larının ETH'ye kıyasla değer kazanım potansiyeli sıkça tartışılacak. Polygon zkEVM, Starknet, zkSync ve Scroll arasında şiddetli bir rekabet yaşanacak. Başlangıçta bu ölçeklendirme protokolleri için büyük bir talep olmasa da, gelecekteki bir perakende patlamasıyla birlikte önemli bir rol oynayacaklar. Polygon, PoS zincirini tam işlevli bir zkEVM zincirine dönüştürmede başarılı olduğu için büyük bir öncülük avantajı elde etti.
Sahada dağıtılmayı bekleyen çok sayıda risk sermayesi fonu olsa da, due diligence (titiz inceleme) süreci yıllardır ilk kez gerçekten önem kazanacak ve odak noktası ürün-pazar uyumu olacak. Tohum turu değerlemeleri yaklaşık 10 milyon dolara geri dönecek. Kaynaklarını tüketen birçok proje, özellikle rekabetçi L1'ler üzerine kurulu olanlar, faaliyetlerini sonlandıracak. Aktiflik kazanmak veya ömrünü uzatmak için daha iyi bir perspektif elde etmek amacıyla, birçok projenin bir L1'den farklı bir L2'ye geçiş yaptığını göreceğiz. Geliştiriciler ve operatörler artık otomatik olarak 300.000 doların üzerinde maaş alamayacak ve kripto sektöründeki "geçici" yeteneklerin sektörden ayrılması devam edecek.
Birçok proje token ekonomisini kökten yeniden yapılandıracak. Yeni talep gelmediğinde, değer yaratmak için büyük miktarda token dağıtmak artık anlamlı olmayacak. Axie, Stepn ve benzeri projeler artık değer yaratmak için Ponzi ekonomisine güvenemeyecek.
Ethereum'un piyasa değeri Bitcoin'i geçmeyecek ve başka hiçbir coin Ethereum'u geçemeyecek. Ancak Ethereum, 2023'te Bitcoin'e kıyasla daha iyi performans gösterecek. Kripto fiyatları, teknoloji hisseleri gibi davranmaya devam edecek ve merkez bankalarının (özellikle Fed'in) para politikalarıyla tamamen ilişkili kalacak. Kısa vadeli faiz oranlarında düşüş belirtileri görmeye başladığımız anda, kripto varlıkları en sert yükselişini yaşayacak. Ancak bu 2023'te gerçekleşmeyebilir. Bu durumdan önce, büyük token'ların fiyatları neredeyse hiç hareket etmeden sabit kalacak. Bazı token veya NFT'lerdeki katlanan değer artışlarından kaynaklanan kumar ruhu, birçok kişiyi cezbetmeye devam edecek.
OpenSea, tekel konumunu kaybetmeye devam edecek ve royalty (telif) sistemini kötüye kullanma girişimleri başarısız olacak. Spot ve vadeli işlemlerdeki güçlü konumu nedeniyle Binance, tıpkı bir zamanlar Libra'nın olduğu gibi küresel düzenleme odağı haline gelecek. Coinbase ve diğer ABD düzenlemelerine tabi borsalar bundan faydalanabilir. Genesis, 11. Bölüm iflas başvurusunda bulunurken, Gemini Earn ürünü planı nedeniyle baskı altında kalacak. GBTC ve ETHE ürünlerinin tasfiye edilmesi söz konusu olmayacak.
SBF, 2023'te tek bir gün bile hapiste kalmayacak ve suçlamaları kabul etmeyecek. Amerikan düzenleyici kurumları, FTX çöküşünü, tıpkı Lehman Brothers ve Enron olaylarının küresel politikaları şekillendirdiği gibi, kripto endüstrisinin yönetim biçimini değiştirmek için kullanacak. Yasama organları, FTX benzeri durumların önlenmesi amacıyla Sarbanes-Oxley Yasası'na benzer yeni yasa taslakları hazırlayacak.
Steven Zheng
Genel makro ortam, kripto varlıklar gibi yüksek riskli yatırımlar üzerindeki aşağı yönlü baskısını sürdürecek. Ancak kripto varlıklarını bağımsız bir varlık sınıfı olarak düşünürsek, ikinci bir NFT dalgasında bir dip oluşumu görebileceğimize inanıyorum; bu dalga, 2022'de zirve yapan dalgadan birkaç kat daha büyük olacak. 2023'te, NFT'lerin şimdiye kadarki rekor işlem hacmi olan 5 milyar doları aşacağız. İşlem hacminin büyük kısmını oyun projeleri sağlayacak; 2021-2022 bull market'inde fon toplayan ve NFT satışı yapan birçok üst düzey kripto oyunu, nihayet oyunlarına halka açık erişim sağlayacak. Kripto oyun token'ları, piyasa değeri açısından ilk 20'ye girecek. İkinci NFT PFP (Profil Resmi) dalgası, geçen döngünün üçüncü lig/düşük bütçeli projeleri tarafından yönlendirilecek; bu projeler, yüksek profilli lüks markalara (ör. Rolex) değil, giriş seviyesi lüks markalara (ör. Seiko) odaklanacak. Kitlelerin ilgisini çeken bu dalganın kazananları arasında, potansiyel yeni perakende kullanıcı akınına zemin hazırlayan ve zk ölçeklendirme teknolojileri için üstün mühendisler istihdam eden Polygon yer alabilir. Yıl sonuna kadar Polygon, ekonomik aktivite ve piyasa değeri açısından BNB Chain ve Ethereum'un ardından üçüncü büyük uygulama katmanı olacak. dYdX zincirinin talep ve ekosistem gelişimi konusunda insanların hafife aldığına inanıyorum; dYdX, Cosmos üzerinde başlatılabilir.
Olumsuz olaylar açısından, L2 rollup'ların merkezi sıralayıcıları üzerinden bir istismar yaşanacağını düşünüyorum. Fonlar kaybolmayabilir ancak kullanıcılar, hâlâ merkezi çözümler içinde ne kadar büyük miktarlarda fonlarının risk altında olduğunu hatırlatan şok edici bir uyarı alacaklar. Bir algoritmik stabilcoin daha çökecek.
John Dantoni
Makro ortam, dijital varlıklar gibi yüksek riskli yatırımlar için olumsuz bir zemin oluşturacak. Belki henüz kripto fiyatlarının nihai dip noktasına ulaşmadık. Ancak önümüzdeki yılın sert bir düşüşten ziyade yatay bir seyir izleme ihtimali daha yüksek. 2023, geliştiriciler ve yapımcılar için kritik bir yıl olacak çünkü artık öncelik spekülasyon, anlatılar ve fiyatlar değil. L2'ler ilgi görmeye devam edecek ve bunlardan bazıları (Arbitrum ve StarkNet dahil) kendi yerel token'larını piyasaya sürecek.
Web3 sosyal ağlar da dahil olmak üzere, bir sonraki döngünün yeni anlatıları şekillenmeye başlayacak. Bu alt sektördeki yatırımlar ve aktiviteler dikkat çekecek; Lens Protocol ve Farcaster bu alanda erken dönemde en hızlı büyüyenler olacak.
2023'te blokzincir alanındaki risk sermayesi yatırımları, özellikle yılın ilk yarısında büyük ölçüde yavaşlayacak. İlk yarıda aylık yatırım miktarları 1 milyar doların altına düşecek; bu, sektörün Şubat 2021'den beri ilk kez yaşayacağı bir durum. Yıl sonuna kadar blokzincir şirketlerine yaklaşık 13,5 milyar dolar yatırım yapılacak; bu rakam, özel finansman açısından %58'lik bir yıllık düşüşe karşılık geliyor.
Kripto finansal hizmetler, altyapı ve ticaret/brokerlik kategorilerindeki projeler, piyasa koşullarındaki dalgalanmalardan en az etkilenenler olacak. Dolayısıyla yatırımcılar bir sonraki temel şirketleri ve projeleri ararken bu kategoriler ilgi ve yatırım çekmeye devam edecek.
Buna karşılık, daha yüksek riskli görülen kategoriler—özellikle ürün öncesi ve/veya tohum aşamasında olanlar—DeFi, NFT/oyun ve Web3 gibi alanlar, toplanacak fon miktarları ve şartlar açısından 10-15 milyon dolar aralığına yeniden fiyatlandırılacak ve yatırımcılar lehine daha avantajlı hale gelecek.
Orta ve ileri aşamadaki şirketler, avantajlı koşullarda fon toplamak için desteğe ihtiyaç duyacak. Bu nedenle, indirimli fon toplama ve önceki değerlemelerin altında değerlenerek fon toplamak zorunda kalacak birçok şirketin piyasaya çıktığını görebiliriz.
Mali durumu kötü olan şirketlerin bir diğer seçeneği ise birleşme ve satın alma (M&A) piyasasında alıcı aramak olacak. 2017 döngüsünden sonra yaşananlara benzer şekilde, birleşme ve satın alma faaliyetlerinde artış ve kripto şirketlerinde daha fazla entegrasyon göreceğiz.
Alameda Research, FTX, FTX US, Voyager Digital, Celsius, BlockFi ve diğer potansiyel kredi veren kuruluşların etkisi, 2023'ü dijital varlıklar için kurumsal altyapı sağlayan şirketler için kritik bir yıl haline getirecek.
Yeni kredi verenler ve piyasa yapıcılar pazar payı için rekabet edecek. Ayrıca 2021'de belirgin olan bir trendin tersine döndüğünü göreceğiz: O dönemde her kripto finans şirketi, tam teşekküllü bir toptan brokerlik işlevi kurmak istiyordu. 2022 ise bize, bazı hizmetlerin izole edilmesi ve tek bir karşı taraf tarafından sunulduğunda ortaya çıkabilecek riskleri ve sonuçları gösterdi.
Lars Hoffmann
Makro düzeyde, Çin'in ani pandemi açılımı, ekonomik teşvik önlemleri ve Fed'in faiz artırım hızını yavaşlatması, yaz aylarında küresel risk iştahını canlandırdı ve kripto varlıklar bu ortamdan önemli ölçüde faydalandı. Sonbahar ve kış ayları daha zorlu geçti; dikkatler, henüz çözülememiş olan Avrupa enerji krizine geri döndü. Ancak yaklaşan Mart 2024 BTC yarılanması, sektörün genel iyimserliğini yüksek seviyede tutmaya devam etti.
