Các chủ đề chính
1. Những yếu tố nào thường gây ra các sự kiện “thiên nga đen” trên thị trường tiền mã hóa?
2. Việc USDC mất neo (de-peg) sẽ gây ra những vấn đề gì? Circle có thể giải quyết thành công cuộc khủng hoảng này không?
3. Các phương thức cảnh báo sớm đối với các sự kiện “thiên nga đen” như Mt. Gox, sự kiện 312, sự kiện 519, vụ sụp đổ Terra Luna và sự sụp đổ đột ngột của Ngân hàng Silicon Valley (SVB)
4. Sự kiện “312” đã trôi qua ba năm — những thay đổi cơ bản nào đã diễn ra trong lĩnh vực tài chính tiền mã hóa? Nhà đầu tư cá nhân nên quản lý tài sản tiền mã hóa của mình như thế nào để đảm bảo an toàn?
5. Nếu xảy ra sự kiện “thiên nga đen”, thị trường sẽ đón nhận những cơ hội nào, và nhà đầu tư cá nhân có thể tận dụng cơ hội sinh lời ra sao?
Khách mời kỳ này
Una: Quản lý Sản phẩm OKLink @erliangerliang
Patavix: Nhà nghiên cứu an ninh Beosin @EatonAshton2
Jinze Jiang: MuseLabs @jinzejiang0x0
AllenDing: Người sáng lập Ebunker @0x_Allending
Jesse: Trưởng nhóm nội dung Biteye @Jesse_meta
Sophia: Nhà nghiên cứu cao cấp @Sophia8yu
Tóm tắt nội dung trọng tâm
1. Những yếu tố nào thường gây ra các sự kiện “thiên nga đen” trên thị trường tiền mã hóa?
Jesse: Các yếu tố gây ra sự kiện “thiên nga đen” không chỉ bắt nguồn từ Web2 mà còn xuất phát từ Web3.
Các yếu tố từ Web2 bao gồm: – Thay đổi quy định, ví dụ như mới đây Tổng Chưởng lý New York tuyên bố Ethereum là chứng khoán; – Căng thẳng địa chính trị, chẳng hạn như xung đột Nga-Ukraine khiến giá Bitcoin biến động mạnh; – Truyền dẫn từ thị trường tài chính truyền thống, ví dụ như đợt sụt giảm mạnh của thị trường chứng khoán năm 2020 khiến một phần dòng vốn rút khỏi tài sản tiền mã hóa, làm suy giảm thanh khoản toàn bộ thị trường tiền mã hóa; – Thao túng thị trường, đặc biệt với các token có vốn hóa nhỏ dễ bị các “cá mập” điều khiển để đẩy giá nhanh hoặc bán tháo nhanh; – Lỗi kỹ thuật do con người, ví dụ như việc lộ khóa riêng của cầu nối chéo (cross-chain bridge) Ronin (vào tháng 3/2022, mạng sidechain Ronin dành riêng cho Axie Infinity bị tấn công, đánh cắp 173.600 ETH và 25,5 triệu USDC, thiệt hại lên tới 624 triệu USD — sự cố an ninh nghiêm trọng nhất từng xảy ra với một cầu nối chéo).
Các yếu tố từ Web3 đến từ những lỗ hổng bảo mật vốn có trong hệ sinh thái, bao gồm nguyên tắc “mã là luật pháp”, các sàn giao dịch tập trung (CEX), ví phi tập trung (DeFi wallet), cầu nối chéo (cross-chain bridge), v.v., đều thường xuyên tiềm ẩn rủi ro. Ngoài ra, lỗi kỹ thuật ở cấp độ blockchain cũng có thể làm suy giảm niềm tin nhà đầu tư và kéo theo giảm giá. Tính tương tác và khả năng kết hợp (composability) của Web3 mang lại tiện ích nhưng đồng thời cũng tạo ra hiệu ứng domino tiêu cực, ví dụ như các sự kiện mất neo của UST, FTX và USDT đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến cả các dự án nổi bật lẫn stablecoin.
