Không dừng lại ở việc hỗ trợ mua bán Bitcoin trên nền tảng, PayPal còn đang lên kế hoạch thâu tóm BitGo - công ty quản lý tài sản tiền mã hóa. Những động thái này cho thấy PayPal đang nghiêm túc bước chân vào thị trường crypto.
Các thông tin này đã đẩy giá Bitcoin tạm thời vượt mốc 13.000 USD. Tuy nhiên, sau khi cơn sốt giá lắng xuống, nhiều người trong cộng đồng Bitcoin bắt đầu đặt câu hỏi về tác động thực sự của PayPal. Họ cho rằng sự kiện này không đáng lạc quan như nhiều người nghĩ, thậm chí khuyên người dùng không nên giao dịch Bitcoin thông qua PayPal. Lý do là gì?
Ngày 21/10/2020, PayPal chính thức thông báo sẽ ra mắt một ví kỹ thuật số, cho phép người dùng mua, bán và lưu trữ Bitcoin, ETH, Bitcoin Cash và Litecoin. Điều này xác nhận những tin đồn từ nửa đầu năm và được giới chuyên môn đánh giá là một cột mốc quan trọng.
Đây có thể thực sự là một bước ngoặt, bởi PayPal sẽ tiếp cận hàng triệu người dùng chưa từng quan tâm đến tiền mã hóa. Khi thay đổi nhận thức của người dùng, PayPal cũng có thể khiến họ hiểu nhầm rằng mình là một thế lực dẫn dắt chính trong ngành công nghiệp này.
Chỉ trong quý II/2020, tổng giá trị giao dịch qua PayPal đã vượt 221 tỷ USD. Tuy nhiên, danh tiếng của PayPal không mấy tốt đẹp: họ nổi tiếng với việc thường xuyên đóng băng tài khoản người dùng và kiểm soát các phương thức thanh toán trái với chính sách nội bộ. Vậy, việc tích hợp Bitcoin liệu có đánh dấu sự thay đổi thực sự của PayPal? Mọi chuyện không đơn giản như vậy.
Thứ nhất, Động thái của PayPal có thực sự tốt cho Bitcoin?
Trước đây, PayPal vốn được biết đến như một “đối thủ” của tiền mã hóa. Năm 2018, cựu CEO Bill Harris của công ty thậm chí còn gọi Bitcoin là “vụ lừa đảo lớn nhất trong lịch sử”.
Sự thay đổi đột ngột này khiến nhiều người ngạc nhiên, đặc biệt khi các doanh nghiệp niêm yết như MicroStrategy và Square cũng đã công bố mua Bitcoin. Chúng ta luôn mong chờ Bitcoin được chấp nhận rộng rãi, vậy cộng đồng có nên nhiệt liệt chào đón sự tham gia của PayPal?
Thực tế, việc một gã khổng lồ như PayPal hỗ trợ Bitcoin không có nghĩa là họ thực sự muốn thúc đẩy việc sử dụng Bitcoin. Thông cáo báo chí của PayPal tiết lộ một số điểm đáng lo ngại:
Một, dịch vụ này hoàn toàn theo mô hình “quản lý tập trung” (fully custodial), tức là người dùng sẽ không nắm giữ private key của mình;
Hai, PayPal dự định “cung cấp kiến thức giáo dục cho chủ tài khoản để giúp họ hiểu rõ hệ sinh thái tiền mã hóa”.
Bất kỳ ai hiểu về Bitcoin đều biết rằng không nên trao private key của mình cho người khác. Chắc chắn, trong các chương trình giáo dục sắp tới của PayPal, nguyên tắc cốt lõi “không có private key, không thực sự sở hữu Bitcoin” sẽ bị bỏ qua.
