Yazar: Parker Lewis, Unchained Capital İş Geliştirme Müdürü
Yazar: Parker Lewis | Çeviri: Perry Wang
Bitcoin'in yaygınlaşması söz konusu olduğunda, değişmeyen iki kural vardır. İlki, herkesin kendini çok geç kalmış hissetmesi; ikincisi ise herkesin daha fazla Bitcoin alması gerektiğini düşünmesidir.
Her kuralın istisnaları olsa da, Bitcoin'in insan psikolojisini bu kadar şaşırtıcı biçimde etkilemeye devam etmesi dikkat çekicidir. İnsanlar, toplam arzın sadece 21 milyon adetle sınırlı olduğunu fark eder ve bu rakamın ne kadar küçük olduğunu anlarlar. Daha da önemlisi, giderek daha fazla kişi Bitcoin'in sabit arzının güvenilir bir şekilde garanti altına alındığını ve çeşitli para ağlarının tek bir ortak araç etrafında birleşeceğini kavradıkça, bu 21 milyon rakamı daha da küçülür.
Bitcoin'in para olarak niteliklerine duyulan güvenin artması ile para birimlerinin tek bir araçta birleşme eğilimi, Bitcoin'e olan talebi körükler; bu talep de Bitcoin'in sabit arzının yarattığı kıtlığı daha da belirgin hale getirir.
Sonuç olarak, Bitcoin bir para aracı olarak giderek daha değerli hale gelmektedir. İnsanlar Bitcoin'in karmaşık dünyasını daha iyi anladıkça bu durum netleşir. Ancak dışarıdan bakıldığında, benzer pek çok kripto varlık olduğu görülebilir. Nitekim Bitcoin şu an için "lider" konumda olsa da, piyasada binlerce farklı kripto varlık bulunmaktadır. Peki ya Bitcoin, bir zamanlar öne çıkıp sonra unutulan Myspace gibi geçici bir fenomen olursa? Ya da Bitcoin'in yerini alacak yeni bir şey çıkarsa?
Bitcoin'in küresel ölçekte egemen bir para birimi haline geleceği fikri çılgınca görünebilir; ancak yukarıdan aşağıya, olasılıklara dayalı bir değerlendirme yapıldığında bu durum mümkün gözükmektedir.
Günümüzde Bitcoin'in 1000'den fazla dijital para rakibi bulunuyor ve bunların çoğu birbirinden çok farklı görünmüyor. Bitcoin'in şu anki piyasa değeri 150 milyar ABD Doları seviyesinde; bu rakam, 25 trilyon ABD Doları borcu destekleyen küresel finans sistemiyle kıyaslandığında oldukça mütevazı kalıyor. Sadece altının bile 8 trilyon ABD Doları değerinde bir piyasa büyüklüğü var (Bitcoin'in yaklaşık 50 katı). 2008 finansal krizinin küllerinden doğan ve henüz sadece 11 yıllık bir geçmişi olan Bitcoin'in, sıfırdan başlayarak küresel egemen para birimi olma şansı nedir? Bu fikir saçma görünebilir ya da olasılığı o kadar düşük olabilir ki ciddiye alınmaya değmez. Ancak aşağıdan yukarıya, birkaç temel ilkeye dayalı bir analiz yapıldığında, diğer 1000'den fazla kripto varlık sadece arka plan gürültüsüne dönüşür. Farklı faktörler bir araya geldiğinde, birkaç temel ilke karmaşık ve ayırt edilemez görünen şeyleri basitleştirip netleştirir. Binlerce olasılık arasından doğru çözümü bulmak tamamen imkânsız ve pratik değilmiş gibi görünür. Ancak bir veya birkaç temel ilkeye dayanarak bu olasılıkların 999'unu eleyince, makul bir cevaba ulaşma ihtimali büyük ölçüde artar.
Bu, gürültüyü eleyip gerçekten önemli hedeflere odaklanmak için bir yol haritasıdır. Bu sorulara herkes farklı cevaplar verebilir; ancak bu yöntem, Bitcoin'in neden şimdiye kadar diğer tüm para birimlerini geride bırakmayı başardığını ve gelecekte de bunu sürdürebileceğini anlamamıza yardımcı olacaktır.
Para temel bir ihtiyaçtır; ancak bu bir kolektif illüzyon ya da ortak bir inanç sistemi değildir. İnsanlar Bitcoin'i seçerler çünkü onun, diğer tüm para birimlerinden daha üstün bir para biçimi olmasını sağlayan bazı eşsiz özellikleri vardır. Para, bireyler arası sorunlara bir çözüm olduğundan, para sistemleri genellikle tek bir ortak araç etrafında birleşmeye eğilimlidir.
Daha doğrusu, ekonomik sistemler paranın işlevleri nedeniyle tek bir ortak araç etrafında şekillenir. Bitcoin'in içsel özellikleri, piyasayı kendi etrafında toplanmaya ve değer aktarımı ile ölçümü için bir araç olarak kullanmaya zorlar; çünkü Bitcoin, diğer tüm para araçlarına kıyasla bir "basamak fonksiyonu" şeklinde bir sıçrama sağlar. Paranın temel bir ihtiyaç olduğunu ve para sistemlerinin doğal olarak birleşeceğini kabul ettiğinizde, bir sonraki adım şu soruya odaklanmaktır: Bitcoin, bu para işlevini rakiplerinden daha iyi yerine getirebiliyor mu?
Para Temel Bir İhtiyaçtır
Biliriz ki para olmadan medeniyet olmaz. Para olmadan uçaklar, otomobiller ya da iPhone'lar da olmaz; insanların temel ihtiyaçlarını karşılaması ciddi şekilde engellenir. Para işlevini yerine getirmiyorsa, milyonlarca insan bir şehirde, bir eyalette ya da bir ülkede barış içinde yaşamakta zorlanır. Para bir ekonomik maldır; süpermarket raflarında gıda ürünlerinin güvenilir bir şekilde bulunmasını, benzin istasyonlarında yakıtın hazır olmasını, evlerde elektriğin çalışmasını ve suyun bol olmasını sağlar.
Dünyayı hareket ettiren paradır ve paranın olmadığı bir dünya, çoğu insanın doğal olarak varsaydığı şekilde işleyemez. Bu, büyük ölçüde hafife alınan bir işlevdir. İnsanlar bunu pek az bilirler çünkü genellikle bu konuyu bilinçli olarak düşünmezler. Gelişmiş ülkelerde güvenilir bir para sistemi kendiliğinden varmış gibi algılanır. Paranın koordinasyon işlevi sayesinde sağlanan temel ihtiyaçlar da aynı şekilde doğal kabul edilir.