Jinze Jiang: Thứ nhất là yếu tố quy định: Áp lực từ giới chức quản lý đối với tiền mã hóa ngày càng gia tăng, đặc biệt là cuộc tranh giành quyền lực giữa Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ (CFTC) và Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC), trong đó quan điểm về việc quản lý stablecoin có thể bất đồng. Hiện hai cơ quan này đang tranh giành thẩm quyền quản lý thị trường tiền mã hóa; xu hướng siết chặt kiểm tra và giám sát sẽ được đẩy nhanh. Tuy nhiên, do quy mô thị trường tiền mã hóa vẫn chưa đủ lớn, mức độ chú ý từ phía cơ quan quản lý vẫn còn tương đối hạn chế.
Thứ hai là bối cảnh vĩ mô: Nguyên nhân đầu tiên khiến tài sản rủi ro giảm giá đến từ Trung Quốc, do dữ liệu kinh tế Trung Quốc kém hơn kỳ vọng, gây áp lực giảm giá lên thị trường chứng khoán. Nguyên nhân thứ hai là hầu hết các quốc gia đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng GDP gần bằng 0, trong khi dữ liệu kinh tế Mỹ vượt kỳ vọng, làm gia tăng kỳ vọng về việc tăng lãi suất, từ đó kéo giá tài sản rủi ro xuống. Ngoài ra, các sự kiện “thiên nga đen” gần đây cũng làm trầm trọng thêm nỗi hoảng loạn trên thị trường. Thực tế, khoản lỗ của các ngân hàng không chỉ nằm ở trái phiếu kho bạc trên sổ sách, mà còn bao gồm các khoản vay mua nhà, bất động sản dân dụng và thương mại — giá trị của những tài sản này hiện trở nên khó xác định, thậm chí có nguy cơ giảm giá do điểm ngoặt trong xu hướng giá nhà tại Mỹ. Nếu nhiều ngân hàng cùng gặp tình trạng này, rủi ro hệ thống quy mô lớn có thể xảy ra.
Una: Hai yếu tố chính gây ra sự kiện “thiên nga đen” trên thị trường tiền mã hóa là: (i) Vấn đề kỹ thuật và tâm lý thị trường. Các lỗ hổng bảo mật và sự cố kỹ thuật dẫn đến thất thoát tài sản và sụp đổ thị trường thường xuyên xảy ra, ví dụ như sự cố BitKeep, trong đó gói APK tải về bị tin tặc tấn công khiến khóa riêng bị lộ, ước tính khoảng 8 triệu USD tài sản bị đánh cắp.
Yếu tố thứ hai là tâm lý thị trường, có thể dẫn đến bán tháo hoảng loạn và dao động cảm xúc nhà đầu tư. Ví dụ điển hình là sự kiện FTX: nỗi hoảng loạn lan rộng trên thị trường đã gây ra một loạt hậu quả nghiêm trọng và tổn thất nặng nề. Đội ngũ chúng tôi sử dụng phân tích dữ liệu để theo dõi luồng vốn trong suốt sự kiện, sau đó nghiên cứu thêm nhiều sự kiện tương tự nhằm hiểu rõ hơn cách ứng phó với biến động tâm lý thị trường.
Patavix: Thứ nhất vẫn là chính sách và quy định, ví dụ như hành động can thiệp thị trường của chính phủ Trung Quốc năm 2017, hay gần đây SEC Hoa Kỳ xếp Ethereum vào danh mục chứng khoán — những sự kiện quy định như vậy gây ảnh hưởng tiêu cực mạnh trong ngắn hạn đến thị trường tiền mã hóa. Thứ hai là tâm lý hoảng loạn trên thị trường, ví dụ như việc Luna về 0. Dù bản thân cơ chế thiết kế của Luna là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc về 0, nhưng đợt rút tiền ồ ạt khỏi UST lúc đó thực chất đã “đổ thêm dầu vào lửa”, đẩy nhanh quá trình sụp đổ. Thứ ba là các lỗ hổng bảo mật, ví dụ như lỗ hổng bảo mật tại các sàn giao dịch — điển hình là Mt. Gox (từng là sàn giao dịch Bitcoin lớn nhất thế giới, phá sản sau khi bị đánh cắp khoảng 850.000 BTC) và sự cố ngừng hoạt động của Solana (Solana từng ngừng hoạt động hơn 13 giờ vào năm 2021, khiến các dự án DeFi phải đối mặt với rủi ro thanh lý sau khi khởi động lại).
