Bạn đã hiểu Bitcoin là gì và có hứng thú đầu tư, nhưng lại băn khoăn không biết bắt đầu từ đâu.
Bài viết này sẽ giới thiệu một phương pháp đầu tư đơn giản nhất, đã được chứng minh hiệu quả qua dữ liệu lịch sử và cực kỳ dễ thực hiện. Nó đặc biệt phù hợp với những ai không có nhiều thời gian theo dõi sát sao biến động giá Bitcoin. Về bản chất, đây là một chiến lược đầu tư dài hạn chứ không phải giao dịch lướt sóng — nơi sự kiên nhẫn chính là chìa khóa để thu về lợi nhuận.
Điều thú vị là, phương pháp đơn giản này không chỉ dành cho người mới. Ngay cả trong cộng đồng Bitcoin, rất nhiều "cựu binh" và những người ủng hộ lâu năm cũng ưa chuộng nó. Nói cách khác, một bộ phận những người được gọi là "Bitcoin maximalist" — hay những người có niềm tin mãnh liệt vào Bitcoin — dù đã hoạt động trong lĩnh vực này sáu bảy năm và hiểu rất sâu về Bitcoin, cuối cùng vẫn lựa chọn chiến lược đầu tư tối giản này.
Phương pháp đó được gọi là "HODL" (giữ chặt), tức là: mua Bitcoin và nắm giữ trong thời gian dài, chỉ bán ra khi giá đã tăng lên mức rất cao.
Trong cộng đồng, những người theo đuổi chiến lược này thường được gọi là "holder" (người nắm giữ) hoặc "đội tích trữ". Họ tích trữ Bitcoin như những chú sóc dự trữ lương thực cho mùa đông, sẵn sàng giữ chúng trong một thời gian rất dài mà không có ý định bán.
Tại sao "HODL" lại là cách đầu tư đơn giản nhất?
Về cốt lõi, lý do những "holder" lựa chọn chiến lược này là vì họ tin tưởng vào giá trị dài hạn của Bitcoin. "Giá trị dài hạn" có thể được giải thích theo nhiều cách, nhưng với đa số, nó được tóm gọn trong một niềm tin: giá Bitcoin sẽ tiếp tục tăng mạnh trong tương lai rất xa.
Từ mức 100 USD vào năm 2013 lên khoảng 10.000 USD vào năm 2020, Bitcoin đã tăng trưởng gấp 100 lần chỉ trong 7 năm. Các holder tin rằng trong 10 năm tới, giá Bitcoin sẽ tiếp tục tăng mạnh (với nhiều lý do như câu chuyện "vàng kỹ thuật số" hay "tiền tệ Internet" — chúng ta sẽ bàn kỹ hơn ở phần sau). Do đó, việc tích trữ Bitcoin và bán ra sau một thời gian dài là một lựa chọn sinh lời. Hơn nữa, phương pháp này không yêu cầu bạn phải liên tục theo dõi biến động giá ngắn hạn như giao dịch lướt sóng. Trong một thị trường biến động mạnh như Bitcoin, đây là cách vừa an tâm hơn, vừa tiết kiệm công sức.
Nhìn chung, triết lý đầu tư của chiến lược này rất đơn giản. Tuy nhiên, trên thực tế, nó vẫn chưa cung cấp nhiều hướng dẫn cụ thể cho người mới bắt đầu. Ví dụ, nên bắt đầu "HODL" từ khi nào? "Thời gian dài" cụ thể là bao lâu? Rất ít người trả lời những câu hỏi này, trong khi chúng lại là điều thiết yếu khi bạn bắt tay vào thực hành.
Vậy trên thực tế nên "HODL" trong bao lâu?
Để làm rõ hiệu quả thực tế của chiến lược "HODL", Orange Book đã thực hiện mô phỏng dựa trên dữ liệu lịch sử. Chúng tôi sử dụng API từ sàn Bitfinex, thu thập dữ liệu giá Bitcoin từ ngày 1/4/2013 đến ngày 26/1/2020 (giá đóng cửa theo giờ), và mô phỏng lợi nhuận nếu nắm giữ đúng 4 năm rồi bán ngay.
Nói cách khác, chúng tôi muốn tìm hiểu: trong khoảng từ 1/4/2013 đến 26/1/2016, nếu mua Bitcoin tại bất kỳ thời điểm nào (theo giờ) và bán ra sau đúng 4 năm, thì chiến lược "HODL" có luôn sinh lời hay không? (Do bài viết hoàn thành năm 2020, nên các giao dịch mua sau đầu năm 2016 chưa thể kiểm chứng đủ 4 năm.)