Bunu mahalledeki bir süpermarket ya da küçük bir mağaza üzerinden örnekleyebiliriz. Böyle bir işletmenin faaliyet göstermesi için gereken insan kaynağı ve beceri çeşitliliği inanılmaz derecede fazladır. Mağazanın kendi iç işleyişi, tek tek ürünlerin ambalajlanması, teknoloji sağlayıcıları, lojistik sistemleri, taşıma ağları, ödeme sistemleri ve her ürünün kendisi dahil olmak üzere çok sayıda unsur söz konusudur. Ardından raflardaki her ürünün üretim sürecine gerekli girdileri düşünün. Bu süpermarket sadece tedarik zincirinin son noktasıdır; her girdi ürününün kendine özgü bir tedarik zinciri vardır. Bu, modern bir mucizenin yalnızca bir örneğidir. Benzer şekilde, günümüzdeki bir telekomünikasyon ağı, elektrik şebekesi ya da su ve atık yönetim sistemlerinin girdilerini çözümlerken de aynı karmaşıklıkla karşılaşılır. Her ekonomik ağ ve içindeki katılımcılar birbirlerine bağımlıdır. Gıda üreticileri enerji ihtiyaçlarını, telekomünikasyon hizmetlerini, lojistiği ve temiz suyu başkalarına bırakırken, diğer taraftan bu alanlardaki üreticiler de gıdaya bağımlıdır. Neredeyse tüm ekonomik ağlar birbirleriyle bağlantılıdır ve hepsi paranın koordinasyon işlevi sayesinde mümkündür. Herkes kendi çıkarlarına ve tercihlerine göre becerilerini ortaya koyar: Bugün sunduğu değerin karşılığını para olarak alır; gelecekte bu parayı başkalarının yarattığı belirli değerleri satın almak için kullanır.
Tüm bu süreç rastlantısal değildir. Bazı daha az titiz düşünürler, paranın bir kolektif illüzyon olduğunu ya da değerinin hükümetten geldiğini düşünürler. Aslında para, belirli bir ticaret ihtiyacını karşılamak ve özel bir piyasa ihtiyacını gidermek amacıyla insanlar tarafından icat edilen bir araçtır.
Para, mevcut ve gelecekteki işlemlerin bir aracı olarak bu faaliyetleri kolaylaştırır. Hiçbir bilinçli kontrol ya da emir yoktur; piyasa katılımcıları farklı malların değerlerini değerlendirirken, mevcut değeri gelecekteki değere dönüştürmenin en uygun aracı olarak parayı seçerler. Bireysel tüketim tercihleri kişiye göre değişir ve zaman içinde evrilir; ancak takas ihtiyacı evrenseldir ve işlevi birleşiktir. Her birey için, şu anda üretilen değer para aracılığıyla gelecekte tüketime dönüştürülebilir. İnsanların evlerine, arabalarına, gıdalarına ve eğlenceye yatırdıkları değer zaman içinde doğal olarak değişir ve mantıksal olarak kişiye göre farklılık gösterir. Ancak tüketim ihtiyacı ve tercihlerini ifade etme gereksinimi değişmez ve bireyler arası etkileşim temelinde herkese uygulanır.
Paranın varlığı bu tercihleri ifade eder ve sonuçta değeri aktarır. Ancak tüm değerler özneldir (nesnel değil) ve para, değeri ifade etmenin yanı sıra daha da önemlisi göreceli değeri ifade etmenin temelini oluşturur.
Para, herkesin bireysel tercihlerini ifade edebildiği ortak bir dil olarak işlev gören kolektif bir bilinçtir. Bir ekonomide belirli bir zamanda tüm bireylerin tercihlerini toplar ve ölçer; eğer herkesin kabul ettiği ortak bir sabit yoksa, değer aktarımı mümkün değildir ya da en azından yüksek verimlilikle gerçekleşemez. Parayı bu sabit olarak görebiliriz; diğer tüm malları ölçmek için kullanılan bir referans noktasıdır. Para olmadan, neredeyse herkes duraklar ve hiçbir şeyin değeri konusunda anlaşamaz. Bir sabitle karşılaştırma yaparak iki ürünün göreceli değerini ayırt etmek mümkündür. Milyarlarca kişinin her biri kendine özgü tercihlere sahiptir ve milyarlarca ürün ile hizmet üretilir. Paranın etrafında birleşerek tüm tercihler toplanır ve iletilir; böylece bir fiyat sistemi ortaya çıkar. Tüm malların değerini ortak bir araçla (para) ölçerek ve ifade ederek bir ürünün (ya da kaynağın) diğer mallara göre değerini anlayabiliriz.
Ortak bir para birimi olmadan fiyat kavramı da olmaz. Fiyat kavramı olmadan, hiçbir düzeyde ekonomik hesaplama yapılamaz. Ekonomik hesaplama yeteneği, insanların fiyat sisteminin sağladığı bilgileri kullanarak bağımsız hareket etmelerini ve başkalarının ihtiyaçlarını anlayarak kendi ihtiyaçlarını daha iyi karşılamalarını sağlar. Aslında bu, arz-talep yapısının oluşmasına izin veren bir fiyat sistemidir ve temel ihtiyaçların karşılanabilmesi için bilgi aktarımı sağladığından nihayetinde bir temel ihtiyaç haline gelir.
Tükettiğiniz ürünlerin hiçbirinin tanımlanabilir bir fiyatı yoksa, sevdiğiniz ürünleri elde edebilmek için ne kadar üretim yapmanız gerektiğini bilir misiniz? Sonra fark edersiniz ki: Belirli bir fiyat ifadesi olmadan, kendi üretiminizin değerini bilemezsiniz; başkalarının ürettiği ürünlerin ve hizmetlerin değerini de bilemezsiniz. Bu bir kısır döngüdür ve işte para, bir ekonomik yapının fiyat sistemi aracılığıyla kurulmasını sağlayan şeydir. Para genellikle kötülüğün kaynağı olarak görülür; ancak aynı zamanda insanlığın yarattığı en büyük tesadüfi buluş olabilir ve bilinçli bir kontrol ile tasarlanmamıştır.
Okuyucuyu şok etmek ve mekanizmalara verdiğimiz aşırı güveni kırmak amacıyla kasıtlı olarak «mucize» kelimesini kullandım. Eğer bu mekanizma insan tasarımıyla ortaya çıkmış olsaydı ve insanlar fiyat değişimlerine göre hareket ederek kararlarının yalnızca mevcut amaçlarını değil, çok daha geniş kapsamlı sonuçlarını fark etseydi, bu mekanizma insanlığın en büyük başarılarından biri olarak kabul edilebilirdi.