2. Việc USDC mất neo sẽ gây ra những vấn đề gì? Circle có thể giải quyết thành công cuộc khủng hoảng này không?
Jesse: Tôi cho rằng cuộc khủng hoảng USDC gần đây đã gây tổn hại nghiêm trọng đến niềm tin thị trường, khiến các nhà đầu tư tiền mã hóa nghi ngờ về mức độ an toàn của toàn ngành. Điều này có thể khiến một số đội dự án rơi vào trạng thái bối rối, đồng thời việc đổi USDC cũng làm suy giảm thanh khoản trong hệ sinh thái tiền mã hóa. Tình huống này khiến tôi bắt đầu suy ngẫm liệu các đội dự án NFT có thể tiếp tục duy trì giá sàn (floor price) hay không, và các dự án DeFi có thể đối mặt với lượng nợ xấu khổng lồ hay không. Trong bối cảnh này, một số dòng vốn thận trọng có thể rút khỏi Ethereum để chuyển sang nắm giữ Bitcoin. Điều này cũng buộc chúng ta phải suy nghĩ lại về bản chất của tài sản tiền mã hóa. Cá nhân tôi đã rút toàn bộ stablecoin và chuyển sang mua một lượng Bitcoin nhất định. Mặc dù niềm tin thị trường đang dần phục hồi sau sự kiện USDC, rủi ro vẫn còn tồn tại và cần duy trì thái độ thận trọng.
Jinze Jiang: Gần đây đã xảy ra một số sự kiện trên thị trường tài chính, ví dụ như cuộc khủng hoảng Circle và USDC, gây ra tâm lý hoảng loạn trên thị trường. Trong đó, “cuộc khủng hoảng USDC” ám chỉ mức độ rủi ro phơi nhiễm (risk exposure) lớn nhất của USDC đạt tới 3,3 tỷ USD, gây rủi ro nghiêm trọng cho toàn bộ hệ sinh thái DeFi. Dù USDC chưa tạm dừng việc chuộc lại (redemption), nếu người dùng bắt đầu rút tiền quy mô lớn, quy mô tài sản của USDC sẽ thu hẹp và mức độ rủi ro nợ xấu cũng sẽ gia tăng — toàn bộ hệ sinh thái DeFi có thể sụp đổ. Tuy nhiên, USDC cho rằng họ sẽ được ưu tiên thanh toán trước; nếu không thể thanh toán, họ cũng có khả năng tìm được người mua hoặc “kỵ sĩ áo trắng” (white knight) để lấp đầy khoản thiếu hụt này.
Ngoài cuộc khủng hoảng USDC, thị trường tài chính còn đối mặt với nhiều yếu tố bất định và hoảng loạn, đặc biệt là rủi ro trong lĩnh vực ngân hàng có thể gia tăng — nhiều ngân hàng nhỏ có thể gặp khó khăn. Dù các quy tắc và thể chế của hệ thống ngân hàng hiện đại hàm ý rằng không một ngân hàng thương mại nào có thể chịu đựng được đợt rút tiền ồ ạt (bank run), đa số ngân hàng vẫn có khả năng ứng phó — chỉ cần thời gian, chứ không nhất thiết phải bán toàn bộ tài sản để chi trả cho người gửi tiền. Các ngân hàng có thể cầm cố tài sản cho các tổ chức khác như hiệp hội ngân hàng (syndicate) hoặc Cục Dự trữ Liên bang (Fed), vay vốn chiết khấu để hoàn trả người gửi tiền và duy trì thanh khoản. Đồng thời, dự kiến sẽ có thêm nhiều ngân hàng tiết lộ vấn đề trong tuần tới, ví dụ như First Republic, Western Alliance Bancorp và Signature Bank.
