Tiền mã hóa và công nghệ blockchain đang liên tục làm thay đổi nhiều ngành công nghiệp toàn cầu, chẳng hạn như tài chính, trò chơi, quản lý chuỗi cung ứng và danh tính số. Nhưng nếu chúng tôi nói với bạn rằng ảnh hưởng của tiền mã hóa không chỉ giới hạn ở một hành tinh Trái Đất thì sao?
Điều này là sự thật. Ngành hàng không vũ trụ đang chứng kiến một cuộc phục hưng riêng, khi những công ty tư nhân và tỷ phú như Elon Musk, Jeff Bezos và Richard Branson đua nhau khám phá quỹ đạo các hành tinh như Sao Hỏa và thực hiện di dân tới đó.
Đồng thời, công nghệ blockchain ngày càng được ưa chuộng trong các công ty hàng không vũ trụ nhằm đạt được việc truyền dữ liệu, giao dịch tài chính và các giải pháp khác giữa mặt đất và các trạm ngoài Trái Đất một cách phi tập trung và hiệu quả.
Thực tế, trong khi Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) đang thử nghiệm sử dụng công nghệ sổ cái phân tán (DLT) cho hệ thống liên lạc vệ tinh tự chủ, thì Bộ Chiến lược của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) đang tích cực điều tra vai trò của công nghệ blockchain trong việc giúp cơ quan này thích nghi với “Không gian 4.0” — một kỷ nguyên khám phá vũ trụ mới có thể mang lại những thành quả hứa hẹn nhất cho nhân loại.
Đồng thời, nhiều doanh nghiệp tiền mã hóa đã ra mắt hoặc hiện đang chuẩn bị ra mắt các dự án không gian riêng của họ.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một số dự án thú vị nhất, nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng xung quanh tài sản kỹ thuật số trong không gian.
Hãy cùng xem xét từng dự án nhé!
1. SpaceChain
SpaceChain là một trong những dự án tiền mã hóa năng động và trưởng thành nhất trong ngành hàng không vũ trụ.
SpaceChain được thành lập vào năm 2017 bởi nhà khởi nghiệp liên tục Zee Zheng và nhà phát triển cốt lõi Bitcoin, kỹ sư nhân Linux Jeff Garzik, với mục tiêu xây dựng một cơ sở hạ tầng mở, trung lập và phi tập trung cho nền kinh tế không gian mới.
SpaceChain hướng tới việc đạt được mục tiêu trên bằng cách tích hợp công nghệ blockchain và các nguyên tắc cốt lõi của mô hình phi tập trung, từ đó loại bỏ những rào cản ngăn cản công chúng toàn cầu tiếp cận ngành này, đồng thời dân chủ hóa cơ hội tiếp cận không gian.
Một trong những điểm nổi bật chính của dự án tiền mã hóa này là Hệ điều hành SpaceChain (SpaceChain OS). Hệ điều hành thời gian thực này hỗ trợ đầy đủ chức năng của nút blockchain và tích hợp công nghệ mạng DLT công khai Qtum, hoạt động như một nền tảng mã nguồn mở nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển, khám phá và thanh toán trong lĩnh vực không gian.
Nói một cách đơn giản, SpaceChain OS đóng vai trò xương sống cho các nhiệm vụ của dự án, đảm bảo khả năng tương thích giữa phần cứng và các ứng dụng, như chính công ty khẳng định: “giúp các bên tham gia lĩnh vực không gian và SpaceChain có thể giao tiếp với nhau để tiến lên giai đoạn tiếp theo”.
Kể từ khi ra mắt vào năm 2017, SpaceChain đã đạt được những tiến triển đáng kể trong việc xây dựng hệ sinh thái phi tập trung trong lĩnh vực không gian. Một số mốc quan trọng bao gồm:
Tháng 2 năm 2018, phóng lên vũ trụ nút blockchain đầu tiên dựa trên Qtum; tháng 5 năm 2018 bắt đầu tích hợp Ethereum vào Hệ điều hành SpaceChain.
Cuối năm 2018, phóng lên vũ trụ nút Qtum thế hệ thứ hai.
Tháng 9 năm 2019, SpaceChain tại Anh nhận được khoản tài trợ từ Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) dành cho công nghệ vệ tinh blockchain.
Tháng 12 năm 2019, dự án tiền mã hóa này phóng lên vũ trụ tải trọng thứ ba.
Tháng 12 năm 2020, dự án này đã nhận được tài trợ từ chương trình EUREKA Globalstars-Singapore Call nhằm cùng các dự án khác phát triển Cơ sở hạ tầng vệ tinh phân tán (DSI).
Ngoài việc ra mắt bảng phần cứng lập trình được dành cho công chúng vào tháng 4 năm 2021 — nhằm hỗ trợ phát triển các ứng dụng blockchain có thể triển khai trong không gian — SpaceChain còn phóng thành công tải trọng tích hợp blockchain Ethereum thương mại đầu tiên lên quỹ đạo vào tháng 6.
