Stablecoin là các token được neo giá với một tài sản khác, chẳng hạn như đồng đô la Mỹ. Tether USDT là stablecoin đầu tiên ra đời. Dù trải qua nhiều năm với không ít tin đồn và báo cáo kiểm toán chưa được công khai, nó vẫn giữ vị thế dẫn đầu thị trường cho đến ngày nay. Khi mới xuất hiện, stablecoin gắn với đô la Mỹ là một sản phẩm đột phá, mang đến làn gió mới cho toàn bộ nền kinh tế tiền mã hóa.
Stablecoin giúp các nhà giao dịch ngắn hạn và chuyên nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường tiền mã hóa, bởi chúng cung cấp một phương thức chi phí thấp để chuyển đổi giữa tiền mã hóa và đô la Mỹ theo biến động thị trường. Vốn là tiền mã hóa, stablecoin cũng dễ dàng chuyển giữa các ví và sàn giao dịch, từ đó tăng cường đáng kể tính thanh khoản cho toàn bộ hệ sinh thái, thậm chí mở ra cơ hội arbitrage giữa các sàn.
Nếu không có những kho dự trữ stablecoin lớn, đáng tin cậy và được neo giá với đô la Mỹ — cho phép người dùng dễ dàng chuyển tiền giữa các dApp, ví và thậm chí giữa các blockchain khác nhau — thì làn sóng DeFi bùng nổ từ năm 2020 khó có thể đạt được quy mô như hiện nay, đặc biệt trong lĩnh vực cho vay và đi vay của nền tài chính phi tập trung. Do nhu cầu cao, lãi suất cho vay stablecoin thường ở mức hấp dẫn. Bất kỳ ai cũng có thể gửi tiền vào các pool cho vay để kiếm lãi; khi đó, hợp đồng thông minh đóng vai trò như một ngân hàng truyền thống, còn người gửi tiền cung cấp thanh khoản cho người đi vay.
Mặc dù mục tiêu là cung cấp một loại token ổn định, stablecoin vẫn tiềm ẩn nhiều mức độ rủi ro khác nhau, tùy thuộc vào cơ chế duy trì giá. Hiện có ba loại stablecoin chính: stablecoin được hỗ trợ bằng tiền pháp định, stablecoin được thế chấp bằng tiền mã hóa và stablecoin thuật toán. Stablecoin được hỗ trợ bằng tiền pháp định được thế chấp 1:1 bằng tiền pháp định; stablecoin được thế chấp bằng tiền mã hóa được hỗ trợ bởi một loại tiền mã hóa cụ thể; còn stablecoin thuật toán sử dụng các hợp đồng thông minh ph��c tạp để neo giá với một tài sản khác.
Hai loại đầu là những mô hình trưởng thành nhất, nhưng loại thứ ba — stablecoin thuật toán — mới được xem là “chén thánh” của stablecoin. Nếu một dự án có thể tạo ra một stablecoin đáng tin cậy, có khả năng mở rộng, phi tập trung, minh bạch và không bị kiểm soát bởi bất kỳ tổ chức trung ương nào, thì nó sẽ nhanh chóng trở thành đồng tiền chủ đạo trong nền kinh tế tiền mã hóa, phủ sóng từ các sàn giao dịch tập trung, DEX, ứng dụng DeFi cho đến GameFi và metaverse.
Vậy nên, hãy cùng điểm qua một số dự án stablecoin thuật toán đã có những bước tiến đáng kể cho đến nay.
UST
Terra là một giao thức blockchain hướng đến việc mang lại trải nghiệm mở rộng hơn cho nền kinh tế phi tập trung thông qua stablecoin liên chuỗi và có khả năng sinh lãi của mình là UST, trong khi token gốc LUNA vận hành toàn bộ giao thức. Kể từ khi ra mắt vào tháng 9/2020, UST nhanh chóng được cộng đồng đón nhận và hiện đứng thứ tư trong danh sách các stablecoin lớn nhất với vốn hóa thị trường đạt 10 tỷ USD.