Nhìn chung, nỗi hoảng loạn hiện tại trên thị trường chủ yếu tập trung vào lĩnh vực ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng như First Republic, nơi có thể đối mặt với tình trạng tài sản không đủ bù đắp nợ, dẫn đến giá tài sản giảm và sự chênh lệch giữa tài sản và nợ gây ra tâm lý hoảng loạn. Tuy nhiên, phần lớn các ngân hàng vẫn có khả năng ứng phó, chỉ cần thêm thời gian. Đồng thời, dự kiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ủy ban Giám sát Ngân hàng Mỹ sẽ triển khai một số biện pháp nhằm duy trì niềm tin thị trường và hỗ trợ các ngân hàng bị ảnh hưởng.
Una: Nguồn gốc cuộc khủng hoảng của Circle bắt nguồn từ vụ phá sản của ngân hàng SVB, trong đó Circle chỉ là một mắt xích trong chuỗi. Nhiều dự án tiền mã hóa đã gửi một lượng lớn vốn vào ngân hàng SVB; nếu họ không thể rút tiền, họ sẽ phải đối mặt với rủi ro rất lớn. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các dự án, khiến họ có thể bán tháo token để thanh toán nợ. Hành vi đầu tư của người dùng cũng sẽ bị tác động, khi rủi ro được chuyển sang các dự án. Ví dụ, cơ chế PSM của MakerDAO và cơ chế “ba hồ” (three-pool) trên Curve cho phép người dùng đổi USDC lấy token tương ứng của các dự án, từ đó chuyển rủi ro sang chính những dự án này. Nếu giá USDC giảm, các dự án này có thể chịu tổn thất khổng lồ. Ngoài ra, vụ phá sản của ngân hàng SVB sẽ ảnh hưởng toàn diện đến toàn ngành tiền mã hóa, bao gồm các dự án DeFi, GameFi, NFT, v.v.
Patavix: Cuộc khủng hoảng USDC làm suy giảm niềm tin và thanh khoản trên thị trường tiền mã hóa, khiến vốn hóa thị trường stablecoin liên tục sụt giảm. Trong vài tháng tới, thị trường có thể rơi vào tình trạng khô kiệt, gây ra vấn đề về dòng tiền cho các dự án tiền mã hóa. Các dự án stablecoin phi tập trung chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, ví dụ như MakerDAO và FXS. Cá nhân tôi cho rằng kết quả lần này của MakerDAO là điều đáng nhận, bởi ngay từ năm ngoái đã có tranh luận về xu hướng ngày càng tập trung hóa và giống USDC của nó. Sau khi USDC gặp khủng hoảng, nhiều người dùng đã nhanh chóng rút vốn thông qua cơ chế PSM, dẫn đến việc MakerDAO mất neo giá. USDC hoàn toàn có thể vượt qua khủng hoảng này; có thể cần theo dõi thêm trong tuần tới để xác định liệu sự việc có lan rộng sang các ngân hàng khác hay không. Cá nhân tôi tin rằng USDC sẽ phục hồi trở lại mức 1 tỷ USD, vì rủi ro phơi nhiễm của nó chỉ ở mức 3,3 tỷ USD; nếu thực sự không thu hồi được khoản tiền này, họ hoàn toàn có thể tìm kiếm thêm nguồn vốn bên ngoài.