Yılın ilk yarısı büyük ölçüde FTX ve Alameda'nın etkisi altında geçti. FTX'te (kısmen) fonlarını tutan birçok küçük proje sessizce kayboldu ve kapanma sürecine girdi. Bahamalar, kripto şirketleri için önemli bir yargı bölgesi olarak öne çıktı. Yılın ikinci yarısında, Batılı yasama organları FTX iflasını fırsat bilerek, merkezileşme gibi çöküşe yol açan temel sorunları gerçek anlamda ele almadan, daha sıkı raporlama ve anonimlik kaldırma gerekliliklerini dayatmaya yöneldi; odak noktası, yaklaşan düzenleme dalgasına kaydı. Batılı yargı bölgelerinde DeFi ciddi şekilde olumsuz etkilenecek.
Gizlilik, sektördeki birçok katılımcı tarafından güçlü bir şekilde savunulan bir değer olmaya devam etti; ancak zamanla çoğu tarafından nihayetinde terk edildi. Kripto yerlileri tarafından geliştirilen alternatif gizlilik çözümleri ise kendi niş pazarlarında büyümeye ve gelişmeye devam etti.
2017/2018 yıllarındaki çoğunlukla ihtiyatlı ve sert düzenleyici yaklaşımdan sonra Asya, kripto varlıklara karşı daha açık bir tutum sergileme eğilimine girdi. Makul düzenleme konusunda Güney Kore ve Japonya, kripto varlıkları ciddiye almaya başladı. Sektörün yerel aktörlerinin kripto dostu yargı bölgelerine göçü devam etti ve bu gelişmeler yakından takip edildi.
Eden Au
Arbitrum ve StarkNet kendi yerel token'larını çıkaracak ve yıl sonuna kadar her ikisi de TVL sıralamasında ilk 10'a girecek. Daha fazla geleneksel markanın katılımıyla Polygon, NFT pazar payını artıracak. Çok sayıda yan zincirin (örneğin dYdX, Berachain) geliştirilmesi, yerel stablecoin desteği (örneğin USDC, IST) ve Celestia'nın lansmanı ile Cosmos ekosisteminin organik kullanım oranı artacak. En az bir önemli rollup, sıralama sürecini merkezsizleştirmek amacıyla bir yükseltme gerçekleştirecek.
ETH stake'inden çekim özelliği 2023'ün ilk yarısında devreye girecek; ardından Coinbase'un cbETH'si, Ethereum üzerindeki likit stake pazar payını ikiye katlayacak ve bu varlık, başlıca DeFi protokolleri tarafından yaygın şekilde teminat olarak kabul edilecek. Kripto yerlileri "reel getiri" kavramına giderek daha fazla ilgi duyduğu için yapılandırılmış ürünler ivme kazanacak; bu durum, zincir içi türev ürünlerin likiditesini artırmaya yardımcı olabilir. Bununla birlikte, düzenleyici baskı arttıkça, gizlilik odaklı uygulamalar anlamlı bir çekicilik kazanamayacak.
AB'nin MiCA mevzuatını nihai hale getirmesiyle euro bazlı stablecoin'lerin benimsenmesi istikrarlı bir şekilde artacak. USDC, piyasa değeri açısından en büyük stablecoin olacak ve USDT'yi geçecek; ancak Tether önemini koruyacak ve 2023'te çökmeyecek. Reel varlıkların (RWA) tokenizasyonu protokolleri için henüz erken olsa da, daha fazla RWA protokolü temellerini atmaya çalışacak.
Bitcoin ile Ethereum arasındaki piyasa değeri farkı daralmaya devam edecek, ancak 2023'te "tersine dönme" gerçekleşmeyecek ve spot Bitcoin ETF'si onaylanmayacak. Token'ların yıllık bazda getirisi pozitif olacak. Özellikle İngiltere ve Hong Kong gibi, yetenek çekmek amacıyla daha makul düzenlemeler geliştirmeyi hedefleyen bir dizi yeni kripto dostu birinci dünya yargı bölgesi yavaş yavaş ortaya çıkacak.
Andrew Cahill
Yıl sonunda BTC hâlâ en büyük piyasa değerine sahip varlık olacak, ancak ETH fiyat performansı açısından üstün gelecek. SOL, diğer alternatif L1'leri geride bırakacak, ancak tarihi zirvelerine tekrar ulaşamayacak. L2 ölçeklenebilirlik çözümleri, geliştiriciler ve kullanıcılar tarafından giderek daha fazla benimsenmeye devam edecek; ancak kendi yerel token'ları BTC ve ETH'ye kıyasla zayıf performans gösterecek.
Geliştirme ekipleri 2022'deki güvenlik açıklarından ders aldıkça, birbiriyle uyumlu protokoller / köprülerdeki saldırılar azalacak. L1 ağlarındaki aktivitenin azalmasıyla birlikte, birbiriyle uyumlu protokollerin benimsenme oranı düşük seviyede kalacak.
DeFi, 2022'deki tüm piyasa karmaşasında sorunsuz çalışırken, 2023 boyunca büyüme düşük seviyede kalacak. Diğer DeFi kullanım alanlarına kıyasla DEX'ler, en güçlü temel büyüme göstergelerini sergileyecek. Yıl içinde alınan risk sermayesi yatırımına göre NFT ve oyun hâlâ en büyük sektörler olmaya devam edecek. Stablecoin'ler bir kez daha güçlü bir yıl geçirecek ve dolaşımdaki toplam miktar 250 milyar ABD Doları'nı aşacak. Şeffaflık giderek daha önemli bir husus haline gelirken, USDC pazar payını artıracak.
Greg Lim
Kolay para döneminin sona ermesiyle birlikte, kripto varlıklar ve daha geniş piyasa aracılığıyla hisse senedi ve borç finansmanı sağlama kapasitesi, 2023'e oldukça kasvetli bir görünüm kazandırdı. Şirketler harcamalarına daha çok dikkat etmek zorunda kalacak ve sürekli işten çıkarmalar görebiliriz. Dikkat çekici bir gelişme ise FTX dolandırıcılığı sonrası düzenleyici baskının artmasıdır. Enflasyonla mücadele amacıyla faiz oranları yükselmeye devam ettikçe, yatırımcılar ABD Hükümeti'ne kredi sağlamayı ve güvenli varlıklara yönelmeyi sürdürmeyi tercih edebilir. Geleneksel Wall Street firmalarının dijital varlık ekiplerini ve stratejilerini kurmaya devam etmesiyle, geçmişte görülen geniş kar marjları azalabilir. ABD emlak piyasası, 2023'ün ortasında büyük çaplı bir düzeltme yaşayabilir ve geleneksel fiziksel varlıkların değerlerinin düşmesiyle birlikte yatırımcıların kripto varlıklardan uzaklaşmasına neden olarak daha fazla likiditeye yol açabilir.
George Calle
2023'e gelindiğinde, kripto sektörüne açık pozisyonu olan şirketler sürekli baskı altında kalacak. Artan sayıda madenci, borç ödeme yükümlülükleri, kredilerini teminatlayan makineler ve/veya BTC devlet tahvillerinden daha pahalı hale geldikçe iflas ilan edecek ya da yeniden yapılandırılacak. Doğal sinerjiler (madencilikte fazla arz) ve yakın zamandaki kripto piyasa düşüşüyle ilişkili olmayan bilanço durumu göz önüne alındığında, büyük enerji tedarikçileri bu cihazların alıcısı olacak.
2023'teki volatilite 2021–2022'ye kıyasla daha düşük olacak ve bu durum, trader'ların kolay kazanç elde etme fırsatlarını azaltacak. Bu yeni piyasa paradigması, zorunlu satıcıları dikkatle takip eden veya ekosistemde hâlâ aşırı kaldıraçlı bölümleri tespit edenleri ödüllendirecek. Trader'lar olaylara göre pozisyon almayı veya genellikle risk pozisyonlarını korumayı amaçladıklarında, kripto opsiyon piyasasında daha fazla talep yaratma potansiyeline sahip bir umut ışığı doğabilir. 2021–2022'de kurulan eski tip fonların büyük bir kısmı kötü performans nedeniyle kapatılacak ve 2023'ün ilk ve ikinci yarısında tasfiye zincirleri yaşanacak; ancak bu süreç 2022'dekinden daha az şiddetli olacak. Görünüşte "güvenli" stratejiler ve pozisyonlar test edilecek. Örneğin, likit stake'e bağlı fon miktarı nedeniyle bazı likit stake türevlerinin ETH'ye indirim oranı %90'ın altına düşebilir; bu durum zincir içi kaldıraç azaltma (Lido'nun döngüsel stake konusundaki kendi analizine bakınız) ve fonların genellikle yalnızca likiditeye ihtiyaç duyması nedeniyle ortaya çıkabilir. GBTC gibi (muhtemelen kalıcı) kapalı fonlardan farklı olarak, Ethereum Shanghai yükseltmesi 2023'te yaklaştıkça LSD'lerin 1:1 oranına arbitraj yapması bekleniyor.
Stablecoin piyasasında daha fazla yenilik ve dramatik değişim görmeye hazır olmalıyız; ancak sektörün gelişimi giderek daha çok parçalanmış alanlardan gelecek. Özellikle DeFi geliştiricileri, protokollere yaratıcı biçimde entegre edilen sansür dirençli ürünler oluşturacak; politika bilincine sahip aktörler ise düzenlemelere uygun ödeme araçlarını keşfetmeye daha hevesli yaklaşacak. Fed rezervleriyle desteklenen stablecoin'ler veya mevduat sigortası bulunan stablecoin'ler hakkında konuşmalar Kongre'de yapılacak; ancak bunlar hiçbir yürürlüğe giren yasada yer almayacak. CBDC araştırmacıları, 2017–2022 arasında denenen "doğrudan CBDC" modelini büyük ölçüde terk edecek ve perakende müşterilere dağıtım için ticari bankaların dahil olduğu daha entegre çözümler önerecek. Bu stablecoin'ler, CBDC ile aynı yönetimi paylaşabilir veya en azından benzer bir denetimden geçebilir. Rekabetçi para sistemleri (Çin) ve küresel ekonomik bölünme endişeleri arttıkça, düzenleyiciler stablecoin'lere daha genel bir ilgi gösterecek; çünkü bunlar yeni bir dijital versiyonu olan euro-dolar piyasasına benziyorlar. Tether'in rezerv desteği sorunu Kongre'de ana gündem maddesi olacak ve 2018'deki gibi kısa vadeli küçük bir ayrılma bile tetiklenebilir; ancak Tether çökmez. Bununla birlikte, piyasa değerine göre ilk 10'daki stablecoin'ler (mevcut olanlar ya da yeni çıkanlar) 2023'te çökecek.