Ancak bu mekanizmanın trajik yönü iki katlıdır: Birincisi, bu mekanizma insan tasarımıyla ortaya çıkmamıştır; ikincisi ise bu mekanizma tarafından yönlendirilen insanlar genellikle kendi işlerini neden yaptıklarını bilmezler. Ancak «bilinçli yönlendirme»yi savunanlar — ve hiçbir şeyin tasarlanmadan (hatta insanlar tarafından bile anlaşılamayacak şekilde) gelişemeyeceğine inananlar — şunu hatırlamalıdır: Sorun, kaynakların kullanımını herhangi bir bireysel bilincin kontrol edemeyeceği kadar geniş bir alana nasıl yayabileceğimizdir; bilinçli kontrol ihtiyacını nasıl ortadan kaldırabileceğimizdir; ve kimse onlara ne yapmaları gerektiğini söylemeden bireylerin ideal eylemleri gerçekleştirmelerini nasıl teşvik edebileceğimizdir.
Ekonomist Friedrich Hayek’in “Toplumda Bilginin Kullanımı” Adlı Eseri
Tüm Ekonomik Sistemler Tek Bir Para Aracı Etrafında Şekillenir
Silikon Vadisi’ndeki yaygın düşünce, gelecekte yüzlerce hatta binlerce farklı para biriminin olacağı fikrini besliyor. Tüm hesaplamaları makineler yapacak! Yapay zekâ ve kuantum hesaplama her şeyi çözecek. Daha “makul” görünen bir başka görüş ise, kripto paraların %95’inin başarısız olacağını, ancak bazı “ilginç” projelerin ayakta kalacağını savunuyor. “Hangisinin başarılı olacağını tahmin etmek gerçekten çok zor.” “Risk sermayesi yatırımları gibi, çoğu başarısız olur ama kazananlar çok büyük getiri sağlar.” En azından Silikon Vadisi’ndeki pek çok kişi size bu görüşü aktaracaktır; çünkü bu, kurumsal yatırım açısından tarihsel deneyime dayanan bir söylemdir. Ancak aslında bu, temel ilkelerden yoksun, dolambaçlı bir ifade biçimidir ve tamamen farklı türde bir soruna eski bir formülü uygulamaktan ibarettir.
Bitcoin ile teknoloji girişimlerini gelişim ritmi açısından ilişkilendirmek, bir zihinsel çerçeve oluşturmak için mantıklı görünse de, aslında bu iki kavram arasında kıyaslanabilir bir yan yoktur. İki (ya da daha fazla) para aracı arasındaki rekabetin, iki şirketin rekabetiyle aynı yapıda olduğunu varsaymak yanlıştır. Şirketler, ekonomik faaliyetlerini koordine etmek için paraya ihtiyaç duyar; sermaye biriktirmek için de paraya gereksinimleri vardır. Peki parayı nasıl elde ederler? Cevap, mal ve hizmet üretimi için parayı organize ederek ve üretim çıktılarını satarak daha fazla para (kâr) kazanmaktır. Esasen şirketler, aynı havuzdan gelen fonları sermaye biriktirmek için rekabet eder. Para, tekerleğin dönmesini sağlayan araçtır. Para olmadan, gerekli tüm bireysel becerileri koordine etmek ya da karmaşık modern tedarik zincirleri aracılığıyla mal ve hizmet üretmek mümkün değildir. Bunun gerçekleşebilmesi için, çok sayıda insanın ortak bir para birimini kabul etmesi gerekir.
Tek bir takas aracı varsa ve bu aracı kullanan kişi sayısı sürekli artıyorsa, ekonomik büyüklük de sürekli genişler. Ekonomi ne kadar büyürse, takas ve uzmanlaşmadan sağlanan faydalar o kadar artar; belki daha da önemlisi, üretim yapısı daha uzun ve karmaşık zincirlerden oluşabilir hale gelir.
Ekonomist Saifedean Ammous’un “Bitcoin Standard” Adlı Eseri
Üretim tedarik zincirinde para, diğer tüm mal ve hizmetlerden farklı bir işleve sahiptir. Fark şudur: biri tercihlerin tatminiyle (mal ve hizmet üretimi), diğeri ise tercihlerin koordinasyonuyla (para) ilgilidir. Tercihlerin tatmini, tercihlerin koordinasyonuna bağlıdır; bu da fiyat sistemi üzerine kuruludur. Tüm ekonomik aktiviteler ancak tek bir para aracı etrafında toplandığında, bir fiyat sistemi ortaya çıkar. Fiyat sistemi olmadan iş bölümü mümkün değildir; en azından karmaşık tedarik zincirlerinin işleyebilmesi için gereken düzeyde değil. Çoklu para birimi dünyasını değerlendirirken, bu temel ilke çoğunlukla göz ardı edilir. Her fiyat sistemi, tek bir para biriminden türetilir. Çok sayıda birey çeşitli mal ve hizmetler üretmiyor ve bu ürünlerin değerini ortak bir aracı üzerinden ifade etmiyorsa, fiyat kavramı hiç ortaya çıkmaz. Paranın ve fiyatların işlevini yerine getirebilmesi için, tek bir aracı etrafında toplanmak şarttır. Daha doğrusu, ekonomik sistemler tek bir para aracı etrafında ortaya çıkar, onun üzerine kurulur. Sayısız birey tek bir para aracı etrafında birleşirken, sonuçta bir ekonomik sistem meydana gelir.
Diğer tüm mal ve hizmetlerin değeri tüketimden kaynaklanırken, paranın değeri takastan gelir. Değeri (zaman, emek ve fiziksel sermayenin öznel çıktısı) para benzeri bir mala dönüştürmeye karar verdiğinizde, satın aldığınız şey takas avantajıdır. Herkesin tüketim tercihleri özeldir; ancak para, tüm piyasa katılımcılarına şu özel işlevi sunar: şimdi ile gelecek (bir gün, bir hafta, bir yıl ya da daha uzun süre) arasında köprü kurmak. Mevcut değerin takasında, bir sonraki gelecekteki takasa kadar uzanan bir zaman sürekliliği vardır. Takas anında herkes, mevcut üretimin değerini geleceğe taşıyacak para birimini seçmek zorundadır: A mı yoksa B mi? Bir kişi tek bir ya da birden fazla para birimini tutmayı seçebilir; ancak yalnızca tek bir para birimi varsa işlem verimliliği çok daha yüksek olur. Belirli bir para birimi, diğerlerine kıyasla gelecekteki satın alma gücünü daha iyi korur. Bu gerçeği herkes sezgisel olarak anlar ve para birimlerinin içsel özelliklerine dayalı kararlar alır. Bir kişinin hangi para birimini kullanacağına karar verirken tercihi, diğerlerinin tercihlerinden etkilense de, herkes para birimlerinin göreli üstünlüklerini bağımsız olarak değerlendirir. Piyasanın tek bir aracı etrafında toplanması tesadüf değildir; çünkü herkes gelecekteki takas sorununu çözmeye çalışır ve tercihleri birbirine bağlıdır.