3.Các phương thức cảnh báo sớm trước các sự kiện “thiên nga đen” như Mt. Gox, sự kiện 312, sự kiện 519, vụ sụp đổ Terra Luna và vụ sụp đổ chớp nhoáng của ngân hàng Silicon Valley Bank (SVB)
Jesse: Trước sự kiện 3.12, thực tế thị trường chứng khoán Mỹ đã sụt giảm mạnh, do đó chúng ta cũng cần theo dõi sát diễn biến thị trường Web2. Tóm lại, khi đầu tư vào tiền mã hóa, nhà đầu tư cần hiểu rõ toàn diện cơ chế vận hành của dự án, đồng thời theo dõi sát các yếu tố chính sách, cơ chế và tình hình thị trường—không nên chỉ nghe theo phân tích của những người “bơm giá”, cũng không nên đặt kỳ vọng quá mức vào bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào trên thị trường. Khi ra quyết định đầu tư, cần thoát lệnh kịp thời, tránh mua đuổi khi giá đã tăng cao, đồng thời theo dõi thông tin công bố từ các nền tảng uy tín để có được góc nhìn toàn diện hơn. Thứ hai, nên giữ một lượng rất nhỏ tài sản trên các sàn giao dịch kỹ thuật số, đồng thời hình thành thói quen tốt là lưu phần lớn tài sản trong ví cá nhân, đa dạng hóa việc lưu trữ tài sản bằng nhiều loại ví khác nhau và ưu tiên sử dụng ví lạnh. Trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, hạn chế tối đa các hoạt động giao dịch, đơn giản hóa danh mục đầu tư và giảm thiểu tương tác với các giao thức. Đối với các nhà giao dịch hoặc những người có khối lượng giao dịch lớn, khi giao dịch trên sàn giao dịch kỹ thuật số, nên thiết lập lệnh dừng lỗ để giới hạn rủi ro thua lỗ. Đây đều là những phương pháp quan trọng nhằm bảo vệ tài sản. Cuối cùng, tôi khuyên các nhà đầu tư trong cộng đồng tiền mã hóa nên trở thành “những người bi quan chạy nhanh nhất”: luôn giữ bình tĩnh trong giai đoạn thị trường biến động, không để bị chi phối bởi các yếu tố chính sách, đồng thời nắm vững sâu sắc cơ chế vận hành của tiền mã hóa.
Jinze Jiang: Cả hai lần UST và USDC, chúng tôi đều đã rút vốn rất sớm, bởi vì đối với các stablecoin như vậy, bạn chủ yếu cần theo dõi hồ thanh khoản (pool) trên Curve. Nếu một stablecoin có quy mô lớn như vậy tồn tại trong một pool, thì ngay khi thị trường xuất hiện những dấu hiệu bất ổn, bạn cần lập tức kiểm tra xem số dư trong pool đó đang giảm nhanh như thế nào. Vì Curve là một sàn giao dịch phi tập trung, bạn không thể biết chính xác còn bao nhiêu tiền trong pool có thể dùng để đổi, nên bạn chỉ có thể theo dõi dữ liệu từ pool lớn nhất trên blockchain. Cơ chế của Curve dẫn đến việc ngay cả khi 80% tính thanh khoản đã bị rút đi, giá vẫn có thể chưa phản ánh rõ ràng sự mất neo. Do đó, lúc này bạn không nên chỉ chú ý đến giá đổi, bởi vì khi bạn phát hiện stablecoin đã mất neo trên Curve, thực tế bạn đã không còn khả năng đổi ra tiền nữa. Vì vậy, ngay khi bạn nghe thấy những tin đồn đầu tiên, việc kiểm tra kịp thời vẫn còn cơ hội để thoát lệnh.
Thực tế, tình trạng của UST kéo dài khoảng một đến hai ngày, do đó bạn có đủ “cửa sổ thời gian” để rút vốn sớm. Còn với USDC, thời gian ngắn hơn rất nhiều—có thể chưa đầy một ngày—pool trên Curve đã bị rút sạch. Bởi vì trong pool này, ba stablecoin thường chiếm tỷ lệ gần bằng nhau (khoảng 1/3 mỗi loại), nhưng bạn sẽ thấy tỷ lệ USDC giảm nhanh từ 1/3 xuống dưới 10%; lúc này bạn cần nhanh chóng rút vốn, bởi vì tỷ giá thực tế chưa phản ánh rõ ràng mức độ nghiêm trọng. Nếu bạn là nhà đầu tư lớn và không thể rút vốn nhanh khỏi ví cá nhân, hãy nhanh chóng rút tiền từ các sàn giao dịch tập trung. Như vậy, vẫn còn một khoảng thời gian nhất định để mọi người phản ứng.