Là một stablecoin thuật toán, UST sử dụng LUNA làm tài sản để hấp thụ các biến động ngắn hạn trong việc duy trì giá neo. Cơ chế được thiết kế để đảm bảo chi phí đúc 1 UST luôn bằng đúng 1 USD. Để đúc 1 UST, người dùng chỉ cần đốt lượng LUNA trị giá 1 USD. Khi giá UST giảm xuống dưới hoặc tăng lên trên mốc 1 USD, chủ sở hữu LUNA có thể đổi token của họ lấy lượng UST tương đương, từ đó tạo ra cơ hội arbitrage giúp ổn định giá UST.
Stablecoin này đóng vai trò then chốt trong thành công của giao thức Anchor — một trong những dApp hàng đầu trên blockchain Terra. Anchor là một giao thức tiết kiệm, cung cấp cho người dùng lợi suất ổn định khoảng 20%. Ứng dụng này nhanh chóng thu hút sự chú ý trong cộng đồng DeFi: chỉ sau một tháng ra mắt, tổng giá trị bị khóa (TVL) của nó đã vượt mốc 750 triệu USD và hiện đạt 11 tỷ USD.
UXD
Giao thức UXD là một stablecoin thuật toán mới hơn, được đúc trên blockchain Solana và có khả năng tự động sinh lãi. Dự án nhận được sự hỗ trợ từ Alameda Research, Defiance Capital, CMS Holdings, Quỹ Solana, Mercurial Finance, hai nhà sáng lập Solana là Anatoly Yakovenko và Raj Gokal, cùng Dylan Macalinao — nhà sáng lập Saber.
UXD áp dụng một phương pháp mới mẻ để xây dựng cơ chế neo giá. Cơ chế này được hỗ trợ bởi các vị thế delta-neutral — một chiến lược phòng ngừa rủi ro trong quản lý danh mục đầu tư, sử dụng nhiều vị thế có delta dương và âm cân bằng nhau. Delta là thước đo mức độ biến động giá của một công cụ phái sinh dựa trên biến động giá của tài sản cơ sở.
Các vị thế delta-neutral hỗ trợ đồng UXD bao gồm một vị thế mua BTC giao ngay và một vị thế bán khống hợp đồng phái sinh Bitcoin perpetual swap. Ngoài ra, UXD là một stablecoin sinh lãi: khi người dùng tạo các vị thế delta-neutral, nếu giá hợp đồng perpetual swap cao hơn giá giao ngay, họ sẽ nhận được funding rate từ hợp đồng đó. Đồng UXD hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm trên Solana, nhưng ý tưởng là khoản lợi nhuận này cuối cùng sẽ được chuyển trực tiếp vào ví của người nắm giữ UXD, với mức lãi suất kỳ vọng trung bình khoảng 10% mỗi năm.
FEI
FEI là một stablecoin thuật toán đáng chú ý khác. Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của FEI là nó không có cơ chế đổi tài sản thế chấp lấy stablecoin. Thay vào đó, tài sản mã hóa được đưa vào hệ thống thông qua bonding curve, bán FEI để đổi lấy ETH. Sau đó, tài sản này bị khóa trong “Giá trị do Giao thức Kiểm soát” (PCV), về cơ bản là một kho dự trữ tài sản thế chấp dành riêng cho stablecoin.
PCV giúp duy trì giá neo bằng cách quản lý thanh khoản trên các DEX như Uniswap. Nhờ giới hạn thanh khoản bán ra, FEI nhằm tránh tình trạng “vòng xoáy tử thần” (death spiral). Giao thức FEI sử dụng token quản trị TRIBE để cho phép người nắm giữ biểu quyết, chẳng hạn như thêm các bonding curve mới để phát hành thêm FEI, xác định cách phân bổ giá trị PCV và điều chỉnh các tham số quản trị khác.
Stablecoin này hiện có vốn hóa thị trường “khiêm tốn” ở mức 420 triệu USD, nhưng nếu chứng minh được khả năng neo giá ổn định trong các giai đoạn biến động mạnh, vốn hóa của nó hoàn toàn có thể tăng trưởng mạnh mẽ.