Nihai hedef, herkesin en geniş ve en ilgili ticaret ortaklarıyla iletişim kurup takas yapabileceği bir uzlaşma sağlamaktır. Genel olarak bu, somut mallara yönelik öznel talebe dayalı nesnel bir değerlendirme sürecidir. Odak noktası, herkesin kabul edebileceği uygun bir nesne bulmaktır: i) göreceli olarak sabit, ii) ölçülebilir, iii) takas amacıyla kullanılabilir. Sabitin varlığı, daha önce olmayan bir düzen yaratır; ancak bu sabit aynı zamanda ölçüm aracı ve takas aracı olarak da işlev görmelidir. Bu özelliklerin bir araya gelmesi genellikle nadirlik, dayanıklılık, değiştirilebilirlik, bölünebilirlik ve taşınabilirlik gibi niteliklerle tanımlanır; ve tam da bu nitelikleri yalnızca para karşılar. Bu özellikleri aynı anda taşıyan çok az mal vardır; her mal özeldir ve içsel nitelikleri nedeniyle ekonomide belirli işlevleri daha iyi ya da daha kötü yerine getirebilir. A ile B her zaman farklıdır; ve bu özelliklerin tam olarak bir araya geldiği para benzeri mallar o kadar nadirdir ki, aralarındaki fark önemsiz değildir.
Daha pratik bir bakış açısıyla, herkesin değerleri ifade etmek için tek bir para malını kabul etmesi, hem bireysel hem de toplu çıkarlara uygundur. Zaten sorun da budur: değerleri diğer piyasa katılımcılarıyla nasıl ileteceğiniz. Eğer uzlaşma sağlanamazsa, tüm sistem harekete geçemez. Ancak tam da para malının kendine özgü özellikleri, bu birleşme ve uzlaşmayı mümkün kılar. Binlerce para biriminin olduğu bir dünya fikri, bu temel ilkeleri tamamen göz ardı eder. Gerçekten gerekli bilgilerin ortaya çıkabilmesi için, çok büyük bir birey kitlesinin aynı aracı etrafında toplanması gerekir. Daha fazla kişi ortak bir aracıyı takası kolaylaştırmak için kullandıkça, bu aracın değeri artar. Bunun temel nedeni, daha fazla kişi bu aracı etrafında toplandıkça, aracı üzerinde biriken bilgi miktarının artması ve dolayısıyla işlevselliğinin yükselmesidir.
Herkesi potansiyel bir ticaret ortağı olarak düşünebiliriz. Tüm bireyler ortak bir aracıyı değer ölçütü olarak kabul ettiklerinde, mevcut para ağındaki tüm katılımcılar yeni ticaret ortaklarına kavuşur; ağın bu avantajlarından yararlanmak için katılmak yeterlidir. Karşılıklı fayda sağlandığı için seçim alanı da genişler.
Bir para ağı genişledikçe, daha fazla mal bu ortak takas aracı üzerinden fiyatlandırılır. Daha fazla mal fiyatı ortaya çıktıkça, daha fazla göreli fiyat da oluşur. Bu ortak aracı etrafında toplanan bilgi miktarı arttıkça, ağdaki tüm bireyler (ve ağın kendisi) kaynakları daha iyi koordine edebilir ve değişen tercihlere daha iyi yanıt verebilir. Bu ortak aracı üzerinden daha fazla kişinin ürettiği daha fazla mal hakkında daha fazla bilgi aktarıldıkça, bu sabit daha değerli ve temelde daha güvenilir hale gelir. Artan değişken bilgilerin bu ortak aracı üzerinden aktarılmasıyla, sabit de daha istikrarlı hale gelir.
Bir para ağının yaygınlığı bir kat arttığında (10 kat), olası ağ bağlantı sayısı iki kat artabilir (100 kat). Bu durum, yaygınlığın karşılıklı faydasını kanıtlar; aynı zamanda değeri daha küçük bir para ağına aktarmanın sonuçlarını da vurgular. Ağ boyutu onda bir oranında küçüldüğünde, potansiyel bağlantı sayısı %1’e düşer. Ağların dağılımı eşit değildir; ancak daha büyük bir para ağı, daha yüksek yoğunlukta, daha yüksek ilgili bilgiye sahip bir sabit ve daha geniş seçenek yelpazesi anlamına gelir. İnsanlar hangi aracı kullanacaklarına karar verirken, para ağının büyüklüğü ve ağın geleceğine dair büyüme beklentileri, bu öznel A/B testinin ana değerlendirme kriterleri olacaktır. Herkesin sosyal ilişkilerini sürdürdüğü kişi sayısı temelde sınırlı olsa da, para ağı aynı sınırlamaya tabi değildir. Tam da para, insanları Dunbar Sayısı(bir kişiyle yakın ilişkiler kurabilecek maksimum kişi sayısı; genellikle 150 olarak kabul edilir) sınırından kurtaran unsurdur. Bir para ağı, milyonlarca (hatta yüz milyonlarca) birbirini tanımayan kişinin ağ uç noktalarında değer yaratmasına izin verir ve bunun için çok az doğrudan bağlantı gerekir.
Sonuç olarak, para ağı diğer tüm ağların değerini biriktirir; çünkü para ağı olmadan diğer ağ etkileri var olamaz. Karmaşık ağların oluşabilmesi için, ekonomik girdileri koordine edecek ve pozitif fiyat geri bildirim döngüsünü tetikleyecek ortak bir para birimine ihtiyaç vardır. Her para ağı, başka değer ağlarının oluşabilmesi için temel alınacak ortak bir para birimine ihtiyaç duyar. Bu, değeri iletmek için ortak bir dil sağlar ve sonunda ticareti ve uzmanlaşmayı destekler; böylece kaynakların kullanımını “bilinçli kontrol” (Hayek’in kavramını kullanarak) dışına taşıyan bir yetenek organik olarak ortaya çıkar. Bir sosyal ağ, lojistik ağ, telekomünikasyon ağı, elektrik şebekesi gibi ağların ağ etkisini değerlendirdiğimizde, hepsinin toplamı bir para ağının değerini verir. Bir para ağı, diğer tüm değer ağlarının oluşumu için temel oluşturur; aynı zamanda bu ağın parası, bu para ağı içindeki tüm türev ağlara erişim anahtarını oluşturur. Bu ortak para birimi, motor ve yağ gibidir.
Evet, bugün ABD Doları, Euro, Japon Yeni, İngiliz Sterlini, Fransız Frangı, Çin Yuanı, Rus Rublesi, Türk Lirası, Meksika Pesosu gibi para birimleri bir arada var olmaktadır; ancak bu durum açık ve küresel bir ekonominin doğal bir sonucu değildir. Aslında günümüzde var olan her itibari para birimi, altın stokunun bir kısmını temsil eder; dünya geçmişte altın üzerinde toplanmış ve onu bir para standardı olarak kabul etmiştir.