Tháng 6 năm 2020, SpaceChain đã thực hiện giao dịch Bitcoin đa chữ ký đầu tiên từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).
2. Blockstream
Blockstream là một công ty công nghệ blockchain đứng sau mạng sidechain Liquid Network của BTC, đồng thời cũng là một trong những đóng góp quan trọng cho các giải pháp mở rộng quy mô Bitcoin Core và Lightning Network — và là một trong những dự án tiền mã hóa đầu tiên “chinh phục” không gian.
Nhiệm vụ không gian của dự án tập trung vào Blockstream Satellite — một mạng lưới gồm sáu vệ tinh địa tĩnh liên tục phát sóng miễn phí chuỗi khối Bitcoin trên toàn thế giới từ quỹ đạo Trái Đất, mà không cần kết nối Internet.
Sáng kiến này được khởi động vào tháng 8 năm 2017 với mục tiêu chính là nâng cao tính bền bỉ của mạng Bitcoin, đảm bảo hoạt động liên tục ngay cả khi toàn bộ Internet toàn cầu bị gián đoạn. Đồng thời, người dân ở các khu vực hẻo lánh hoặc nơi kết nối Internet hạn chế (hoặc nhà cung cấp dịch vụ Internet thu phí quá cao) có thể sử dụng miễn phí chuỗi khối BTC.
Là một phần của sáng kiến này, các trạm mặt đất mang tên “trạm sân bay xa xôi” tham gia vào mạng BTC và chịu trách nhiệm truyền các khối dữ liệu lên vệ tinh của dự án. Sau khi nhận tín hiệu từ các trạm viễn thông, sáu vệ tinh địa tĩnh của Blockstream sẽ phát sóng dữ liệu này tới hầu hết các khu vực trên toàn cầu.
Người dùng nằm trong phạm vi phủ sóng có thể truy cập chuỗi khối Bitcoin và vận hành một nút đầy đủ bằng cách sử dụng một chảo thu vệ tinh nhỏ cùng một bộ thu USB giá rẻ — giúp họ luôn đồng bộ liên tục với mạng BTC.
Điều thú vị là các trạm phát sóng của Blockstream cũng tiếp nhận các khối dữ liệu từ các trạm mặt đất khác nhằm tránh tình trạng phân mảnh mạng, qua đó đảm bảo tính bền bỉ cho mạng vệ tinh (và cả mạng Bitcoin).
3. Copernic Space
Copernic Space là một trong những dự án tiền mã hóa trong lĩnh vực không gian hấp dẫn nhất. Mặc dù phần cốt lõi của hệ sinh thái vẫn đang trong quá trình phát triển, Copernic Space đang xây dựng một nền tảng do blockchain điều khiển, cho phép các bên tham gia ngành hàng không vũ trụ tiến hành token hóa tài sản và doanh nghiệp của họ.
Ví dụ, một công ty có thể tận dụng công nghệ DLT và tiền mã hóa để gây quỹ cộng đồng cho dự án không gian sắp tới của mình. Mặc dù điều này giúp dự án huy động vốn mà không phụ thuộc vào ngân sách và hợp đồng chính phủ, nhưng nó cũng mở ra khả năng đầu tư cho bất kỳ ai và tạo cơ hội kiếm lợi nhuận từ các doanh nghiệp không gian.
Đồng thời, việc token hóa tài sản không gian giúp các bên tham gia ngành công nghiệp thương mại hóa những gì họ sở hữu và khám phá các phương thức tạo doanh thu mới. Về phía người mua, họ có thể sở hữu hoặc yêu cầu quyền sử dụng các tài nguyên cần thiết cho dự án của mình, đồng thời mở ra cơ hội cho nhà đầu tư cá nhân nắm giữ quyền sở hữu thực sự đối với một phần không gian.
Tháng 8 năm 2021, Copernic Space thông báo hợp tác với công ty công nghệ không gian Lunar Outpost để lần đầu tiên bán công khai không gian tải trọng được token hóa. Sáng kiến này cho phép công chúng mua, sử dụng, chia nhỏ và bán lại không gian tải trọng trên xe tự hành M1 MAPP của Lunar Outpost — chiếc xe này dự kiến sẽ đổ bộ Mặt Trăng vào quý IV năm 2022.
Điều thú vị là Copernic Space đã token hóa không gian tải trọng trên xe tự hành Lunar Outpost bằng cách đúc các token không thể sao chép (NFTs), qua đó đảm bảo quyền sở hữu thực sự đối với tài sản — nhà đầu tư có thể lựa chọn chỉ nắm giữ một phần nhỏ của dự án.
Cùng tháng đó, Copernic Space gia nhập Cosmic Hub — một sáng kiến hợp tác giữa Cơ quan Hàng không Vũ trụ Ba Lan và Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Warsaw (CIC), nhằm thúc đẩy sự phát triển của các công ty hàng không vũ trụ Ba Lan thông qua thương mại hóa tài sản và sản phẩm, cũng như huy động vốn dựa trên các công nghệ đổi mới.