Daha fazla düzenleme ile birlikte kripto dolar piyasasında fırsatlar olmasına rağmen, düzenleyici baskı büyük ölçüde olumsuz bir rüzgar olacak. Mevcut "sadece uygulama yoluyla düzenleme" sistemi güçlendirilmezse netlik ya da rehberlik sağlamayacak, aksine devam edecek. Bu nedenle, banka muhasebesi projeleri büyük ölçüde askıya alınacak (diğer tüm banka girişimleriyle birlikte). Bununla birlikte, piyasa konsolidasyonuyla birlikte, en az bir büyük geleneksel market maker'ın kripto hizmet masası açacağını öngörüyoruz.
Simon Cousaert
2021'de farklı L1'ler arasındaki rekabet yoğunken, sonrasında kullanıcı çekiciliği büyük ölçüde azaldı ve çoğu Ethereum dışı akıllı sözleşme zinciri, kullanıcı benimsenmesi ve TVL açısından düşüşe geçmeye devam edecek.
Ölçeklenebilirlik teknolojileri, optimistic rollup'lar olan Optimism ve Arbitrum gibi örneklerde gördüğümüz gibi, benimsenme oranını ve kullanıcı ilgisini artıracak. zkSync ve Starknet gibi daha yeni zk rollup'larla birlikte L2'ler, Ethereum dışı L1'lerin düşüş trendini pekiştiren bir anlatımın öncülüğünü üstlenecek.
Bu dinamiğin bir istisnası, Celestia ve Fuel gibi yaklaşan modüler blokzincir teknolojileri olabilir. Rollup teknolojisi üzerine yapılan deneylerin yalnızca Ethereum üzerinde değil, aynı zamanda modüler blokzincirler üzerinde de gerçekleşmesini umuyorum.
Ethereum topluluğu, merkezsiz hizmetlerin güvenliğini artırmak amacıyla stake ve yeniden stake mekanizmalarını değerlendirmeye başlayacak. Eigenlayer şu anda bu fikirlerin ön saflarında yer alıyor. Her şey yolunda giderse, Ethereum'un Shanghai yükseltmesi 2023'te gerçekleştirilecek ve kullanıcıların stake ettikleri ETH'yi çekebilmesini sağlayacak. Likit (stake) dinamiklerinin birleşimi, kullanıcıların stake varlıklarının ekosisteme nasıl katkı sağladığını düşünmelerini zorunlu kılacak.
Abraham Eid
2023'te odak noktası, altyapı odaklı geliştirmeden uygulama odaklı geliştirmeye kayacak. Buna karşılık, kullanıcı etkinliğinin zirve yaptığı dönemlerde rol oynayan mevcut kullanıcı deneyimi zorluklarından engeller aşılabilir. Cüzdan işlemlerine bakıldığında, hesap soyutlamasını (örneğin EIP 4337) destekleyen EIP'ler kullanıcılar için belirgin şekilde daha akıcı bir deneyim yaratacak; bu durum zamanla büyümeyi tetikleyebilir ve dapp'lerin karşılaştığı mevcut zorluklardan birini, ana akım benimsenme açısından çözmeye yardımcı olabilir.
L1'deki pahalı blok alanı nedeniyle, odak noktası daha önce tam olarak mümkün olmayan tasarım alanlarından yararlanan kullanım senaryolarına ve farklı L2'ler arasındaki birlikte çalışabilirlik çözümlerine kayabilir. Bunun bir kısmı, mevcut köprüleme yöntemlerine kıyasla daha fazla risk azaltma özelliği sunan bir mesajlaşma veri yolu sağlayan oracle'lar sayesinde gerçekleşebilir. LayerZero gibi projelerde bu tür deneyimler zaten yapılmış olsa da, bu teknik yaklaşım 2023'te daha da olgunlaşacak ve gerçekten güçlü birlikte çalışabilirlik çözümleri sunacaktır.
Düzenleyici kurumlar, kripto varlık alanında (özellikle DeFi alt sektöründe) mevcut bazı uygulamalar etrafında yeni yasal düzenlemeler geliştirip yürürlüğe koyabilir. 2022'de Tornado Cash geliştiricisi Alexey Pertsev'in tutuklanmasıyla oluşan emsal göz önüne alındığında, karıştırıcıların (mixer) kullanımı ve bu hizmetlere katılımın sonuçlarına dair daha net rehberlik beklenmektedir. ABD Hazine Bakanlığı, Tornado Cash'i bir yazılım protokolü olarak yaptırıma tabi tutmuş ve onunla etkileşime giren tüm adreslerin sonuçlarını vurgulamıştır; ancak karıştırıcılarla ilgili kapsamlı bir düzenleme paketi hazırlanması muhtemeldir. Mevcut MEV alanı da daha fazla inceleme ve denetime maruz kalabilir; bu durum, MEV'yi azaltmayı öncelikli hedefleyen daha fazla dApp'in ortaya çıkmasına yol açabilir.
Daha üst düzey bir bakış açısıyla, 2023'te merkez bankalarının faiz artırımları nedeniyle nicel sıkılaştırma (quantitative tightening) konusundaki ilgi azalsa da, bu sıkılaştırmanın ikincil etkileri yıl boyunca devam edecektir. Bu durum, kripto varlık değerlemelerinin geçmişteki rekor seviyelerin altında kalmasına ve 2022'nin ikinci yarısından önceki dönemlere kıyasla spekülatif faaliyetlerin genel olarak düşük seyretmesine neden olabilir. Bu da sektörde uzun vadeli tasarım kararlarına daha fazla odaklanmayı teşvik edebilir.
Wendy Hirata
2022'de yaşanan çeşitli olaylar nedeniyle, CEX'lere ve CeFi kredi hizmetlerine duyulan güven tarihsel olarak en düşük seviyeye ulaşmıştır. Piyasa katılımcılarının çoğu, yükselen piyasalarda göz ardı edilen risk yönetimi, operasyonel şeffaflık ve piyasa uzmanlığı gibi konularda risk arayışındadır. Uygun önlemler alınmadan ve güven yeniden inşa edilmeden, kurumsal yatırımcılar daha agresif pozisyonlardan kaçınacak ve bunun yerine savunmacı/düşük riskli sermaye yönetimi stratejileri arayacaklardır. Kripto finans hizmetleri, bu ihtiyaçları karşılamak ve mevcut operasyon seviyelerini sürdürmek için daha fazla anapara korumalı yapılandırılmış ürün yayınlamak zorunda kalacaktır. Özellikle 2023'te daha fazla kurumsal düzeyde likidite staking protokolünün geliştirilip piyasaya sürülmesiyle birlikte, daha fazla kurumsal yatırımcı staking'i güvenli bir gelir kaynağı olarak görecektir. Bu yıl cbETH ve rETH'te yaşanan hızlı büyüme, likidite staking iş modelinin büyüme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir; aynı zamanda Lido'nun pazar payının bir kısmının Liquid Collective gibi yeni kurumsal düzeyde protokoller tarafından ele geçirilmesi de mümkün olabilir.
Kevin Peng
2023'te L1 ağları, piyasadaki sürekli değişen taleplere uyum sağlamaya devam edecektir. Yeni uygulama zincirleri (appchain) giderek daha fazla ilgi ve kullanım kazandıkça, köprüler ve IBC gibi çapraz zincir teknolojileri daha da olgunlaşacaktır. Ekipler ana akım ilgiyi ve organik talebi kazanmak için rekabet ederken, kripto tabanlı uygulamalar daha kullanıcı dostu hale gelecektir.
FTX ve diğer kurumların 2022'de iflasının devam eden etkileriyle birlikte, fon yetersizliği ve talep gerçekleri nedeniyle birçok proje yavaş yavaş terk edilecektir; çünkü ürün-pazar uyumu (product-market fit) sağlayamayan projeler sonunda bu gerçekle yüzleşmek zorunda kalacaktır. DeFi borsaları ve kredi protokolleri, merkezi rakiplerine duyulan güveni sarsarak daha fazla pazar payı kazanma fırsatına sahip olacaktır. NFT'ler, kripto varlıklar ile sanat ve kültürün birleşimini sağlayan bir araç olarak işlev görmeye devam edecek; aynı şekilde, NFT'ler ve diğer değiştirilebilir kripto varlıklar için çarpıcı ve yaratıcı kullanım senaryoları arayan oyunlar da bu eğilimi sürdürecek. Blockchain tabanlı veya yoğun kripto mekanizmaları kullanan oyunlar, önde gelen video oyunları kadar popüler olma ihtimali düşük olsa da, kripto oyun endüstrisi genel olarak büyümeye devam edecek ve kalitesi orta düzeyde ancak aktif bir kullanıcı kitlesine sahip birkaç oyun ortaya çıkacaktır.
Aynı zamanda, rollup şeklindeki ölçeklenebilirlik çözümleri benimsenmeye başlayacak ve monolitik blockchain'leri ve ekosistemlerini tehdit edecektir. Ethereum, hâlâ DeFi ve NFT için pratik bir yerleşim (settlement) katmanı olmaya devam edecek; ancak yalnızca yürütme optimizasyonuna odaklanan L1 ağlarının rekabet gücünü koruyabilmesi için kullanıcıların kullanımını teşvik edecek güçlü teşvik mekanizmalarına ihtiyaç duyulacaktır. 2022, kripto sektörünün temizlenme yılıydı; ancak 2023, geliştiricilerin dikkatini temel ölçeklenebilirlik ve kullanıcı deneyimi iyileştirmelerine yeniden yönlendirdiği, geleneksel finans kurumlarının daha büyük kabulüne ve sektörün 2024'te nihai canlanmasına zemin hazırlayan kritik bir yıl olacaktır.
Erina Azmi
2023 için dört kripto tahmini. Birincisi, Web3 üzerindeki sosyal ekosistemlerin hızla büyümesi bekleniyor; bu nedenle, favori kullanıcı adlarınızı ve alan adlarınızı başkaları kapmadan önce koruyun. Bazı platformlar kullanıcı deneyimini artırmak amacıyla token çıkarabilir.
İkincisi, kripto varlıklarla ilgili düzenleme çerçevesi daha olgunlaştıkça, gizlilik coin'lerinin (privacy coin) benimsenme oranı artabilir; ancak bu durum, bu coin'lerin ilerici mi yoksa gerici bir politika olarak mı görüldüğüne bağlıdır.