Hiçbir itibari para birimi, hükümetin güçlü müdahalesi olmadan var olamaz; ve altın daha önce (tek) para aracı olarak var olmasaydı, itibari para birimleri hiç ortaya çıkmazdı. Tüm itibari para sistemleri, aslında altının para aracı olarak başarısızlığını kanıtlar; ancak modern para teorisyenleri ve altın destekçileri bunu asla kabul etmezler.
İtibari para sistemi sadece hareket halinde bir zombidir. Altın standardı resmen 1971 yılında terk edildi; bu tarihten sonra bölgesel yargı yetkisine dayalı itibari para sistemlerinin varlığı, sadece serbest piyasa para güçlerinden geçici bir sapmayı temsil eder. Modern itibari para sistemleri, kendi içinden kaynaklanan sorunların çözümü bulunamadığı için sadece hayatta kalmaya çalışmaktadır. Ve bu çözüm tam da Bitcoin’dir; Bitcoin’in yaratılmasından bu yana insanlar yeni bir para standardı olarak Bitcoin’e yöneliyor; bu eğilim, ilgili bilgilerin doğal yayılımıyla devam edecektir.
Tüm Yollar Bitcoin’e Çıkar
En Büyük Sabit: Sınırlı Kıtlık
Piyasa zamanla giderek daha fazla Bitcoin’e odaklanıyor ve değeri sürekli artıyor. Bunun nedeni, Bitcoin’in diğer tüm para biçimlerinden daha üstün bir sabit sunması. Merkezi olmayan bir temelde güvenilir şekilde işleyen en iyi para politikasına sahip olan Bitcoin’in arzı asla 21 milyon adedi aşmayacak ve bu sistemde herhangi bir güven ilişkisine ihtiyaç duyulmayacak.
Bitcoin arzının üst sınırı, merkezi olmayan bir yapı üzerinde ağın oydaşma (konsensüs) mekanizmasıyla garanti altına alınıyor. Kimsenin bir başkasına güvenmesi gerekmiyor; herkes bu kuralı bağımsız olarak uyguluyor. Bu iki işlevi bir araya getiren Bitcoin, tarihin en kıt para biçimi haline geliyor. Sınırlı kıtlık, başka hiçbir para biçiminin sahip olmadığı veya asla sahip olamayacağı bir özellik. İşte bu kıtlık, Bitcoin’e yönelik talebin temelini oluşturuyor.
Ancak kıtlık iki yönlü bir kavram. Arzın üst sınırı ana çekicilik olabilir, ama kıtlığı yaratan talep genellikle göz ardı ediliyor. Aslında, kıtlığın ticarette bir sabit olarak işlev görmesi talebe bağlı. Talebin artması ve tamamen esnek olmayan arzın bir araya gelmesiyle Bitcoin giderek daha kıt hale geliyor.
Arz tavanının sağladığı kıtlık talep yaratırken, artan talep daha büyük bir kıtlığa yol açıyor. Bu, sonsuz bir döngü gibi görünüyor ve öyle de. Eğer dünyada 21 milyon Bitcoin varsa ve sadece 1 kişi bunun değerli olduğunu düşünüyorsa, Bitcoin kıt olmaz ve bir işe yaramaz. Ancak 100 milyon kişi Bitcoin’in değerli olduğuna inanıyorsa, 21 milyon adet kıt görünmeye başlar. Ağın büyüklüğü 1 milyar kişiye ulaştığında ise 21 milyon adet son derece kıt hale gelir ve Bitcoin bir sabit olarak çok daha fazla işlevsellik kazanır.
Arz tavanı nedeniyle artan talep, doğal olarak Bitcoin sahipliğinin daha da dağılmasına yol açar. Dolaşımdaki Bitcoin sayısı belli ve giderek daha fazla kişi Bitcoin sahibi olduğu için, “pastayı” paylaşan kişi sayısı arttıkça her bir pay giderek küçülür. Bitcoin’in değerini kabul eden kişi sayısı arttıkça, bu ağ sadece işlevselliğini değil, aynı zamanda güvenliğini de artırır. Daha güvenilir bir sabit üzerinden aynı değer dilinde iletişim kuran daha fazla insanla ağ daha faydalı hale gelir. Ağın oydaşma mekanizmasına katılan kişi sayısı arttıkça, sistem kötü niyetli saldırılara karşı daha dirençli ve daha güvenli olur.
Dikkat: Blokzinciri ile arz tavanı arasında zorunlu bir bağ yoktur. Bitcoin arz planının güvenilir görünmesinin nedeni yazılım ayarları değildir. 21 milyon rakamının güvenilirliği, merkezi olmayan yönetim temeline ve giderek artan sayıda ağ katılımcısına dayanır. 21 milyon sayısı, daha fazla kişi oydaşma sürecine katıldıkça giderek daha güvenilir bir sabit haline gelir; her bireyin ağ üzerindeki payı azaldıkça bu rakam daha sağlam bir temel oluşturur. Kullanıcı sayısı arttıkça güvenlik ve işlevsellik de eş zamanlı olarak gelişir. Aşağıdaki grafik, küresel Bitcoin kullanıcı dağılımını ve göreceli yoğunluğunu (altta ağ düğümlerinin ısı haritası yer alıyor) gösteriyor. Her pazarın kapsama alanı ve yoğunluğu arttıkça Bitcoin’in sabit konumu da giderek sağlamlaşır.
Daha fazla kişi Bitcoin ağına katıldıkça 21 milyon rakamı giderek daha güvenilir hale gelir ve Bitcoin kullanıcılarının zihninde sınırlı kıtlık, Bitcoin’i diğer tüm para biçimlerinden (geleneksel para birimleri ve rekabetçi kripto paralar) ayıran en büyük fark haline gelir. Diğer tüm para birimleri ya zamanla giderek daha merkezileşir (örneğin ABD Doları, Euro, Japon Yeni, altın) ya da baştan itibaren aşırı merkezileşmiştir (örneğin diğer tüm kripto paralar). Bu nedenle, arz açısından 21 milyonluk tavanla rekabet edemezler. Merkezileşme kaçınılmaz olarak güvene dayanır ve sonuçta bu güven, herhangi bir para biriminin arzını riske atar; bu da talebi zayıflatır ve onu bir işlem aracı olarak kenara iter.