Kết quả sau 4 năm nắm giữ
.........................
Trên đây là kết quả lợi nhuận khi mua tại bất kỳ thời điểm nào (theo giờ) và bán sau đúng 4 năm (35.064 giờ), được sắp xếp theo tỷ suất lợi nhuận từ cao đến thấp. Trong đó, tỷ suất lợi nhuận = (giá bán – giá mua) / giá mua × 100%.
Có thể thấy:
Lợi nhuận cao nhất lịch sử: 5583,53%, khi mua lúc 3h sáng ngày 27/6/2015 với giá 241,54 USD và bán sau 4 năm với giá 13.728 USD.
Lợi nhuận thấp nhất lịch sử: 366%, khi mua lúc 20h ngày 10/4/2013 với giá 262,1 USD và bán sau 4 năm với giá 1.222,8 USD.
Vậy nếu không giữ đủ 4 năm thì sao? Hãy xem hiệu quả của các khoảng thời gian khác:
2 năm (17.531 giờ) – Cao nhất: 4244,85%, Thấp nhất: -68,38% (lỗ)
3,5 năm (26.297 giờ) – Cao nhất: 7558,6%, Thấp nhất: -36,99% (lỗ)
5 năm (43.829 giờ) – Cao nhất: 14405,63%, Thấp nhất: 241,84%
6 năm (52.594 giờ) – Cao nhất: 18035,48%, Thấp nhất: 533,59%
Kết luận: Nếu "HODL" dưới 4 năm, bạn vẫn có nguy cơ chịu lỗ. Nhưng nếu kiên trì nắm giữ đủ 4 năm rồi mới bán, bạn luôn có lãi.
Tại sao lại là 4 năm?
Mua tại bất kỳ thời điểm nào và nắm giữ đúng 4 năm đều sinh lời, thậm chí mức lãi thấp nhất cũng đạt 366%. Đây là một kết quả rất ấn tượng. Điều thú vị là, 4 năm chính xác bằng một chu kỳ đầy đủ của Bitcoin. Vì vậy, chiến lược nắm giữ 4 năm hàm ý rằng bạn phải tin rằng sau mỗi chu kỳ, giá Bitcoin sẽ lập đỉnh mới và bước lên một tầm cao hơn, nghĩa là giá ở bất kỳ thời điểm nào cũng luôn cao hơn so với chu kỳ trước đó.
Niềm tin vào chu kỳ Bitcoin, về bản chất, là tin vào câu chuyện "halving" (giảm một nửa phần thưởng khối). Trong thiết kế ban đầu của Satoshi Nakamoto, tổng cung Bitcoin được cố định ở 21 triệu BTC. Giới hạn này khiến nhiều người tin rằng Bitcoin giống như "vàng kỹ thuật số" — một tài sản lưu trữ giá trị, đồng thời tạo ra kỳ vọng tăng giá cho các nhà đầu tư mới. 21 triệu BTC này được khai thác dần bởi các thợ đào, và cứ sau 4 năm, phần thưởng cho mỗi khối được tạo ra sẽ giảm đi một nửa. Ban đầu là 50 BTC/khối, sau 4 năm còn 25 BTC/khối, và cứ tiếp tục như vậy.
Chính nhờ thiết kế "halving" này, nhiều người tin rằng sau mỗi lần halving, giá Bitcoin sẽ lập đỉnh mới. Bởi khi phần thưởng giảm, để duy trì mức lợi nhuận tương đương với chi phí điện năng, giá mỗi BTC buộc phải tăng lên. Cho đến nay, Bitcoin đã trải qua 2 lần halving, và lần halving gần nhất sẽ diễn ra vào tháng Năm năm nay. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, xét về mặt dữ liệu, thời điểm halving và thời điểm bắt đầu một đợt tăng giá mạnh (bull run) không có mối liên hệ nhân quả rõ ràng.
Rủi ro khi đầu tư vào Bitcoin
So với giao dịch ngắn hạn, giao dịch định lượng hay hợp đồng tương lai, chiến lược HODL (nắm giữ dài hạn) Bitcoin được xem là phương án đầu tư có mức rủi ro thấp hơn. Tuy nhiên, rủi ro vẫn luôn hiện hữu — chẳng hạn như hiệu ứng giảm phát (halving) của Bitcoin sẽ hết sau 4 năm, chu kỳ tăng giá không còn lặp lại, hoặc giá không thể phá vỡ đỉnh cao mới.