Còn những dự án tiền mã hóa nào khác tập trung vào xây dựng cơ sở hạ tầng không gian?
Ngoài ba dự án nêu trên, nhiều người đang nỗ lực tạo ra công nghệ không gian thông qua việc tích hợp blockchain và tài sản kỹ thuật số. Một số ví dụ tiêu biểu trong lĩnh vực này bao gồm:
SAT-1: Sáng kiến SAT-1 có trụ sở tại Bulgaria đang tích cực khám phá công nghệ blockchain và các ứng dụng phi tập trung (dApps) nhằm xây dựng một mạng lưới viễn thông vệ tinh độc lập. Trong khuôn khổ dự án Homeport của mình, SAT-1 hướng tới việc sử dụng DLT để phân tán mạng lưới bộ thu tín hiệu vệ tinh và giảm yêu cầu truyền dữ liệu, từ đó tăng cơ hội truyền dữ liệu xuống mặt đất (downlink).
Nexus: Giao thức Nexus là một mạng blockchain đa năng, được thiết kế nhằm xây dựng một kiến trúc hoàn toàn mới cho Internet. Để đạt được mục tiêu này, dự án kết hợp các vệ tinh cỡ nhỏ (microsatellite), hệ điều hành blockchain, các chảo anten mảng pha (phased-array antenna) đặt trên mặt đất, cùng với các thành phần then chốt khác trong hệ sinh thái đang phát triển của nó.
CryptoSat: Được thành lập vào năm 2017 bởi các cựu sinh viên Đại học Stanford, CryptoSat sử dụng công nghệ vệ tinh nhỏ gọn CubeSat chi phí thấp để phóng một chòm sao vệ tinh nano hoàn toàn cô lập và an toàn quay quanh Trái Đất, đồng thời cung cấp một hạ tầng blockchain phục vụ nhiều mục đích như khai thác tiền mã hóa và đóng dấu thời gian cho tài liệu.
Consensys Space: Consensys Space là đơn vị chuyên về không gian thuộc công ty công nghệ blockchain Consensys – vốn tập trung vào Ethereum và doanh nghiệp. Năm 2018, công ty này đã mua lại startup khai thác tiểu hành tinh Planetary Resources, nhờ đó có thể ra mắt TruSat vào năm 2019 – một hệ thống bền vững trong không gian nguồn mở do cộng đồng vận hành nhằm ghi nhận quỹ đạo của các vệ tinh. Tuy nhiên, kể từ đầu năm 2020, Consensys gần như im lặng về tiến triển trong lĩnh vực này.
Dogecoin: Chúng tôi đưa Dogecoin vào danh sách này vì tính chất vui vẻ. Bạn có thể đã biết rằng Dogecoin (DOGE), dự án memecoin đầu tiên trên thế giới, đã nhận được sự ca ngợi và hỗ trợ mạnh mẽ từ ông Elon Musk – Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX. Điều thú vị là giữa Dogecoin và SpaceX thực sự có một số hợp tác cụ thể: SpaceX lên kế hoạch phóng tải trọng DOGE-1 bằng tên lửa Falcon 9 trong quý I năm 2022, đánh dấu nhiệm vụ đổ bộ lên Mặt Trăng đầu tiên được tài trợ hoàn toàn bằng tiền mã hóa (đúng nghĩa đen là đổ bộ lên Mặt Trăng).
Công nghệ blockchain sẽ trở thành một thành phần trong cơ sở hạ tầng không gian
Nhờ những đặc tính nổi bật như tính minh bạch, không cần trung gian, khả năng xác minh niềm tin, khả năng truy xuất nguồn gốc và bảo mật, công nghệ blockchain hiện đang được thử nghiệm tích cực trong các lĩnh vực như tài chính, thanh toán, thể thao và danh tính kỹ thuật số – tất cả đều phục vụ công dân toàn cầu – cũng như trong các khởi nghiệp không gian.
Từ một mạng lưới phi tập trung giúp dân chủ hóa quyền tiếp cận nền kinh tế không gian mới, đến các nút Bitcoin đầy đủ (full node) bay quanh Trái Đất và việc mã hóa tài sản không gian dựa trên NFT, tiền mã hóa đang từng bước mở rộng hiện diện của mình trên phạm vi toàn cầu.
Mặc dù nhiều sáng kiến này vẫn đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ – và còn phải mất vài năm nữa loài người mới có thể định cư trên những hành tinh như Sao Hỏa – chúng đã thu hút được lượng lớn sự ủng hộ, thiết lập các quan hệ đối tác quan trọng và đạt được những mốc phát triển đáng kể.
Vì lý do này, thật vô cùng hấp dẫn khi theo dõi xem trong những năm tới, các sáng kiến này sẽ mang lại những đột phá nào, và liệu tiền mã hóa có thể chinh phục không gian hay không.