Nếu hàng triệu người dùng mới mua Bitcoin qua PayPal, một khoảng cách thông tin nghiêm trọng sẽ hình thành — điều này không chỉ làm tổn hại trải nghiệm của họ mà còn phá vỡ các nguyên tắc nền tảng của tiền mã hóa. Trong phần giải đáp thắc mắc, PayPal đã nói rõ: “Bạn sở hữu số tiền mã hóa mua trên PayPal, nhưng chúng tôi sẽ không cung cấp private key.”
Hàng loạt vụ mất tiền trên các sàn giao dịch đã chứng minh một điều: Đừng bao giờ coi tiền do bên thứ ba nắm giữ là của mình — không có private key, đồng nghĩa với việc không thực sự sở hữu tiền mã hóa.
Đối với một số người, quy định của PayPal có thể giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và đảm bảo an toàn; thậm chí người dùng mới còn cảm thấy sử dụng PayPal dễ dàng hơn so với giao dịch trực tiếp trên sàn. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc hạn chế nhiều chức năng — người dùng PayPal không thể rút tài sản crypto sang tài khoản khác, cũng như không thể gửi tiền mã hóa từ ví cá nhân vào tài khoản PayPal.
Thứ hai, PayPal muốn tự định vị mình là nhà lãnh đạo trong ngành crypto?
Sự tham gia của PayPal chắc chắn sẽ được các công ty, tổ chức và người tiêu dùng khác theo dõi sát sao. Dù tự hào về chuyên môn trong lĩnh vực thanh toán số, PayPal không thể phủ nhận một thực tế lịch sử — trước đây họ từng áp dụng chính sách cứng rắn, thậm chí đóng băng tài khoản người dùng mua tiền mã hóa trên các sàn giao dịch, với lý do vi phạm điều khoản cấm giao dịch “liên quan đến chuyển đổi tiền tệ hoặc thanh toán séc”.
Điều khoản này đến nay vẫn tồn tại trong Điều khoản Sử dụng của PayPal, cho thấy rõ ý định hạn chế người dùng — ngăn không cho họ rút tài sản về ví tự quản lý (non-custodial wallet) nơi họ nắm giữ khóa riêng (private key) — thay vào đó buộc họ chỉ được sử dụng tiền mã hóa trong phạm vi nền tảng PayPal. Cách làm này vô hình trung làm suy yếu sự cạnh tranh từ các đối thủ.
Về việc PayPal hỗ trợ thanh toán bằng tiền mã hóa, có lẽ chỉ một điều khiến cộng đồng Bitcoin Hodler có thể vui mừng: đó là tác động đẩy giá. Tuy nhiên, về lâu dài, nếu PayPal không trao cho người dùng quyền kiểm soát khóa riêng, thì sự hiện diện của họ cũng chẳng mang lại giá trị thực sự nào cho cộng đồng Bitcoin.
Rủi ro lớn hơn nằm ở chỗ, tầm ảnh hưởng rộng lớn của PayPal trong lĩnh vực thanh toán điện tử truyền thống có thể bị hiểu nhầm là chuyên môn về công nghệ tiền mã hóa. Nếu trong tương lai PayPal đưa ra những định hướng sai lệch, điều này có thể gây hiểu lầm trực tiếp cho công chúng và dẫn đến việc cả một bộ phận người dùng Bitcoin đi chệch hướng.
Chúng ta hoan nghênh sáng kiến tích hợp thanh toán Bitcoin của PayPal, nhưng tuyệt đối không nên kỳ vọng họ sẽ dẫn dắt lĩnh vực này. Nếu được, chúng tôi kêu gọi mọi người không nên mua bán Bitcoin trên PayPal — vẫn còn rất nhiều nơi khác để bạn sở hữu tiền mã hóa một cách thực sự, với toàn quyền kiểm soát khóa riêng (private key). Dù PayPal đã có bước nhượng bộ với Bitcoin, cộng đồng Bitcoin lúc này cần tập trung hơn nữa vào việc giáo dục và phổ cập kiến thức, nhằm ngăn người mới sa vào những cái bẫy do các đối thủ của Bitcoin giăng ra.