Üçüncüsü, zincir üzerinde çalışan oyunlar (on-chain games), yeni türlerin ortaya çıkmasını tetikleyerek Web3 oyun pazarını canlandırabilir. Mevcut Web3 oyun alanındaki ürünler yenilikten yoksun olabilir (örneğin, aynı eski oyun mekanikleri ve deneyimleri); ancak zincir üzerinde çalışan oyunlar, ileri görüşlü oyun geliştiricilerini çekebilir ve hem kripto hem de oyun endüstrisinde dönüşüme yol açabilir.
Son olarak, GHO ve crvUSD'ye dikkat edin; çünkü bu iki token, piyasa değeri açısından DAI'yı geçebilir. Bu değişim, yatırımcılar ve piyasa katılımcıları üzerinde önemli etkilere sahip olabilir.
Saurabh Deshpande
Ekonomik durgunluk dönemlerinde, TradFi ve kripto varlıklar arasındaki korelasyon yüksek seviyede kalacaktır çünkü her iki piyasada da katılımcı sayısı giderek artmaktadır; ancak kripto varlıklar, TradFi'den önce dip seviyesine ulaşabilir. Karlılık döngüsünün beklentilerin altında kalması nedeniyle borsa hisse senedi fiyatları tekrar düşebilir; ancak kripto varlıkları fiyat olarak daha çok sabit kalacaktır. Fed'in daha yumuşak bir tutumu, 2023'ün ilk yarısında kripto varlıklarına fayda sağlayacaktır.
ETH, 2023'te BTC'yi geçmeyecek; başka hiçbir L1, ETH'yi geçmeyecek. Arbitrum ve Starknet token'larını piyasaya sürecek ve TVL'ye göre ilk sıralardaki L2'ler arasında yer alacaktır. L2'lerin toplam TVL'si 20 milyar dolardan fazla olacaktır. Solana ekosistemi yeniden canlanabilir.
Binance, ABD dışındaki düzenleyici kurumlardan meşruiyet kazanacaktır. DEX/CEX işlem hacmi oranı yaklaşık %25'e yükselebilir. OpenSea'nin pazar payı yaklaşık %25'e düşecektir. 1-3 adet blockchain tabanlı üstün oyun (temelde oyuncuların beğendiği oyunlar) piyasaya sürülecektir (oynanabilir).
Hesap soyutlaması (account abstraction) şekillenmeye başladıkça, Metamask, Phantom ve Argent gibi projeler pazar payı kaybedecektir.
Rebecca Stevens
2023'e kadar Coinbase, FTX çöküşünden kaynaklanan güçlü bir itici güçle pazar payı kazanacak; ancak yine de Binance'in gerisinde kalacaktır. DEX'lerin işlem hacmi de önemli ölçüde artacaktır, özellikle büyük bir düzenleyici direnç yaşanmadan önce. ABD tarafında bu yıl gerçekten anlamlı bir şeyin hayata geçirilmesi pek olası görünmemektedir; ancak yaklaşmakta olan tehditler, bu yılın durumunu daha da bastırmaya devam edebilir. İşlem hacminin birkaç büyük CEX'te yoğunlaşması da DEX odaklı söylemleri desteklemektedir. Tarihsel olarak bu doğru olsa da, FTX'tan kaynaklanan endişeler, DEX kullanım senaryolarına ivme kazandıracaktır.
Geleneksel piyasaların kripto varlıklarına daha fazla kabul etmesiyle birlikte, spot işlemlerine kıyasla türev işlemlerinin işlem hacmi oranının yıl boyunca düşeceğini görüyoruz; ancak spot işlemlerinin riskli doğası, insanları bu alandan uzaklaştırmaktadır. Yıl boyunca, CME gibi daha geleneksel borsalarda futures ve opsiyon işlemlerinin işlem hacmi ve açık pozisyon miktarı artmıştır.
Bazı tanınmış markalar ve ünlüler NFT kullanmayı deneyerek perakende kullanıcıları çekmiştir. Ancak bu projelerin çoğu hayatta kalamayacak; daha anlamlı benimsenme, kripto-native ekipler tarafından geliştirilen projelerden gelecektir. Dikkatli planlanmış projeler, zaten kripto varlıklarını kullanan kullanıcıları çekecektir; ancak perakende kullanıcıların büyük ölçüde artması için kullanıcı deneyiminin mükemmel olması ve kripto yönünün (örneğin Reddit NFT gibi) mümkün olduğunca azaltılması gerekmektedir.
Edvinas Rupkus
2023'ün ilk yarısı, FTX etkilerinin yayılmaya başlaması nedeniyle fazla değişken olmayacaktır; bu durum bazı fonların kapanmasına ya da yeniden yapılandırılmasına zorlayacaktır. Aynı zamanda Batı ülkelerinde kripto düzenlemelerine daha sert bir ton verecektir; ancak önemli bir yasa geçmesi pek olası değildir.
2023'ün ana söylemi, ETH L2 ölçeklenebilirlik çözümlerine kayacaktır. Özellikle bunlardan biri büyük bir pazar payı kazanırken, diğeri ciddi teknik eksikliklere sahiptir. Ancak L2 uygulamalarının etkinliği henüz test edilmemiştir; çünkü ETH, tüm trafiğini kolayca işleyebilecek kapasitededir.
BTC/ETH dışındaki zincirler, küresel siyasi belirsizlik ve enflasyon nedeniyle piyasa "güvenli liman" arayışına girdiği için ilgi kaybetmeye devam edecektir. Bununla birlikte, bu iki faktörün 2023'ün ikinci yarısında ya da yıl sonuna kadar canlılık göstermesini ve müşteri risk tercihlerinin artmasıyla birlikte daha "heyecan verici" bir kripto piyasası oluşmasını bekliyorum.
Uzun süredir beklenen NFT oyunları ve diğer yenilikçi SocialFi uygulamaları piyasaya sürülecektir. Ancak makroekonomik koşulların tasarruflu doğası, bu projelerin "pump-and-dump" senaryolarına maruz kalmasına neden olacaktır; ne yazık ki, uygulamaların cazibesi hâlâ temel token fiyat hareketlerinden ciddi ölçüde etkilenmektedir.
Afif Bandak
Daha fazla uygulama Cosmos ve Ethereum L2 zincirleri olarak yayınlandıkça, uygulama zinciri (appchain) teorisi güçlenecektir. ZK zincirleri ölçeklenebilirlik sağlayacak ve bazı ivme kazanmaya başlayacaktır. Rollup'lar ölçeklenebilirlik ve performans açısından önemli teknik ilerlemeler kaydetmiştir; ancak sıralayıcılar (sequencer) hâlâ merkezileşmiştir.
Proto-danksharding ve stake edilmiş ETH çekimleri 2023'te gerçekleşmeyecek.
Makro düzeydeki ters rüzgarlar devam etse de, yılın ikinci yarısında hafifledi. Birçok projenin fonları ve ivmesi tükendiğinden sektörde süregelen bir tasfiye süreci yaşanıyor. Coinbase hisse senedi COIN, çoğu kripto varlıktan daha iyi performans gösterdi. BTC, 2023'te çoğu emsaline kıyasla daha iyi sonuç verdi; altın ise destekleyici bir trend sergileyebilir.
Geçen yıl yaşanan olaylara yönelik düzenleyici tepkiler dalgalanmalara yol açtı; ancak verimli diyalogların başlamasıyla netlik nihayet artışa geçti. Zincir üstü borsalar, FTX’nin boşalttığı alanı doldurdu. Yeni kurumsal katılımcılar, stabil coinler ve ödeme sistemleri alanını yeniden canlandırdı.
Arnold Toh
Ethereum’un piyasa değeri, 2023'te Bitcoin’i geçecek; bu durum, Layer 2 (L2) benimsenmesinin artması ve Ethereum’un enflasyona karşı dirençli modeline olan talep nedeniyle gerçekleşebilir. ETH ve BTC fiyatlarının her ikisi de düşse bile bu gerçekleşebilir.
L2 ekosistemi büyüyecek; bu büyüme öncelikle Arbitrum, StarkNet ve zkSync gibi platformların potansiyel airdrop’ları tarafından yönlendirilecek. Polygon da, zkEVM çabalarının başarısına bağlı olarak TVL büyümesinden nasibini alabilir.
GameFi ve Oyun-İçin-Kazan (P2E) modelleri, blok zinciri teknolojisinin gerçek kullanım alanları sunan oyunlarla yavaş yavaş yer değiştirecek. Olası rakipler arasında, özellikle Gods Unchained ve muhtemel mobil sürümü ya da Parallel Alpha gibi, oyunu ve efsaneleri etrafında zengin içerik üreten projeler yer alacak.
SocialFi alanında "pump-and-dump" spekülasyon döngüleri yaşanacak ve günümüzün mevcut sosyal medya yapılarına merkeziyetsiz alternatifler sunan protokoller ortaya çıkacak. Dikkat çeken protokoller arasında Lens ve Farcaster yer alırken, büyük reklamı yapılan So-Col gibi bazı protokoller de güçlü rakip olma potansiyeli taşıyor.
Jae Oh Song
Son piyasa gelişmeleri nedeniyle düzenleyici kurumlar, merkezi kuruluşlara yönelik denetimleri sıkılaştıracak. Bu durum, güven yeterince yeniden inşa edilene kadar kullanıcıların varlıklarını kendi kontrolünde tutmaya yönelmesine yol açabilir. Bu eğilim, mevcut merkeziyetsiz borsaların (örneğin dYdX ve Uniswap) gelişimini teşvik edebilir. Hükümetler, bu merkeziyetsiz yapılar için düzenleme planları hazırlayabilir; ancak uzun süren düzenleme süreçleri ve uzlaşma gereksinimi nedeniyle bu girişimler anında etki yaratmayacak.
Web 3.0 sosyal ağ protokolleri (örneğin Lens Protocol, Bluesky Social), mevcut sosyal ağ hizmetlerinden pazar payı kapmak amacıyla daha da gelişecek. Başlangıçta kullanıcılar, potansiyel token airdrop’larına yönelik spekülatif katılımla bu protokollere dahil olacak; bu airdrop’lar 2023’ün dördüncü çeyreğinde veya sonrasında gerçekleşebilir. Kullanıcıların diğer platformlara geçmeye oldukça açık olduğu düşünüldüğünde, bu protokoller kripto dışı kitleleri çekmek için ekstra kripto-dostu özellikler geliştirmek zorunda kalacak.
Belirsiz piyasa koşullarında kripto risklerini hedge etme ihtiyacının artmasıyla opsiyon piyasası büyümeye devam edebilir. Kurumsal talebe ek olarak, varlık oynaklığının azalmasıyla birlikte perakende seviyesinde de opsiyon talebi artabilir. Mevcut opsiyon kasası protokolleri, perakende talebi karşılamak için ek opsiyon stratejisi kasaları geliştirebilir.