Dù dữ liệu quá khứ cho thấy việc mua Bitcoin và giữ trong 4 năm rồi bán ở bất kỳ thời điểm nào đều có lãi, nhiều người vẫn hoài nghi liệu chiến lược này có còn hiệu quả trong tương lai. Nói cách khác, rủi ro lớn nhất của HODL chính là khả năng hiệu ứng giảm phát không còn lặp lại. Trong cộng đồng crypto, chỉ một nhóm nhỏ những người đã trải qua hai lần halving thành công mới thực sự tin tưởng vào điều này; số còn lại đều mang trong lòng nhiều hoài nghi.
Biến động giá Bitcoin luôn rất mạnh
Bitcoin vẫn là một tài sản đầu tư đầy rủi ro với biến động cực cao và tính ổn định thấp. Vì vậy, nhiều nhà HODL thường khuyên: nếu muốn đầu tư vào Bitcoin, bạn phải sẵn sàng tâm lý mất trắng số tiền đó. Chỉ khi xem khoản đầu tư này như “tiền đã mất”, bạn mới nên bước vào thị trường.
Tuy nhiên, cạm bẫy lớn nhất của HODL lại nằm ở chỗ: đa phần mọi người khó có được một số vốn đủ lớn (vốn nhỏ thì lợi nhuận chẳng đáng là bao), đồng thời lại không thể thực sự “quên” đi số tiền đó.
Khi chọn chiến lược “để đó” — tưởng chừng đơn giản nhất — bạn buộc phải khóa chặt số tiền này ít nhất 4 năm, thậm chí lâu hơn. Trong suốt thời gian đó, dù có cần gấp đến đâu, bạn cũng không được rút ra. Thời gian chờ đợi để biết khoản đầu tư có sinh lời hay không cũng vô cùng dài. Với người bình thường, HODL ngốn một lượng thanh khoản lớn và tạo ra chi phí cơ hội không nhỏ. Tất cả những yếu tố này đều tác động sâu sắc đến tâm lý của bạn.
Điều này lý giải vì sao HODL — trông có vẻ đơn giản — lại thực sự rất khó thực hiện.
Tại sao bạn luôn khó “để yên” Bitcoin?
Trong lịch sử, số người thực sự mua và giữ Bitcoin hơn 4 năm chỉ đếm trên đầu ngón tay. Về bản chất, việc nắm giữ dài hạn cũng đi ngược lại bản năng con người như giao dịch ngắn hạn vậy. Để giữ Bitcoin lâu dài, bạn thường phải vượt qua những thử thách sau:
Khi giá giảm sâu: Bitcoin biến động cực mạnh, việc giảm 50% hay thậm chí 80-90% là chuyện bình thường. Mức biến động khủng khiếp này khiến hầu hết mọi người không chịu nổi áp lực tâm lý và có thể bán tháo ở đáy.
Khi giá tăng mạnh: Đôi khi chịu lỗ vẫn có thể “ôm” và chờ thời, nhưng phần lớn người không giữ nổi Bitcoin lại vì bán quá sớm khi giá tăng gấp 2-3 lần, để rồi bỏ lỡ khoản lợi nhuận khổng lồ phía sau.
Khi có tin tức lớn: Đôi lúc những tin đồn hay sự kiện quan trọng khiến bạn hoảng loạn và bán tháo. Ví dụ điển hình là sự kiện “94”. Hoặc giả dụ trong tương lai, CSW công bố private key của khối Genesis để chứng minh mình là Satoshi Nakamoto — lúc đó bạn sẽ bán hay tiếp tục HODL? (Thành thật mà nói, tôi cũng không biết nữa — nếu điều đó xảy ra thật, đó sẽ là một cú sốc lớn…)
Khi bạn nghĩ mình thông minh hơn thị trường: Đôi lúc bạn tự tin có thể xác định đáy và đỉnh thị trường, mua thấp bán cao, nên không kìm được lòng mà nhảy vào giao dịch. Tình huống này khá hiếm, vì phần lớn chỉ cần vài lần giao dịch là đã bị thị trường “dạy cho bài học” đau đớn.
Tóm lại, độ khó của HODL nằm ở chính việc “không làm gì cả”.
Tôi có nên HODL Bitcoin không?