Una: Theo tôi, việc cảnh báo sớm trước các sự kiện như Mt. Gox, sự kiện 3.12 hay 5.19 là rất khó. Để giảm thiểu ảnh hưởng và rủi ro từ các stablecoin mang tính tập trung, chúng ta cần xây dựng hệ sinh thái BTC và ETH nhằm phòng tránh rủi ro, từ đó tạo ra một môi trường thị trường tương đối an toàn. Nếu bạn là người có khả năng chấp nhận rủi ro cao, đôi khi vẫn tồn tại một số cơ hội chênh lệch giá (arbitrage), nhưng đòi hỏi bạn phải tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng và có chút may mắn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các stablecoin như USDC tiềm ẩn rủi ro vỡ nợ do tính tập trung, vì vậy không nên dồn quá nhiều tài sản vào thị trường tiền mã hóa. Đồng thời, bạn cũng cần cảnh giác với rủi ro—ví dụ như một số người dùng quên thiết lập “slippage” khi đổi token, khiến họ dễ bị robot tấn công và chịu tổn thất tài sản.
Patavix: Trước hết, đối với các sự kiện đột ngột đặc biệt như Mt. Gox, ngoài những người làm kiểm toán cho sàn giao dịch hoặc các công ty chuyên cung cấp dịch vụ kiểm toán an ninh cho sàn, cũng như nội bộ sàn giao dịch, thực tế rất khó có ai có thể dự đoán trước được sự kiện Mt. Gox. Vì vậy, cá nhân tôi cho rằng việc phòng ngừa các sự kiện như vậy là cực kỳ khó khăn—đây thực sự chỉ là vấn đề “xui xẻo”. Còn đối với các sự kiện như 312 và 519, một số nhà giao dịch có kinh nghiệm hoàn toàn có thể tránh được, và tôi cũng đã quan sát thấy một số nhà giao dịch mà tôi theo dõi đã thanh lý toàn bộ vị thế trước sự kiện 519, nhờ vào kinh nghiệm giao dịch và khả năng đọc biểu đồ nến (k-line) để nhận diện xu hướng thị trường. Tôi cho rằng sự kiện 519 hoàn toàn có thể được tránh nếu có sự chuẩn bị đúng cách.
Đối với các dự án tài sản kỹ thuật số như FTX và Luna, chúng ta cần tiến hành nghiên cứu dự án một cách kỹ lưỡng để xác định các điểm rủi ro tiềm ẩn. Với các tin đồn tiêu cực (FUD) liên quan đến FTX, chúng ta cần theo dõi sát diễn biến thị trường—thực tế, thường có khoảng một tuần hoặc vài ngày để nắm bắt cơ hội thoát lệnh. Còn với dự án Luna, thị trường đã xuất hiện những luồng ý kiến tranh luận từ tháng Hai, cho đến khi sụp đổ vào tháng Năm; người dùng hoàn toàn có thể đủ nhạy bén để nhận diện sớm các dấu hiệu nguy hiểm của Luna trong giai đoạn này và rời khỏi trước khi rủi ro bùng phát. Khi đầu tư vào tài sản kỹ thuật số, chúng ta cần duy trì thái độ thận trọng để tránh những hành vi thiếu sáng suốt như “bắt đáy” Luna, đồng thời điều chỉnh chiến lược đầu tư kịp thời khi thị trường có biến động.
4. Sự kiện “312” đã qua ba năm—các yếu tố cơ bản của thị trường tài chính tiền mã hóa đã thay đổi như thế nào? Nhà đầu tư phổ thông nên quản lý tài sản tiền mã hóa của mình ra sao để đảm bảo an toàn?
Jesse: Trong ba năm qua, một trong những thay đổi lớn nhất của thị trường tài chính tiền mã hóa là số lượng người dùng tăng hơn 50 lần, đặc biệt là tốc độ tăng trưởng của DeFi trong năm 2020 rất mạnh mẽ. Mặc dù tốc độ tăng trưởng đã chậm lại, nhưng nhìn chung vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. Thị trường tài chính tiền mã hóa đang có tiềm năng chuyển mình từ một sản phẩm ngách thành sản phẩm đại chúng. Một thay đổi khác là hiệu suất sử dụng vốn được cải thiện: các dự án DeFi nói chung đã trải qua kiểm nghiệm dài hạn trên thị trường và mức độ an toàn đ�� được đảm bảo; ngành công nghiệp hiện đang tìm cách nâng cao hơn nữa hiệu suất sử dụng vốn. Trong những năm gần đây, các giải pháp L2 và các blockchain thay thế đã đạt được những tiến triển nhất định, tuy nhiên Ethereum vẫn là lựa chọn chủ đạo, và L2 đang trở thành xu hướng nổi bật. Kỳ vọng về việc phát hành token mới là yếu tố then chốt, khi cả đội ngũ phát triển và dòng vốn đều đang chuyển dịch sang các mạng L2. Rủi ro thị trường vẫn cao, nhưng khả năng phục hồi rất mạnh—sau mỗi lần sụp đổ, thị trường đều có thể tái thiết nhanh chóng. Các sự kiện “thiên nga đen” trong tương lai vẫn sẽ tiếp tục xuất hiện, nhưng thị trường sẽ không ngừng “lột xác và tái sinh”.