Hiroki Kotabe
L2 çözümleri giderek daha fazla ilgi görüyor. Arbitrum, kendi token’ını çıkaracak ve bu token, Optimism’in token’ından daha yüksek sıralamaya ulaşarak genel kripto piyasasını geride bırakacak. L2’lerin toplam kilitli değeri (TVL) genellikle artacak (en azından ETH değeri bazında), ZK rollup’lar ise optimistik rollup’lardan daha hızlı büyüme gösterecek. StarkNet ve zkSync gibi önde gelen ZK rollup’lar da kendi token’larını çıkaracak ve bunlar da genel piyasayı geride bırakacak. Polygon, tüm bu gelişmelerden bağlantılı olarak fayda sağlayacak.
Kullanıcılar, Ethereum’un L2 teknolojisiyle ölçeklenebilirliğine olan güvenlerini artırarak, işlem ücretlerinin düşürülmesi ve hızlandırılması sayesinde kullanıcı deneyimini iyileştirecek. L2 teknolojisini entegre eden Ethereum dapp’leri, kullanıcı tabanlarında ve aktivitelerinde artış görecek. Bunun ETH üzerinde fiyat artışı baskısı oluşturabileceği (ve diğer L1’leri geride bırakabileceği) düşünülüyor; ancak Ethereum’dan çeşitli ölçeklendirme çözümlerine doğru gerçekleşen yapısal bir aktivite geçişi, ETH üzerinde fiyat düşüşüne neden olabilir (ve ölçeklendirme çözümlerine yönelime yol açabilir). Bununla birlikte, ölçeklendirme çözümlerine yönelik artan ilgi, mevcut tasarım zayıflıklarını (örneğin, rollup sıralayıcılarının merkezileşmesi) kötüye kullanmaya çalışan zararlı aktörlerle de eş zamanlı olabilir; bu durum ilerlemelerini engelleyebilir.
Diğer bazı tahminler: Ethereum, sharding özelliğini 2024 yılına erteleyecek ve bu yıl MEV sorununa odaklanacak. Celestia, kendi token’ını çıkaracak ve modülerlik konusu popüler (daha da popüler) bir gündem maddesi haline gelecek. Wintermute, türev ürünler borsası başlattı ve müşteri fonlarının depolanmasını güvenilir bir saklayıcıya devretti.
Hayden Booms
BTC, 2023’ün ilk çeyreğinde 12.000 USD’nin altına düşerek dip yapacak; çünkü kamuoyu, Fed’in ekonomik politikalarının aşırı sertleşmesinden endişe duymaya başlayacak. Makroekonomik kaygılar devam etse de, 4 yıllık piyasa döngüsü sürecek. BTC’nin bu düşük seviyesi, döngünün ilerleyen dönemlerinde tekrar test edilecek ve fiyat en az %75 oranında geri çekilme gösterecek.
Kullanıcıların stake edilmiş ETH’lerini serbest bırakmalarını sağlayan Ethereum Shanghai yükseltmesi, 2023’ün dördüncü çeyreğine ertelenecek ve bu haber "söylentiyle satış" şeklinde bir likidite olayı olarak değerlendirilecek. Stake edilmiş ETH’lerin serbest bırakılmasıyla birlikte kamuoyu, ETH satışı endişesi yaşayacak ve bu da Shanghai yükseltmesi sırasında ETH fiyatının düşmesine neden olacak. Ancak Shanghai yükseltmesi sonrasında, artık daha fazla satış baskısı endişesi olmadığından ETH fiyatı yükselişe geçecek. Bu likidite olayı, ETH’nin döngü dip seviyesini yeniden test etmesini işaret edecek.
Fidelity, 2022’nin dördüncü çeyreğinde perakende müşteriler için BTC ve ETH ticaretini başarıyla başlattı; bu durum tüketici güvenini güçlendirecek ve Fidelity’nin 2023 yılında ABD’deki BTC ve ETH işlem hacminin önemli bir kısmını ele geçirmesine yardımcı olacak. Bireysel yatırımcılar, bitcoin’in iki döngüyü tamamladığını gördü; ancak kripto piyasasına henüz katılmamış olanlar, sonunda Fidelity platformunda yatırım yapmaya yeterince rahat hissedecek. X kuşağı yatırımcıları, Fidelity’nin itibarına güvenerek finansal güvenlerini koruyacak ve miras portföylerini yönetirken alıştıkları aynı basit kullanıcı arayüzünü, kendi kendine saklama kaygısı olmadan kullanabilecek. Fidelity ayrıca 2023’ün ikinci yarısında BTC ve ETH çekimlerini mümkün kılacak.
Arbitrum Odyssey’un yeniden başlatılması ve Arbitrum token airdrop’u, birçok proje kendi token’larını ayırdığı ayı piyasası dönemini sona erdirerek ertelenmiş planlarını hayata geçirmeye başladığında yeni bir "airdrop sezonu"nu başlatacak. En bilinen airdrop’lar Arbitrum, Celestia, LayerZero, StarkNet, zkSync ve nftperp olacak.
CoinGecko, 2022 yılında iş birliği yaptığı projeler için kullanıcıların airdrop tahsislerini satın almasına izin vermeye başladı (örneğin Access Protocol). CoinGecko, 2023 yılında da çeşitli iş birlikleri yaptığı projeler için kullanıcıların küçük miktarlarda airdrop tahsisi satın almalarına devam edecek. Bu durum, CoinMarketCap’ın da benzer şekilde hareket edip CoinMarketCap Diamond koleksiyoncularına airdrop tahsisi sunmasına yol açacak. Tüm kullanıcıların bu ödül programlarına dikkat etmeleri ve katılmaları gerekiyor; bu küçük tahsisler, sonunda şeker (candy) ve diamond koleksiyoncularına kıyasla oldukça cazip ödemeler sağlamış olacak.
Carlos Guzman
Genel kripto para fiyatları seviyesi, makro koşullara bağlı olarak belirlenmeye devam edecek ve diğer risk varlıklarıyla ilişkili kalacak. Zayıf finansal raporlar dönemi, borsa endekslerini aşağı çekebilir ve ekonomik resesyon endişeleri içinde kripto paralar da aynı yönde hareket edebilir. Ayrıca, FTX/Alameda çöküşünden kaynaklanan kredi yayılımı tüm ekosistemde yayılırken, 2023’ün ilk yarısında kripto özel piyasa koşulları da fiyatlara aşağı yönlü baskı uygulayacak. Diğer yandan, enflasyon bu yılın ikinci yarısında düşmeye başlarsa, kripto paraların fiyatlarında büyük ölçüde artış görebiliriz.
Daha zorlu fonlama ortamı ve ürün-pazar uyumu eksikliği nedeniyle, 2020 ve 2021 yıllarındaki piyasa patlaması döneminde finanse edilen oldukça sayıda proje kapanabilir. Bununla birlikte, yeterli sermayeye sahip risk sermayesi fonlarının yatırım faaliyetlerini sürdürmesiyle, yüksek kaliteli projelerin finansmanı devam edecek. 2023 yılında toplam özel fonlama seviyesi, 2021 ve 2022 yıllarından daha düşük olacak; ancak 2020 ve önceki yıllardan daha yüksek olacak.
Küresel enflasyon ve bunun özellikle zayıf para birimleri üzerindeki zararlı etkisiyle, özellikle gelişmekte olan ülkelerde dolarla bağlantılı stabil coinlere küresel ölçekte büyük talep ve benimsenme görülebilir. Kullanıcıların kolayca fiat stabil coin satın alabilmelerini sağlayan, kullanımı kolay tasarruf ürünleri sunan projeler yaygınlaşacak.
Amerikan Kongresi, kripto ile ilgili düzenlemeleri kabul etmede geçmiş yıllara kıyasla daha aktif, hızlı ve katı davranabilir; bu durum, sektör açısından beklenenden çok daha az dostane bir düzenleme ortamına yol açabilir.
Basılan ETH miktarının azalması, işlem ücretlerinin yakılması ve "aşırı sağlam para" söylemiyle desteklenen ETH, piyasa değeri itibarıyla BTC’yi geçecek. Ancak ETH, 2023 yılında BTC’yi henüz geçemeyecek. ETH, L2’lerde de facto rezerv varlık olması nedeniyle kısmen "parasallık" ve para primi kazanmaya başlayacak. "ETH katilleri" söylemi 2023 yılında sessizleşecek ve L2 rekabeti ana gündem maddesi haline gelecek.
Aktivite EVM uyumlu L1’lerden uzaklaşarak L2’lere doğru devam ettiği sürece, optimistik rollup’lar daha fazla kullanıcı ve işlem görecek. ZK rollup’lar benimsenme hızı açısından daha yavaş ilerleyecek; ancak zkEVM teknolojisi popüler uygulamalarda kullanılmaya başlandıkça bu yılın ikinci yarısında ivme kazanacak. Belirli amaçlı rollup’lar (L2 veya L3 olarak çalışan), L1 uygulama zincirlerini zorlayacak ve kendi blok zincirlerini dağıtmak isteyen kurumsal katılımcıların dikkatini çekecek.
2023 yılı, gizlilik, kimlik ve köprüleme gibi alanlarda sıfır bilgi ispatı (zk) teknolojilerinin patlayıcı bir büyüme dönemine gireceği yıl olacak. Gizlilik odaklı uygulamalara yönelik düzenleyici baskı arttıkça, sektörün odağı güvenilir ve zk uyumlu formlar geliştirmeye kayacak.
DeFi ekosisteminde ise "Gerçek Dünya Varlıkları" (RWA) alanında önemli bir büyüme bekliyoruz. Kriptoya özgü DeFi getirileri, fiyat düşüşleri, likiditeye olan ilginin azalması ve büyük market yapıcıların iflasları nedeniyle hâlâ baskı altında. Geleneksel sabit getirili varlıkların yüksek faiz ortamı düşünüldüğünde, RWA'lar cazip bir getiri kaynağı haline gelecek.
Thomas Bialek
Geleneksel markaların NFT'leri hızla benimsemesiyle birlikte, 2023'te NFT kullanıcı sayısı geçmiş tüm yılların toplamını geçecek. Bu süreçte NFT'ler, teknolojinin imaj sorununu aşmak için kullanıcı deneyimine sorunsuz entegre edilen dijital koleksiyonlar olarak karşımıza çıkacak.