Bài viết này chỉ cung cấp góc nhìn tham khảo cho những ai muốn đầu tư Bitcoin, chứ không khuyến khích tất cả mọi người đều HODL. Lựa chọn chiến lược nắm giữ dài hạn đòi hỏi một tiền đề quan trọng: niềm tin vào giá trị lâu dài của Bitcoin. Điều này không ai có thể quyết định thay bạn — bạn phải tự mình suy ngẫm và đưa ra lựa chọn.
Nhiều holder chúng tôi biết không đo lường HODL bằng “thời gian”, mà bằng một niềm tin đơn giản: “Chỉ bán Bitcoin khi giá chạm 100.000 USD.” Nếu bạn hỏi tại sao là 100.000 USD mà không phải 120.000 USD, phần lớn họ cũng không giải thích rõ được.
Vậy nếu muốn hiểu rõ hiệu quả của HODL, bạn còn có thể làm gì?
Dù dữ liệu lịch sử cho thấy chiến lược HODL 4 năm đến nay vẫn hiệu quả và có lãi, điều chúng ta thực sự muốn biết là: Làm sao để sớm kiểm tra — vào một ngày nào đó trong tương lai — xem chiến lược này còn đúng không?
Ví dụ với chiến lược mua và giữ 4 năm rồi bán:
Dữ liệu bảng trên chỉ kiểm tra hiệu quả của các giao dịch mua Bitcoin từ 2013 đến 2016. Bạn có thể kiểm tra chiến lược này trong khoảng thời gian gần hơn để đánh giá tính khả thi. Ví dụ: Tháng 12/2017, Bitcoin chạm đỉnh lịch sử 20.000 USD. Nếu lấy mức sinh lời tối thiểu là gấp 3 lần, chiến lược sẽ thất bại nếu giá Bitcoin vào tháng 12/2021 không đạt 60.000 USD.
Xem xét một số mốc gần hơn:
Giá tháng 6/2016 khoảng 600 USD — nếu giá tháng 6/2020 dưới 1.800 USD thì thất bại.
Giá tháng 12/2016 khoảng 800 USD — nếu giá tháng 12/2020 dưới 2.400 USD thì thất bại.
Giá tháng 3/2017 khoảng 1.000 USD — nếu giá tháng 3/2021 dưới 3.000 USD thì thất b��i.
Giá tháng 6/2017 khoảng 2.500 USD — nếu giá tháng 6/2021 dưới 7.500 USD thì thất bại.
Giá tháng 9/2017 khoảng 3.800 USD — nếu giá tháng 9/2021 dưới 11.400 USD thì thất bại.
Giá tháng 12/2017 khoảng 15.000 USD — nếu giá tháng 12/2021 dưới 45.000 USD thì thất bại.
Có vẻ như mục tiêu này khá dễ đạt được trước tháng 6/2021.
Giá Bitcoin liệu có còn tăng tiếp?
Thực tế, với nhiều người, câu hỏi cuối cùng khi cân nhắc đầu tư Bitcoin thường quy về một điều đơn giản: “Bitcoin đã tăng mạnh như vậy rồi, liệu tương lai nó có còn bùng nổ nữa không?”
Chúng tôi không thể đưa ra câu trả lời chắc chắn, nhưng có thể chia sẻ hai quan điểm phổ biến trên thị trường để bạn tham khảo:
1. Sẽ không còn tăng mạnh nữa
Đợt tăng giá trước đó của Bitcoin chủ yếu do thị trường còn non trẻ — hoàn toàn khác so với hiện nay. Quy mô thị trường Bitcoin giờ đã lớn hơn rất nhiều, đồng thời đã xuất hiện các sản phẩm phái sinh và công cụ phòng ngừa rủi ro (hedging tools) trưởng thành. Vì vậy, tính tham khảo của dữ liệu lịch sử giai đoạn đầu là tương đối thấp.
2. Vẫn sẽ tiếp tục tăng
Trước đây cũng đã có người nghĩ thế: khi Bitcoin vượt qua một đỉnh cao, họ cho rằng giá sẽ không thể tăng thêm nữa. Thế nhưng, Bitcoin lại liên tục bứt phá, chứng minh rằng cái mà họ tưởng là “đỉnh” kia thực chất chỉ là một ngọn đồi thấp.
Vậy chiến lược tích trữ này có thể áp dụng cho các loại tiền mã hóa khác không?
Ừm… Chúc bạn may mắn…