Jinze Jiang: Cụ thể hơn, thị trường tài chính tiền mã hóa trong những năm gần đây đã trải qua nhiều thay đổi, bao gồm “cơn sốt DeFi” năm ngoái, “cơn sốt NFT” năm nay và những biến động mạnh về giá Bitcoin. Đối với nhà đầu tư phổ thông, khi quản lý tài sản tiền mã hóa, cần theo dõi sát diễn biến thị trường và các yếu tố rủi ro, đồng thời nắm bắt kịp thời các cơ hội thị trường. Ví dụ, khi thị trường chứng khoán xuất hiện rủi ro, bạn có thể cân nhắc chuyển sang các tài sản tương đối an toàn hơn như stablecoin, hoặc theo dõi một số dự án tiềm năng như các giao thức phái sinh trên-chain hoạt động tốt trong lĩnh vực DeFi. Ngoài ra, nhà đầu tư cũng cần nắm vững các kỹ năng quản lý rủi ro cơ bản, bao gồm đầu tư đa dạng hóa, thanh lý định kỳ và thiết lập lệnh chốt lời/chốt lỗ.
Una: Hiện nay, các vấn đề chính tồn tại trong thị trường tài chính tiền mã hóa là vấn đề an ninh và vấn đề thanh khoản. Về mặt an ninh, do việc giao dịch và lưu trữ tài sản tiền mã hóa đều yêu cầu sử dụng khóa riêng (private key), nếu khóa riêng bị rò rỉ hoặc bị tấn công, tài sản tiền mã hóa sẽ đối mặt với nguy cơ mất mát. Để giải quyết vấn đề này, một số tổ chức đã phát triển các giải pháp, ví dụ như khả năng KYT (Know Your Transaction) của OK Link, có thể tiết lộ hành vi tương tác trong giao dịch để đánh giá rủi ro người dùng và cảnh báo trước các thao tác ủy quyền, từ đó giúp người dùng giảm thiểu rủi ro tổn thất. Ngoài ra, một số công cụ ví lạnh cũng có thể nâng cao mức độ an toàn cho tài sản tiền mã hóa.
Vấn đề thanh khoản xuất phát từ thực tế rằng giao dịch trên thị trường tài chính tiền mã hóa không dễ dàng đạt được mức thanh khoản cao như thị trường tài chính truyền thống, dẫn đến việc phần lớn tài sản tiền mã hóa chỉ có thể được giao dịch trên một số ít sàn giao dịch, từ đó hạn chế sự mở rộng của thị trường giao dịch và sự phát triển chung của toàn ngành. Các dự án như Blur và Sudoswap đang khám phá các mô hình thúc đẩy thanh khoản mà không cần phần thưởng ủy quyền (proxy rewards), đồng thời token hóa giao dịch NFT để áp dụng cơ chế AMM tương tự Uniswap nhằm nâng cao tính thanh khoản. Đối với nhà đầu tư phổ thông, bạn có thể bảo vệ tài sản tiền mã hóa của mình bằng cách lựa chọn cẩn thận các nền tảng và sử dụng đa dạng các công cụ, ví dụ như giao dịch trên các nền tảng đã thực hiện xác minh KYC hoặc sử dụng ví lạnh.