NFT benimsemesi artsa da genel bir boğa piyasası beklenmiyor; bunun yerine bireysel alt sektörlerde izole canlanmalar yaşanacak. Özellikle dinamik kripto sanatı, blokzincir teknolojisinin benzersiz özelliklerinden yararlanılarak üretilen eserlerin artmasıyla gelişim gösterecek.
Üretici sanatta "kutsal kase" olarak nitelendirilebilecek eserler, fiyat performansı açısından NFT piyasasının geri kalanından ayrışacak. Mavi çip PFP segmentinde ayakta kalan birçok proje sessizliğe bürünürken, piyasa gücü giderek daha tekelci bir yapıya evrilecek.
Oyun sektöründeki ivme ve oyun-NFT entegrasyonuyla zenginleşen yeni hikayeler sayesinde, oyun dikeyi yeniden hız kazanacak ve ilgiyi üzerine çekecek.
Tek tip token teşviklerinin geçici doğası netleştikçe, NFT projeleri ve pazarları kullanıcı çekmek ve tutmak için yeni sistemler keşfedecek. Yaratıcılar için telif hakları mücadelesi, NFT projelerini yeni (ve eski) gelir akışları konusunda yoğun deneylere itecek.
NFT odaklı markalar, fiziksel ve dijital dünyalar arasındaki boşluğu kapatmak amacıyla gerçek dünyada daha fazla etkinlik düzenleyecek. Web3 sosyal alanı kritik kütleye ulaşacak ve daha yaygın bir kabul görecek.
Mohamed Ayadi
ABD'nin hafif bir resesyona girmesi ve Avrupa'nın daha derin bir resesyon yaşamasıyla birlikte, kripto para (ve geleneksel piyasalar) kışı 2023'ün ilk yarısına kadar devam edecek.
Büyük merkezi borsalardan birinin saygın denetim firmaları tarafından uygun şekilde denetlenmesine kadar, bu borsalardaki korku ve belirsizlik yüksek seviyede kalacak. Bu durum, DEX'lerin ve vadeli işlem/opsiyon protokollerinin (örn. GMX) daha fazla benimsenmesine yol açacak; aynı zamanda yeni protokoller de yenilikçi özellikler sunmaya devam edecek. Ancak DeFi'de vadeli işlem alım-satımı her zaman 'ileri düzey' kullanıcıların ilgi alanında olacak.
2023'ün ikinci yarısında, Ethereum L2'leri, zk-rollup çözümlerinin piyasaya sürülmesiyle pazar payı için mücadele edecek. Bu durum, özellikle ETH üzerindeki ilgiyi azaltacak ve ETH/BTC paritesinde Ethereum'un değer kaybetmesine neden olacak; özellikle stake edilmiş ETH'nin kilidinin açılması yaklaştıkça bu etki daha belirgin hale gelecek.
L2 mücadelesi, Arbitrum token'ının piyasaya sürülmesi ve kullanıcı benimsemesini teşvik eden birçok yeni gelişmeyle kızışacak. Sonuç olarak, bazı L2'lerin merkeziyetsizlik gibi konularda diğerlerinden ne kadar önde olduğu ortaya çıkacak. Bu, pazar payı savaşında belirleyici bir faktör olacak (en azından merkezi L2'ler merkeziyetsizliğe daha fazla önem vermeye başlayana kadar). Bu noktadan itibaren sektör, geleceğin çok zincirli olacağını, birden fazla L2 ve hatta L3'ün var olacağını ve yeni çıkacak herhangi bir L1'in benimsenmeyeceğini anlayacak.
2023'ün ikinci yarısında piyasalar belirli bir toparlanma göstermeye başlayacak; enflasyon büyük ölçüde düşecek (ancak %2'ye yaklaşmayacak), Fed faiz artırımlarını durduracak ve faiz oranlarını 2024'e kadar yaklaşık %5 seviyesinde tutmaya karar verecek.
ABD mahkemelerinin kripto ile bağlantılı suçları isteksizce de olsa takip etmesiyle birlikte, DeFi suçlarına yönelik daha fazla operasyon düzenlenecek. Bu uzun vadede tüm sektör için faydalı olacak ve DeFi ile bağlantılı yasa dışı faaliyetlerin azalmasına yol açacak. Ancak bunun bedeli, daha sıkı düzenlemeler ve daha az gizlilik olacak. 2023'ün ikinci yarısında, düzenleyicilere karşı katı veya adil olmayan düzenlemelere ve gizliliği büyük ölçüde azaltan politikalarına karşı mücadele edebilecek yeni gizlilik odaklı projeler ortaya çıkacak.
Bu yılın sonuna kadar ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), XRP'ye benzer başka bir popüler kripto projesine karşı yeni bir dava açacak ve ABD borsalarında işlem görmek isteyen merkeziyetsiz projelerin menkul kıymet olarak kaydolmasını talep edecek. Bu durum, protokollerin mümkün olan en yüksek merkeziyetsizlik seviyesine ulaşmak için yaratıcılıklarını kullanmalarına ve tüm çabalarını bu yönde yoğunlaştırmalarına neden olacak. Ancak SEC henüz hangi projelerin menkul kıymet, hangilerinin emtia olduğunu net bir şekilde belirleyebilmiş değil.
Son olarak ve en az diğerleri kadar önemli: Bu yılın sonuna kadar NFT'lerde yeni kullanım senaryoları ortaya çıkacak ve daha fazla geleneksel marka NFT alanına girecek. Polygon bu durumdan en çok faydalanacak ve nihayetinde piyasa değeri ile ilk 10'a girecek. Ancak odak noktası, NFT serilerinin lansmanından sonra kurulan ekosistemlerden ziyade, NFT'nin daha geniş bir ekosistemin parçası olarak kullanılmasına kayacak.
Michael McNelly
Kripto para birimlerinin yaygın benimsenmesini ve ilgiyi engelleyen birçok faktör bulunuyor. LUNA'nın çöküşü ve FTX'in iflası nedeniyle tüm kripto para piyasasının itibarı büyük ölçüde zarar gördü. Bunun yanı sıra, küresel makroekonomik koşullar aşırı yüksek enflasyona tepki olarak sıkılaştı. Bu sorunlar hızlı bir şekilde çözülemeyecek. Kripto para piyasasına güvenin yeniden kazanılması ne kadar sürecek bilinmiyor; ancak hırsızlık, dolandırıcılık ve siber saldırılardan sorumlu ki��ilerin adalet önüne çıkarılması ve benzer olayların tekrarlanmaması için düzenlemelerin oluşturulması gerekiyor.
Bununla birlikte, sektörün ölçeklenebilirlik, NFT'ler, kullanıcı deneyimi, muhasebe ve diğer özgün kullanım senaryoları alanlarında sürekli yenilik yapacağına inanıyorum. Ethereum rollup'ları —özellikle Polygon, Arbitrum, StarkNet ve Optimism— yeni yenilikçi ürünler ve çözümlerle birlikte aktif bir şekilde kullanılmaya devam edecek. Bu platformlar, yeni kullanıcılar için daha kullanıcı dostu ve basit deneyim sunan dApp'leri barındıracak. Son bir örnek olarak, popüler Arbitrum tabanlı borsa GMX'in yükselişini verebiliriz. DeFi'deki kademeli iyileştirmelerin yanı sıra, kurumsal benimseme veri yönetimi odaklı olmaya devam edecek. Home Depot, Walmart ve Coca-Cola gibi birçok şirket, tedarik zincirlerini doğru bir şekilde izlemek için blokzincir teknolojisini test etmeye devam ediyor. Zamanla bu trend daha da güçlenecek.
Özellikle enerji sektörü, şu anda ve gelecekte daha fazla deney ve benimseme için bir kuluçka merkezi olmaya devam edecek. General Motors gibi şirketler, özellikle yeşil enerjiyi izlemek ve yönetmek amacıyla blokzincir teknolojisini sanal elektrik santralleri (VPP) için kullanmaya büyük ilgi duyuyor. Bu durum, herkesin aynı anda hem enerji sağlayıcısı hem de tüketici olduğu eşzamanlı enerji piyasalarının oluşmasına yol açıyor. Bu kavram hâlâ erken araştırma-geliştirme aşamasında. Ancak bazı pilot projeler küçük şehirlerde başarıyla hayata geçirildi. Elektrikli araçların güneş enerjisiyle birleştirilmesi, enerji yönetimi ve tedarikinde yeni bir çağ başlatacak; her ev bir enerji santraline dönüşecek ve piller şebekeye bağlanacak.
Bu arada ExxonMobil gibi petrol ve doğalgaz şirketleri, atık doğalgazı yeniden kullanarak Bitcoin madenciliği ekipmanlarını beslemeye başladı. Bu durum, Bitcoin'in enerji ile desteklendiği iddiasını güçlendirerek ona artan bir algısal değer kazandırıyor. Kaynaklarımızı sürekli tüketen toplumumuzda kaynaklar giderek kıtlaştıkça, Bitcoin madenciliği için kullanılan enerji ve kaynaklar giderek daha fazla takdir görecek. Dolayısıyla bu tür projeler devam ettikçe, Bitcoin'e olan güven zaman içinde artacak.
Sonuç olarak, 2023 yılında bir boğa piyasası görmeyeceğimi düşünüyorum; bunun yerine özel blokzincirlerin kurumsal altyapı amaçları için denenmesi ve benimsenmesini göreceğiz. DeFi istikrarlı bir şekilde ilerleyecek, NFT'ler daha yaratıcı biçimlerde uygulanacak ve düzenleyici baskılar kontrol altında tutulacak. Herhangi bir yenilik olsa bile, düzenlemelerin netleşmesi ve piyasaya güvenin yeniden kazanılmasından önce faaliyet veya benimsemede bir patlama yaşanmayacağını düşünüyorum.
Marcel Bluhm
Gizlilik büyük bir gündem maddesi olacak. Düzenleyici denetim nedeniyle tam gizlilik sunan coin'ler zorlanacak. Ancak zk.money gibi, gizlilik, sansür direnci ve düzenleyici gerçekçilik arasında bir orta yol arayan çözümler piyasada yer bulabilecek.
ABD'de stabilcoin'ler için ulusal bir yasal çerçeve tanıtılmaya başlanacak. İyi tasarlanmış bir çerçeve, zaman içinde stabilcoin piyasa değerlerinde önemli bir artışa yol açacak ve dijital varlık alanında dolarlaşmayı kalıcı hale getirecek. Küresel ölçekte bazı Merkez Bankası Dijital Paraları (CBDC) piyasaya sürülebilir. Ancak kamu hizmetlerinde entegre çalışmadıkları veya kullanımları teşvik edilmediği sürece yalnızca sınırlı bir benimseme görebilirler.