Diğer tüm para birimleri güvene dayandığı sürece, Bitcoin’in sunduğu sabit güvene dayanmaz. 21 milyonluk arz tavanı, Bitcoin’in merkezi olmaması ve zamanla daha da merkezileşmemesi nedeniyle güvenilirdir. Diğer tüm para biçimleri en iyi ihtimalle Bitcoin’e yaklaşmaya çalışabilir, ancak bu aslında mümkün değildir. Çünkü insanlar tek bir ortamda toplanma eğilimindedir ve Bitcoin bu pozisyonu çoktan elde etmiştir. Diğer tüm para birimleri, değişmeyen ve güvene dayanmayan mükemmel bir sabitle rekabet etmektedir.
Her işlemde çeşitli para biçimleri birbirleriyle rekabet eder. Bir varlığın ana (veya tek) amacı, başka mal ve hizmetlerle takas edilmekse ve üretken bir varlık gibi (örneğin hisse senedi veya tahvil) gelir akışı vaadi sunmuyorsa, bu varlık bir para biçimi olarak rekabete girmek zorundadır. Sonuç olarak, böyle bir varlık Bitcoin ile tam olarak aynı kullanım senaryosunda doğrudan rekabet edecektir. Bitcoin’in var olduğu ve arzının sınırlı olduğu gerçeği nedeniyle, hiçbir para biçimi daha güvenilir bir sabit sunamaz.
İnsanların tek bir ortamda toplanma eğilimi nedeniyle Bitcoin’in kıtlığı hem arz hem de talep yönünden sürekli güçlenirken, para rekabetinin yansımalı (refleksif) doğası nedeniyle diğer tüm para birimleri ters yönde bir kuvvete maruz kalır. İki para aracı arasındaki fark önemsiz değildir; bireylerin bir aracı kullanıp diğerini kullanmama kararı da önemsiz değildir. Para bir seçim meselesidir; bir para aracını seçmek, diğerini açıkça reddetmek anlamına gelir ve bu durum bir ağın değerini (ve işlevselliğini) diğer ağın zararına artırır. Bitcoin giderek daha kıt hale gelirken ve sabit konumu daha kararlı hale gelirken, diğer para birimleri giderek daha az kıt ve daha değişken hale gelir.
Para rekabeti bir sıfır toplamlı oyundur. Göreceli kıtlık, arz-talep dinamikleri gibi faktörler iki para aracı arasındaki temel farkı oluşturur ve bu fark zamanla giderek büyüyecek ve daha belirgin hale gelecektir.
Ancak unutmayın: Kıtlık için kıtlık, hiçbir para biriminin nihai hedefi değildir. Asıl hedef, en büyük sabiti sağlayan para biriminin işlemleri en verimli şekilde kolaylaştırmasıdır. En büyük kıtlığa sahip para aracı, bugünkü ile gelecekteki işlemler arasında değeri en iyi korur. Diğer tüm malların göreli fiyatları ve değerleri, insanların paradan beklediği temel koordinasyon bilgisidir; her işlemde herkes bugünden geleceğe doğru değeri maksimize etmeye çalışır. Bitcoin’in sınırlı kıtlığı, bugünkü işlem değerinin geleceğe kadar korunmasını en üst düzeyde garanti eder. Bitcoin’in en büyük göreceli kıtlığa sahip para aracı olduğu görüşü yaygınlaştıkça, fiyat istikrarı doğal bir özellik olarak ortaya çıkacaktır.
En İyi Ölçüm Aracı: Bölünebilirlik
Kıtlık temeldir, ancak tüm kıt malların para işlevi görmediğini unutmamak gerekir. Değer aktarımını gerçekleştirebilmesi için bir para aracı nispeten sabit, ölçülebilir ve işlem yapmaya uygun olmalıdır. Bir cetvel etkili bir ölçüm aracı olabilir, ancak kıt değildir ve işlem amacıyla daha büyük veya daha küçük birimlere bölünmesi kolay değildir. Ticarette, kıt ve ölçülebilir bir para aracı diğer tüm malları ölçmede kullanılabilir; pratikte kullanışlı bir para birimi, kolayca bölünebilir ve kolayca aktarılabilir olmalıdır.
Bitcoin hem sınırlı kıtlığa sahiptir, hem de ondalık noktadan sonra sekiz basamağa kadar bölünebilir (0.00000001 ya da bir Bitcoin’in yüz milyonda biri) ve herhangi bir miktarda değer gönderilebilir. Para bağlamında, sadece kıtlık için kıtlık veya sadece bölünebilirlik için bölünebilirlik mutlaka değerli değildir. Ancak ikisi bir araya geldiğinde değer kazanır; özellikle de her birimin birbiriyle değiştirilebilir (fungible) olduğu durumda — yani her birim birbiriyle aynıdır ve ayırt edilemez. İşte tam da bu özelliklerin birleşimi, Bitcoin’i sadece mükemmel bir sabit değil, aynı zamanda değer ölçümünde ve işlem kolaylığında da etkili bir araç yapar.
Kod içinde bir Bitcoin aslında 100.000.000 alt birim olarak temsil edilir ve en küçük birim 1 satoshi (veya kısaca sat) olarak adlandırılır. Teknik olarak bir Bitcoin, 100.000.000 satoshidir. Şu anda Bitcoin’in işlem fiyatı yaklaşık 9000 USD civarındadır; dolayısıyla 1 satoshi yaklaşık olarak 1 sentin yirmide birine denk gelir. Temelde herkes, herhangi bir miktardaki değeri Bitcoin cinsinden ifade edebilir. Bitcoin ve herhangi bir para biriminin amacı, bir dizi işlem arasında değeri saklamak ve aktarmaktır.
Bugün, ürettiğiniz değerin karşılığında Bitcoin alıyorsunuz. Bu Bitcoin’i saklıyorsunuz ve gelecekte, başkasının ürettiği bir değeri elde etmek için harcayacaksınız. Miktarı ne olursa olsun, paranın işlevi aynıdır. Bitcoin’in bölünebilir olması, onun her türlü değeri ölçebilmesini ve dolayısıyla her türlü kullanım senaryosunu destekleyebilmesini sağlar. İnsanların ürettiği değerlerin yelpazesi çok geniştir. Bölünebilirlik özelliği sayesinde, ister 50 dolar ister 50.000 dolar değerinde birikim yapmak isteyen herkes Bitcoin’i bir tasarruf aracı olarak kullanabilir. Etkili bir değer aktarım aracı, insanlığın ürettiği tüm değer aralığını kapsayabilmelidir. Bitcoin bu görevi mükemmel şekilde yerine getirir. Sınırsız bölünebilme ve aktarılabilme yeteneği sayesinde, miktarı ne olursa olsun, herkes ve her ürün için kullanılabilir.