Patavix: Ba năm đã trôi qua, các yếu tố cơ bản của thị trường tài chính tiền mã hóa đã tốt hơn rất nhiều so với năm 2020, đặc biệt là sự thay đổi trong định hướng đầu tư vào lớp ứng dụng (application layer). Trong tương lai, các sự kiện “thiên nga đen” vẫn sẽ tiếp tục xuất hiện; nhà đầu tư phổ thông cần kiểm soát đòn bẩy, thận trọng khi đầu tư và đảm bảo an toàn cho tài sản. Việc bảo vệ tài khoản mạng xã hội và khóa riêng của ví là vô cùng quan trọng—tránh nhấp vào các liên kết giả mạo (phishing links) và không tiết lộ mật khẩu. Khi ủy quyền ví hoặc ký giao dịch, cần hết sức cẩn trọng, đặc biệt khi sử dụng ví MetaMask (Fox Wallet): không nên ký mù (blind sign), mà cần xác minh nội dung giao dịch và tính xác thực của website trước khi ký. Đồng thời, nên đa dạng hóa danh mục đầu tư để giảm thiểu rủi ro.
5.Khi xảy ra sự kiện “thiên nga đen”, thị trường sẽ đón nhận những cơ hội nào, và nhà đầu tư phổ thông có thể tận dụng cơ hội để sinh lời ra sao?
Jesse: Sự kiện “thiên nga đen” khiến thị trường trở nên mong manh; nhà đầu tư có thể chờ đợi thị trường ổn định rồi mới bước vào để mua các tài sản chất lượng tốt với giá rẻ. Nếu đây là rủi ro hệ thống, việc bán khống (short selling) có thể mang lại xác suất sinh lời cao hơn. Còn nếu sự kiện chỉ ảnh hưởng đến một dự án hoặc một sự kiện cụ thể, thì khả năng học hỏi và nghiên cứu của nhà đầu tư sẽ đóng vai trò then chốt. Các nhà đầu tư thận trọng thường chọn quan sát và tránh rủi ro quá mức.
Jinze Jiang: Trước hết, tôi khẳng định rõ: đừng dựa vào bất kỳ lời khuyên nào để trực tiếp “đầu cơ” (trade) token—nhà đầu tư nhất định phải tự nghiên cứu. Nếu cuộc khủng hoảng đã qua, bạn có thể tập trung vào các dự án bị ảnh hưởng nặng nề nhất, bởi vì mức độ phục hồi của chúng có thể là lớn nhất. Đối với nhà đầu tư có mức độ chấp nhận rủi ro thấp, có thể cân nhắc mua trái phiếu kho bạc Mỹ hoặc các chứng chỉ tiền gửi lớn (CDs) của ngân hàng tương tự trái phiếu kho bạc, vì đây là các tài sản phi rủi ro và có tính thanh khoản tốt. Còn đối với nhà đầu tư muốn giao dịch ngắn hạn các tài sản dạng trái phiếu, cần lưu ý rằng biến động của nhóm tài sản này cũng rất lớn—không phải lúc nào biên độ dao động lợi suất cũng chỉ ở mức vài phần trăm điểm. Tôi khuyến nghị các nhà đầu tư không muốn mạo hiểm nên cân nhắc đầu tư vào các tài sản dạng trái phiếu.
Patavix: Các sự kiện “thiên nga đen” có thể tạo ra cơ hội mua vào giá đáy cho toàn bộ thị trường tiền mã hóa, ví dụ như BTC và ETH; trong khi đối với các dự án cụ thể như Luna và FTX, chúng có thể dẫn đến suy giảm thanh khoản thị trường và tiếp tục giảm giá. Các biện pháp phòng ngừa sự kiện “thiên nga đen” bao gồm: duy trì tiền mặt làm dự trữ, đảm bảo dòng tiền ổn định và nâng cao năng lực nghiên cứu dự án. Đối với các sự kiện “thiên nga đen” liên quan đến dự án cụ thể, nhà đầu tư cần thể hiện kiến thức chuyên sâu và năng lực nghiên cứu. Kiểm soát tốt khối lượng vị thế, duy trì dòng tiền ổn định, nâng cao nhận thức về dự án và nghiên cứu nhiều dự án khác nhau sẽ giúp nhà đầu tư nắm bắt được những cơ hội mà người khác không nhìn thấy.