Blokzincirler giderek daha 'mobil' hale gelecek: Çoğu kullanım senaryosu (ve birçok blokzincir kullanıcısı), günlük yaşamda çoğunlukla mobil erişim kullanan gelişmekte olan ülkelerde yer alıyor.
Piyasa açısından bakıldığında, merkez bankaları politikalarını değiştirmediği sürece kripto para birimleri yatay hareket edecek veya düşüşünü sürdürecek.
Jason Michelson
ABD ve Avrupa'daki ekonomik durgunluğun etkisiyle, 2023'ün ilk yarısında piyasalar genel olarak düşüş eğiliminde olacak. Zayıf kâr beklentileri borsaları aşağı çekebilir ve kripto piyasaları da bu trendi takip edebilir. Bu süreçte, dijital varlıklara olan ilgi azaldıkça volatilite de düşecek ve kripto piyasaları çoğunlukla yatay bir seyir izleyecek. FTX dolandırıcılığının ardından kripto paralara olan kamu güveninin yeniden kazanılması yıllar alacak; ayrıca birçok kurum, kamuoyu bu olayı unutana ve makroekonomik koşullar düzelip riskli varlıklar yeniden cazip hale gelene kadar dijital varlıklardan uzak durmaya devam edecek. Bununla birlikte, dağıtık defter teknolojisinin (DLT) sunduğu daha verimli değer aktarımı ve güvene dayanmayan finans altyapısı vaadi geçerliliğini koruyacak. Bazı kurumlar, Singapur Finans Otoritesi ile JPMorgan Chase ve HSBC gibi şirketlerin ortaklığında başlatılan ve varlık tokenizasyonu ile kurumsal düzeyde DeFi protokollerini geliştirmeye odaklanan Project Guardian gibi kurumsal kullanım alanlarını test etmeye devam edecek. Bu alanda yeni kullanım senaryoları ortaya çıkmaya devam edecek.
ETH, 2023'te BTC'nin yerini almayacak ancak piyasa değeri açısından önemli ilerleme kaydedecek. ETH ile karşılaştırıldığında, mevcut EVM-uyumsuz L1 blok zincirlerinin çoğu kötü performans gösterecek ve zihinsel pay (mindshare) açısından yavaş yavaş gerileyecek. Polygon zkEVM'in lansmanı ve perakende ile varlık tokenizasyonu alanlarındaki sürekli ürün-pazar uyumu sayesinde Polygon bu kuralın bir istisnası olabilir. Avalanche Warp Messaging ile sağlanan alt ağlar arası iletişim, köprüleme işlemlerini daha verimli hale getirecek ve daha fazla proje ile geliştiricinin Avalanche'ı denemesini teşvik edebilir. GMX büyümeye devam edecek ancak işlem spread'leri ve fiyat etkisi minimum düzeyde kaldığı sürece nihayetinde tekrar istismar edilebilir. Kripto yerli kullanıcıların merkezi borsalara duyduğu güven genel olarak azaldığı için, merkeziyetsiz opsiyon ve sürekli vadeli işlem (perpetual futures) protokollerindeki trafik ve işlem hacmi artmaya devam edecek.
2020 ve 2021 yıllarına kıyasla fonlama faaliyetleri büyük ölçüde azalacak ancak yatırım yetkisi olan risk sermayesi fonları bu faaliyetlerini sürdürecek. Önümüzdeki aylık dönemde, mevcut projeleri ve token'ları geride bırakacak yeni bir nesil proje ve token ortaya çıkacak. Celestia gibi modüler blok zincirler giderek daha fazla ilgi görecek ve önceki dönemlerde popüler olan monolitik alternatif blok zincirlerini geride bırakabilecek. Arbitrum, 2023'ün ilk veya ikinci yarısında bir token lansmanı yapabilir; bu da ekosisteminde mini bir "altcoin sezonu"na yol açabilir. Ethereum L2'lerindeki toplam kilitli değer (TVL), Ethereum dışı L1'lerin TVL'sini önemli ölçüde geçecek ve hatta aşabilir. zk-rollup teknolojisinde büyük ilerlemeler kaydedilecek ancak çoğu 2023'te piyasaya sürülmeyecek ya da belirgin bir ivme kazanmayacak.
Atharv Deshpande
Kripto para piyasa değerinin 0,65 trilyon dolar ile 1 trilyon dolar arasında seyretmesiyle, düşüş eğilimli piyasa yapısı önümüzdeki üç çeyrek boyunca kullanıcılar için daha fazla belirsizlik yaratacak. Daha fazla şirket iflas edecek, daha fazla kötü niyetli aktör sahneden çekilecek. Kripto borsası FTX'in çöküşü ve Binance etrafındaki FUD (korku, belirsizlik ve şüphe), daha iyi düzenleme ihtiyacını artırırken, herhangi bir çığır açıcı ilerleme görmemiz pek olası değil. Ancak, 2022'de merkezi varlıkların çöküşü ve güç merkezileşmesinin dezavantajları, DEX'lerin benimsenmesini şimdiye kadar olduğundan daha fazla artıracak.
ETH'nin piyasa değeri BTC'ye daha da yaklaşacak ancak ani bir geçiş yaşanmayacak. Starknet ve Arbitrum'un lansmanıyla birlikte L2 benimsenmesi artacak ve giderek daha fazla NFT oyun projesi L2'lere geçiş yapacak. Polygon, kripto dışı geleneksel markalarla iş birliklerini sürdürerek NFT alanındaki konumunu güçlendirecek. Bu iş birlikleriyle sağlanan kullanıcı kazanımı, sektör genelinde zincirleme bir etki yaratacak; çünkü geçen yıllara kıyasla en yüksek NFT kullanıcı benimseme oranı ve işlem hacmini gözlemleyeceğiz. P2E (Oyna-Kazan) modeline dayalı oyunların çoğu yavaş yavaş yok olacak çünkü artık "sadece oyna" pazarı evresinde değiliz; üstelik "eğlence" unsuru da eksik. Merkeziyetsiz sosyal ağlar büyümeye devam edecek ve bu kategoriden gelen protokol yerel token'ları, diğer merkeziyetsiz varlıkların borsalarda karşılaştığı engellere kıyasla daha iyi performans gösterecek.
Finansman faaliyetleri genellikle sektörün sağlık durumunun gecikmeli bir göstergesi olduğundan, risk sermayesi yatırımları 2022'nin ikinci yarısında yaşanan gelişmelere tepki olarak ilk üç çeyrekte yavaşlayacak. Altyapı ve kripto finans hizmetleri şirketleri ise fon geri çekmelerinden en az etkilenenler olacak.
Ian Devendorf
Merkeziyetsiz kimlik (Decentralized Identity) çözümlerinin önemi, öz-yönetimli kimlik altyapısı oluşturmak ve düzenleyici netlik sağlandıktan sonra kurumsal sermayenin uyumlu şekilde girişini sağlamak amacıyla artmaya devam edecek. Piyasa daha net düzenleyici rehberliği beklerken, pazar payı şeffaflığa öncelik veren ve sağlam geçmişe sahip mevcut işletmeler etrafında yoğunlaşmaya devam edecek; bu durum yeni gelenler için rekabeti zorlaştıracak. Merkezi borsalar, üçüncü taraf tarafından tutarlı şekilde denetlenen güvenilir rezerv kanıtları (Proof of Reserves) sağlamadığı ve neredeyse tamamen borsa token'larını teminat olarak kullanmaktan kaçınmadığı sürece, kullanıcıların daha büyük bir kısmı kendi varlıklarını kendileri yönetmeye yönelecek. Optimistic ve sıfır bilgi (zero-knowledge) rollup'lar işlevselliklerini genişletmeye başladıkça, EVM-uyumlu zincirler TVL'de hakimiyetini sürdürecek.
Dipankar Dutta
2023'te, gizliliği koruma ve sansür direncini artırma amaçlı blok zincir teknolojilerine yönelik ilgi yeniden artacak. Diğer genel tahminler arasında, Ethereum stake token'larının 2023'ün ikinci yarısında çekilmesinin mümkün hale gelmesi ve 2023'te nakit Bitcoin ETF'sinin onaylanmaması yer alıyor. Ayrıca, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) tarafından başlatılacak daha fazla düzenleyici mücadele, token'ların menkul kıymet olarak sınıflandırılmasını amaçlayacak ve bu da 2024 veya sonrasında yargı kararlarına dayalı bir hukuki öngörü oluşturmayı hedefleyecek. ABD Kongresi de daha fazla yasama tasarısı çıkaracak; bunlardan bazıları kesinlikle kripto topluluğunun birliğini, lobici çabalarını ve kararlılığını sınayacak.
L2 ve yan zincir tabanlı ölçeklenebilirlik çözümlerinin sağlıklı benimsenmesi 2023 boyunca devam edecek — blok alanı kıtlığıyla ilişkili sorunları hafifletecek ancak aynı zamanda karmaşıklıkları ve (genel olarak) merkeziyetsizlik eksikliğiyle ilgili sorunları da ortaya çıkarabilir. Blok zincir ekosisteminde kullanıcı benimsemesi ve yatırım modelleri, temel 1. katman (L1) blok zincirlerinin teknik avantajlarına (örneğin TPS, nihai kararlaşma süresi vb.) odaklanmaktan ziyade, üzerine inşa edilen yenilikçi uygulamalara anlamlı bir şekilde kayacak. Gelir elde eden platformlar önemli bir dikey alan olacak. Uygulamaya özel blok zincirler ve birbiriyle uyumlu ekosistemler geliştirme faaliyetlerinde yükselişe geçmeye devam edecek (örneğin Cosmos gibi).
Uygulamaya odaklı ekosistem büyümesi, L1 vakıflarının ve ekosistem büyüme fonlarının uygulama geliştiricilerinin ihtiyaçlarını daha çok karşılamasını gerektirecek; bu da onları rakiplerine kıyasla belirli bir blok zincir ekosistemi üzerinde inşa etmeye teşvik edecek.
Edvin Memet
DeFi TVL'si, toplam kripto para piyasa değeriyle normalize edildiğinde, yılbaşından yıla en az %50 oranında büyüyecek. ETH, yıl sonunda tekrar net deflasyon gösterecek (ikinci yarıda, henüz zayıf olan ilk yarı faaliyetlerini telafi edecek), bu da "aşırı sağlam para" iddiasını pekiştirecek ve BTC'nin piyasa hakimiyetini giderek daha fazla aşındıracak (ancak henüz BTC'yi geçmemiş olacak).