Para rekabetinin bir A/B testinde, eğer A > B ise, herhangi bir miktardaki A, herhangi bir miktardaki B’den daha iyi bir para işlevi görür. Zamanla, ister 50 dolar ister 50.000 dolar olsun, A’nın B’ye kıyasla satın alma gücü artar. Coinbase’de bazı coin’ler “ucuz”, Bitcoin ise “pahalı” görünebilir. Ancak, “daha uygun işlem” gibi görünen bu coin’ler sizi yanıltmasın. Unutmayın, Bitcoin daha az veya daha fazla değer saklamak için daha küçük veya daha büyük birimlere bölünebilir.
Bir Bitcoin, temelde öznel olarak belirlenmiş bir birimdir; tıpkı diğer para birimleri gibi. Piyasa, A’nın mı yoksa B’nin mi daha iyi para işlevi gördüğünü test eder. Bu, bireysel bir karar değil, insanların hangi ağın fiyat ve değer üzerinden daha etkili bir para işlevi göreceğini iletişim kurarak belirlediği sübjektif bir süreçtir. Ağ değeri bir sonuçtur, başlangıç noktası değil. Başlangıç noktası, herkesin bu paranın diğerlerine kıyasla sahip olduğu özellikleri değerlendirmesidir. Eğer sizin değerlendirmenize göre Bitcoin A ise, onun için “çok pahalı” diye bir durum söz konusu olamaz. Bitcoin her an aşırı değerlenmiş veya değerinin altında fiyatlanıyor olabilir; ancak Bitcoin’e katılan her yeni kullanıcı, ağın değerini artırır (ticari ortaklar + ağ etkisi tartışmasını hatırlayın).
Bitcoin çok küçük birimlere kolayca bölünebildiği için, neredeyse sınırsız sayıda kişi bu ağ üzerinden değer saklayabilir ve aktarabilir. Eğer A, B’den üstünse ve A sınırsız benimsemeyi destekleyebiliyorsa, sonuçta B ağına olan talep tamamen ortadan kalkacaktır.
İnsanlar bu A/B testini bağımsız olarak değerlendirdikçe, giderek daha fazla kişi Bitcoin’e geçecek ve Bitcoin ortalama olarak daha küçük birimlere bölünecektir. Talebin artması ve arzın sabit kalması bu sonucu doğurur; bu sürecin bir fonksiyonu olarak ağın değeri de artar. Bitcoin’in değerini kabul eden kişi sayısı arttıkça, Bitcoin ağı da daha değerli hale gelir. Temelde, 0.1 BTC = 1,000 dolar, 1.0 BTC = 1,000 dolarla aynı dolar değerini taşımasına rağmen daha değerlidir. Bitcoin’in toplam değeri ne kadar yüksek olursa, daha fazla işlem (ve dolayısıyla daha fazla ticaret) mümkün hale gelir; ancak bu değer, giderek daha fazla kişinin Bitcoin’i ödeme aracı olarak seçmesinin bir sonucudur. Herkesin sahip olduğu Bitcoin birimleri giderek daha küçük nominal değerler kazanırken, her eşdeğer birimin satın alma gücü zamanla artar. Her işlemde, herkes kendi değerini bu ağa aktarır ve bu işlemi doğrudan rakip ağların aleyhine gerçekleştirir. Bu süreç sayesinde, herkesin ürettiği ve ölçtüğü değere yeni bir fiyat biçilir ve sonuç olarak Bitcoin, daha geniş bir ticari ortak yelpazesinden gelen bilgileri biriktirir.
Bugün hâlâ ürün ve hizmet fiyatları doğrudan Bitcoin cinsinden belirlenmiyor olsa da, biri değeri Bitcoin’e dönüştürdüğü anda bir fiyatlandırma sistemi yavaş yavaş şekillenmeye başlar. Dolaylı olarak ABD Doları üzerinden bile, dünyadaki bir bireyin ürettiği değer, Bitcoin’in bir birimiyle ifade edilir; giderek daha fazla kişi bunu yaptıkça, ortalama olarak bu değer her birey bazında daha küçük Bitcoin birimlerine karşılık gelir. Sonuç olarak, nominal değeri giderek küçülen Bitcoin birimleri, eşdeğer bir değeri aktarmak için daha fazla kişi tarafından kullanılabilir hale gelir; Bitcoin ile değer ölçümü yapan kişi sayısı arttıkça, göreli değeri ölçme yeteneği yalnızca güçlenir.
Bitcoin tüm değerleri ölçebildiği ve sınırsız sayıda kişi tarafından benimsendiği için, uzun vadede insanları başka bir değer aktarım ağına ihtiyaç duymamaya zorlayacaktır; çünkü değişim oranı en düşük olan para biçimi, en mükemmel bilgiyi iletebilir. Sınırlı nadirlik ile bölünebilirliğin birleşimi, son derece güçlü bir ödeme aracı yaratır. Ayrıca, mutlak nadirliği nedeniyle Bitcoin’in nihai değişim oranı en düşüktür ve bir sentin onda birinden daha küçük birimlere bölünebilir; bu da onu diğer tüm paralara kıyasla değer ölçümünde daha kesin hale getirir.
En Büyük Ticaret Aracı: Aktarılabilirlik
Bu temel bilgiyle birlikte, asıl zafer şu gerçekte yatar: Bitcoin, güvenilir bir üçüncü tarafa ihtiyaç duymadan, bir iletişim kanalı üzerinden geri alınamaz şekilde aktarılabilir. Bu, güvenilir aracılara dayalı merkez bankası sistemlerindeki dijital ödemelerden temelde farklıdır.
Genel olarak Bitcoin, diğer tüm para biçimlerinden üstün bir sabittir; yüksek düzeyde bölünebilir (ve ölçülebilir) ve aynı zamanda internet üzerinden aktarılabilir. Aynı anda şu özellikleri taşıyan başka bir mal var mı: sınırlı nadirlik (en büyük sabit) + bölünebilirlik ve değiştirilebilirlik (ölçüm aracı) + bir iletişim kanalı üzerinden gönderilebilme (kolay aktarım). Para için “birleşme şampiyonu”nu belirleyen rekabette, bu soru tüm diğer para malları için geçerlidir.
Bu nadir rekabeti gerçekten anlamanın tek yolu, onu deneyimlemektir. Herkes ev bilgisayarında bir Bitcoin düğümü çalıştırarak, izin almadan Bitcoin ağına erişebilir. Dünyanın herhangi bir yerinde bir bilgisayarı açmak ve izin almadan veya güvenilir bir üçüncü tarafa bağlı kalmadan, sınırlı nadir bir kaynağı herkese aktarmak, insanlara muazzam bir güç verir. Milyonlarca kişi, ağdaki diğer katılımcılara kimseye güvenmeden bu işlemi aynı anda gerçekleştirebilir; bu inanılmaz bir durumdur ve tam olarak kavranması zordur.