Gelecek hâlâ çok zincirli olacak; bu nedenle eleştirilen Solana, yavaş yavaş 13. sıraya doğru gerilemeye başlayacak. Dördüncü çeyrekte en az bir L2 token'ı piyasaya sürülecek. 2022'ye kıyasla, çapraz zincir köprüleriyle ilişkili saldırı kayıplarının toplam tutarı büyük ölçüde azalacak ve 500 milyon doları geçmeyecek.
Yeni kullanım senaryolarının ortaya çıkması, eski kullanım senaryolarının yeniden canlanması ve kullanıcı deneyiminin sürekli yavaş yavaş iyileşmesiyle birlikte, NFT işlem hacmi yılbaşından yıla en az dört kat artacak. Twitter'dan ayrılan kullanıcılar, daha fazla markanın metaverse ve web3 müşteri sadakati programlarına odaklanmasına yol açacak. Web3 sosyal ağları giderek daha popüler hale gelecek. Metaverse daha birbirleriyle bağlantılı / daha kolay gezilebilir hale gelecek ve arazi fiyatları en az 2–3 kat artacak.
Sadık sermaye / kullanıcı çekmeye yönelik teşvik programları, DeFi ve GameFi alanlarında kaliteli yapımcılar tarafından giderek daha fazla keşfedilip benimsenecek — bu, enflasyon ödüllerinin yüksek derecede yansımalı (reflexive) doğasından bilinçli bir şekilde uzaklaşarak, daha yavaş ve daha organik bir büyüme modeline geçişi içeriyor. En az bir blok zincir oyunu tekrar aylık 400.000 aktif kullanıcıya (MAU) ulaşacak ancak Axie Infinity'nin zirve MAU'su olan 2,8 milyonu geçebilmek için 2024'e kadar beklemek gerekecek.
Bir DAO, 100 milyon doların üzerinde bir satın alma veya satış işlemi gerçekleştirecek; muhtemelen ikinci sınıf bir takım satın alacak. Risk sermayesi yatırımları, önemli bir hızla devam edecek; 2021 veya 2022'ye kıyasla daha az sermaye akışı yaşanacak ancak yine de 15 milyar dolar sınırını aşacak. GBTC indirimi yıl sonunda büyük ölçüde daralacak ve %15'i geçmeyecek.
Florence Kuria
2023'te, Ethereum'un ölçeklenebilirlik sorununu çözmeyi amaçlayan Ethereum L2 çözümleri (örneğin Optimism) benimsenmeye devam edecek. Faiz oranlarının artırılma sayısı azalabilir ve enflasyon oranı düşebilir. Bu durum, kripto para gibi riskli varlıklara duyulan ilgiyi artırabilir ve bireysel yatırımcıların bu sektöre geri dönüşünü tetikleyebilir.
Yatırımcıların merkezi borsalara (CEX) duyduğu güvenin azalmasına paralel olarak, DYDX gibi merkeziyetsiz borsalar (DEX) performans açısından merkezi borsaları geçmeye başlayacak. Gerçek varlıklarla desteklenen DeFi protokollerinin de yatırımcılar arasında giderek daha popüler hale gelmesini görebiliriz.
Jaiden Percheson
Piyasa katılımcıları için 2023, yine zorlu bir yıl olmaya devam edecek. Mevcut makroekonomik koşullar nedeniyle, bu yıl yeni piyasa katılımcılarının büyük bir akınına tanık olmamız pek olası değil; bu nedenle tüm kripto alanındaki volatiliteyi tespit etmek zor olacak. Piyasa bu yıl da dalgalı seyredecek ve kısa vadeli hareketler gösterecek; Bitcoin herhangi bir yeni rekor seviyeye ulaşmayacak. Piyasa katılımcıları diğer varlıklarını satıp "değer"e dönme eğiliminde olduklarından, Bitcoin ve Ethereum genel hakimiyetlerini sürdürecek. NFT'ler, insanlar kripto alanında volatilite ararken, geleneksel şirketlerin genel benimsemesinde liderlik edenlerden biri olmaya devam edecek ve yıl boyunca toplam işlem hacmi katlanarak artacak. Sektörün piyasa katılımcıları arasında meşruiyet kazanmaya devam etmesiyle birlikte, bu yılın NFT işlem hacminin büyük bölümü birkaç seçilmiş projede gerçekleşecek.
Yıl boyunca ETH ve BTC'den daha iyi performans gösteren birkaç token olacak. Binance'in bu alandaki borsa hakimiyetini sürdürmeye devam edeceğini ve BNB'nin yıl boyunca güçlü kalacağını düşünüyorum. Arbitrum, 2023'ün ortasında token'ını lansman edecek ve bu da piyasa performansı açısından öne çıkan alanlardan biri olacak. Token lansmanı, Arbitrum üzerine inşa edilen dApp'lere yönelik spekülasyonu tetikleyecek ve bu spekülasyon, çoğu kişinin tahmin ettiği zaman diliminden daha uzun süre devam edecek; çünkü bu zincirin TVL'si 4 milyar doları geçecek.
DeFi, NFT ve diğer kripto özel uygulamalara yönelik daha fazla düzenleyici eylem alınacak. Ayrıca, yetkili kurumlar, etkileyici kişiler (influencers) ve diğer kripto özel aktörler hakkında daha fazla tutuklama ve suçlama gerçekleştirilecek. Düzenleyici baskının artacağını tahmin ediyorum; ancak düzenleyici eylemlerin 2023'te belirgin bir ivme kazanması durumunda, Monero ve diğer ilgili gizlilik token'larının küçük bir kısmının dışında ciddi bir gizlilik krizi yaşanmayacağı görüşündeyim.
Imran Khan
Starknet ve Aztec gibi ZK rollup'larında, yeni DeFi ve gizlilik odaklı projelerin artmasıyla birlikte geliştirme faaliyetleri hız kazanacak. Ancak, diğer alanlara kıyasla getirilerin henüz yeterince cazip olmaması nedeniyle, DeFi'nin toplam kilitli değeri (TVL) genel olarak düşük seviyelerde seyredecek.
Mobil cihazlar için geliştirilen Web3 uygulamaları, mevcut kullanıcı deneyimini (UX) temel alarak iyileştirilecek. Ayrıca, USDC'nin sağladığı altyapı sayesinde, kripto entegrasyonunun daha sorunsuz ve arka planda gerçekleştiği Cash App tarzı uygulamaların önü açılacak.
Faiz artış hızının yavaşlamasıyla birlikte piyasalarda risk iştahı yeniden canlanacak ve kripto piyasası da bu rüzgardan nasibini alacak. Ancak bu sefer piyasa daha değer odaklı bir yapıya kavuşacağı için, token sayısında önemli bir azalma gözlemleyeceğiz.
Zak Abdi
2023 yılında dijital varlık piyasası genel olarak düşüş eğiliminde olacak. Piyasa her zaman makro politikaların gölgesinde kalacak ve risksiz getiriler nispeten yüksek olduğu sürece, riskli ve karmaşık varlıklara yönelik talep sınırlı kalacak.
Yönetim hakkı sağlayan DeFi token'ları değer kaybetmeye devam edecek. Ancak, DeFi'nin döngüsel doğasının ve piyasa katılımcılarının bunu kabullenmeye başlamasının bir sonucu olarak, DeFi ile reel varlıklar (RWA) arasındaki bağı konu alan projeler ilgi görecek. Bununla birlikte, Centrifuge gibi ağlar popülerlik kazanamayacak çünkü kalan kaynaklar Ethereum gibi daha köklü ağlara yönelecek. RWA'yı Ethereum'a entegre eden Aave veya Maker gibi protokoller ise bu trendden faydalanacak.
Binance çok sayıda zorluk ve denetimle karşılaşacak, ancak bu süreci sorunsuz atlatacak. NFT işlem hacmi düşük seviyelerde kalacak. BTC'nin hakimiyeti ise devam edecek.
Brandon Kae
Piyasa düşüş eğilimini sürdürecek ve Fed politika değişikliğine gitmedikçe eski zirvelere (ATH) dönme ihtimali düşük. Çoğu yatırımcı, başlangıçta belirgin olan ayı piyasasının geri dönüşünü reddedecek ve bu da beklenenden daha yüksek (yine de ATH'den uzak) bir seviyeye ulaşılmasına neden olacak. Ardından, daha derin bir düşüş veya yatay bir sıkışmadan önce kısa süreli bir 'mini coşku' yaşanacak.
Çoğu L1 blockchain'i, değerleme, TVL veya kullanım açısından eski zirvelerine ulaşamayacak. Ayrıca, yeni çıkan L1'lerin %90'ı piyasaya çıkar çıkmaz ölü (DOA) kalacak. Optimistic rollup'lar gelişimini sürdürürken, zk-rollup'lar en azından 2023'ün ikinci yarısına kadar nispeten geride kalacak. L3'ler, Cosmos uygulama zincirlerinden bir miktar ilgiyi üzerine çekecek. Doğrulama (validation) konusu ise daha fazla önem kazanmaya başlayacak.
ETH, BTC'yi geçemeyecek. Merkez bankası dijital para birimi (CBDC) testleri ve denemeleri başlayacak.
Shamel Tejani
Fed'in yıl sonuna doğru politika değişikliğine gitmesi, Bitcoin'in dip seviyeleri görmesine ve toparlanma sürecine girmesine yol açacak. Likiditenin daha da azalmasıyla birlikte, iyi bir projenin otomatik olarak token değer artışı garantilemediğinin anlaşılması sonucu, birçok NFT projesi ve coin değersizleşmeye devam edecek. Ethereum, piyasa değeri olarak kısa bir süreliğine Bitcoin'i geçecek. FTX ve 3AC etkilerinin yayılmasıyla daha fazla düzenleme önerilecek ve daha çok kripto şirketi büyük çaplı personel çıkarmaları yapacak ve/veya iflas edecek. Güçlü hikayesi olan belirli token'lar, muhtemelen Yapay Zeka (AI) ve Game-Fi sektörlerinde balonlar oluşturacak. Ethereum üzerinde, Bored Apes ve Punks ile rekabet edebilecek yeni bir NFT projesi göreceğiz. İyi işlem hacmine sahip, düşük komisyonlu ve denetimli akıllı sözleşmelerle çalışan yeni bir blokzincir tabanlı bahis platformu, önemli bir pazar payı ele geçirecek.