Bitcoin genellikle dijital altın olarak tanımlanır; ancak bu tanım aslında yetersiz kalır. Bitcoin, fiziksel altının avantajlarını dijital doların avantajlarıyla birleştirir ve bu iki varlığın sınırlılıklarını ortadan kaldırır. Altın nadir olsa da bölünmesi ve aktarılması zordur; dolar ise aktarılması kolaydır ama nadir değildir. Bitcoin ise sınırlı nadir, kolayca bölünebilir ve kolayca aktarılabilen bir paradır. Mevcut para sistemlerinde altın ve tüm itibari para sistemleri güvene dayanırken, Bitcoin güvene dayanmaz. Bitcoin, bu sistemlerin avantajlarını birleştirip dezavantajlarını ortadan kaldırır; bu da piyasayı neden giderek (ve devam edecek şekilde) para işlevi için Bitcoin’e yönelttiğini temelden açıklar.
Bitcoin Tüm Diğer Paraları Ortadan Kaldıracak
Herkes şu üç ana sonuca katıldığında — i) para temel bir ihtiyaçtır, ii) para kolektif bir illüzyon değildir, iii) ekonomik sistemler tek bir aracı etrafında birleşir — en iyi para biçimi arayışına daha bilinçli yaklaşacaktır. Bu biçim, gelecekteki değeri saklayabilmeli ve nihayetinde insanların zamanlarını ve becerilerini, önceki nesillerin hayal edemeyeceği kadar çeşitli seçeneklere dönüştürmelerine izin vermelidir. Sonuçta özgürlük, güvenilir bir para biçiminin sunabileceği en önemli şeydir: kişisel ilgi alanlarına yönelme (uzmanlaşma) özgürlüğü ve bu değer üretiminin karşılığını başkalarının ürettiği değerle değiştirme (takas) özgürlüğü.
İnsanlar bu soruları bilinçli olarak kendilerine sormuş olsun ya da olmasın, doğal olarak eylemleriyle cevap vermeye zorlanacaklardır. Bilinçli sorgulayanlarla aynı cevabı vereceklerdir. Bilinçli ve bilinçsiz düzeyde hareket eden kişiler aynı sonuca varacaklardır, çünkü temel gerçekler değişmez ve paranın işlevi tektir: mevcut ve gelecekteki işlemler dizisinin aracı olarak, geniş kitleler arasında öznel değeri iletmek için bir referans noktası sağlamak; insanlar bu takas ve uzmanlaşmadan faydalanacaktır. Para bir ihtiyaçtır. Bir malın takas işlevi ne kadar güçlüdür? Bunun tanımlanabilir özellikleri vardır ve takas temelde sübjektif bir konudur.
Tarihin en büyük ve en çeşitli ekonomisine girmek için artık giriş bileti Bitcoin sahibi olmaktır. Bitcoin küreseldir ve izin almadan erişilebilir. Bitcoin tüm katılımcılar için ortak bir dil haline geldiğinden, ağın üyeleri diğerleriyle iletişim kurabilir ve nihayetinde ticaret yapabilirler. Ticari ortak sayısı ne kadar fazlaysa, her bir para biriminin her sahibine sağladığı değer de o kadar artar. İşlemleri engelleyebilecek yargısal çatışmalar her zaman olabilir; ancak aynı ortak para birimini kullanmak, değer iletişimiyle ilgili sürtüşmeyi kökünden ortadan kaldırır. Bitcoin’in sabit arzı ise, fiyatlandırma mekanizmasının diğer tüm para biçimlerine kıyasla en az bozulma ile bilgi biriktirmesini ve iletmesini sağlar. Daha fazla kişi Bitcoin’te değer saklamayı seçtikçe, sabit arzı daha güvenilir hale gelir ve fiyatlandırma mekanizması daha anlamlı ve güvenilir olur. Bir para ağına yeni katılan kullanıcı hem değer katkısı sağlar hem de bu benimseme sayesinde değer elde eder; bu yüzden Bitcoin’e geçmek için hiçbir zaman geç değildir ve Bitcoin asla pahalı değildir.
Bitcoin’in ne kadar karmaşık olduğu sorusu önemli değildir. Sonuçta her şey bir A/B testine dönüşür. Paraya duyulan ihtiyaç gerçektir ve toplumdaki bireyler nihayetinde en iyi takas işlevini yerine getiren para biçimine yönelirler. Dünya üzerinde Bitcoin’den daha nadir başka bir para yoktur; nadirlik, kullanıcı büyümesini ve değer aktarımını bir çekim kuvveti gibi yönlendirir. Bugün çoğu milyarder Bitcoin’i bilmiyor. Bitcoin, eşit fırsatlar sunan zorlu bir konudur; ancak onu bilmeseler bile, sonunda ona güvenmek zorunda kalacaklardır.
Bitcoin hakkında birçok temel soru vardır: Fiyat dalgalanması, görünüşteki yavaşlığı, ölçeklenebilirlik zorlukları, ödeme amacıyla nadir kullanımı, madenciliğin yüksek enerji tüketimi vb. Geniş çaplı benimseme gerçekleştikten sonra istikrar otomatik olarak gelecektir; diğer tüm bilinen sınırlılıklar çözülecektir. Sınırlı nadirlik, ölçülebilirlik, bölünebilirlik ve değer aktarımı yeteneği bir araya gelerek benzersiz bir değer fonksiyonu oluşturur. İşte Bitcoin’in yeniliği budur.
Para A’nın arzı sabittir. Para B’nin arzı sabit değildir. Para A’nın Para B’ye kıyasla değeri sürekli artmaktadır; Para A’nın ürün ve hizmetler karşısındaki satın alma gücü artarken, Para B’ninki azalır. Hangisini istersiniz? A’yı mı yoksa B’yi mi? Doğru kararı verin, çünkü fırsat maliyeti sizin zamanınız ve değerinizdir. İnsanların A’yı B’ye tercih etmelerinin nedenleri basitçe açıklanabilir; ancak aslında işleyen şey temel sağduyu ve hayatta kalma içgüdüsüdür. Bitcoin diğer tüm paraları ortadan kaldıracaktır, çünkü ekonomik sistemler tek bir para etrafında birleşir ve Bitcoin en güvenilir para özelliklerine sahiptir.
Bence, darphane hakkını hükümetten almadan önce asla sağlıklı bir para sahibi olmayacağız; yani bu hakkı şiddetle değil, hükümetlerin engelleyemediği yeni bir şeyi akıllıca ve dolaylı bir yöntemle başlatarak ele geçirebiliriz.
Ekonomist Friedrich Hayek
Bu yazı yalnızca kişisel görüşlerimi yansıtır ve Unchained Capital ya da meslektaşlarımla herhangi bir ilişkisi yoktur.