Blockchain analiz şirketi Chainalysis'in 2015-2019 yılları arasında federal hükümetle yaptığı sözleşmelerin toplam tutarı (Kaynak: CoinDesk Research)
Chainalysis, 2015 yılında ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ile 9.000 dolarlık bir veri yazılımı sözleşmesi imzaladı.
Ancak sadece 5 yıl sonra, Chainalysis ABD hükümetiyle büyük ölçekli yazılım sözleşmeleri imzalayan Palantir gibi bir şirkete dönüştü. Yeni ortaya çıkan blockchain izleme sektörünün öncülerinden biri haline gelen şirket, artık her yıl ABD hükümetiyle milyonlarca dolarlık iş yapıyor.
Chainalysis, şu anda ABD'nin en büyük kripto para analiz taşeronu konumunda ve en az 10 federal kurum, departman ve ofisle iş birliği yapıyor.
Özetle, federal kurumlar suç faaliyetlerini bastırmak amacıyla Bitcoin ve diğer kripto paraların karmaşık işlem ağlarını anlamak istiyor ve bu doğrultuda büyük bütçeler ayırmaya hazırlar.
CoinDesk'in incelediği 82 federal satın alma sözleşmesi kaydına göre, Chainalysis 2015'teki kuruluşundan bu yana federal kurumların şirketin araçları, hizmetleri ve eğitimleri için en az 10 milyon dolar (tam olarak 10.690.706 dolar) harcama yaptığını ortaya koydu. Sözleşme uzatmaları da hesaba katıldığında, Chainalysis'in geliri 14 milyon doları aşıyor.
Sektörde, ABD federal hükümetiyle imzaladığı sözleşme sayısı veya iş birliği yaptığı kurum sayısı açısından Chainalysis ile boy ölçüşebilecek başka bir şirket bulunmuyor. ABD federal hükümetinin verilerine göre, CEO David Jevans liderliğindeki CipherTrace, federal hükümetle çoğunlukla araştırma-geliştirme (Ar-Ge) sözleşmeleri imzaladı ve toplam değer 6 milyon dolar oldu. İngiltere merkezli Elliptic ise yalnızca ABD Gelir İdaresi (IRS) ile 2.450 dolarlık tek bir sözleşme imzaladı.
Chainalysis ile sözleşme imzalayarak ABD federal hükümeti, kripto paraların denetimden kaçmak için kullanılmasını etkili bir şekilde engelleyebilir. Bitcoin, doğası gereği takip edilebilir bir yarı-anonim sistemdir. Bu ağda milyarlarca dolarlık değer transfer edilir ve tüm bu işlemler herkesin inceleyebileceği açık bir defterde (public ledger) kayıtlıdır.
Chainalysis verilerine göre, 2019 yılında Bitcoin toplam işlem hacminin sadece %1,1'i yasa dışıydı. Ancak bu oran artıyor: geçen yıla kıyasla %180'lik bir artış gösterdi.
ABD hükümeti de buna karşılık olarak Chainalysis'e yaptığı harcamaları her yıl artırma kararı aldı; bu durum verilerle de destekleniyor. 2019 yılında ABD hükümeti, şirketin hizmetleri için 5 milyon doların üzerinde ödeme yaptı. Bu miktar, 2018 yılına göre %20, 2015 yılına göre ise tam %22.558'lik bir artış anlamına geliyor. 2015'te Chainalysis sadece iki federal kurumla çalışıyordu: Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ve ABD Gelir İdaresi (IRS).
Bugün ise Chainalysis'in çok sayıda federal kurumla sözleşmesi bulunuyor. Bunlar arasında Federal Soruşturma Bürosu (FBI), Uyuşturucuyla Mücadele İdaresi (DEA), Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE), Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), Ticari Vadeli İşlemler Komisyonu (CFTC), Finansal Suçları İnceleme Ağı'na (FinCEN) bağlı finans kurumları, Gelir İdaresi (IRS), Gizli Servis (USSS), Ulaştırma Güvenliği İdaresi (TSA) ve hatta Hava Kuvvetleri Bakanlığı (Department of the Air Force) bile yer alıyor.
Çoğu federal kurum Chainalysis ile altı haneli sözleşmeler imzaladı; ancak bazı kurumlar çok daha yüksek meblağlar harcadı. Örneğin, Ulaştırma Güvenliği İdaresi (TSA) 2018'de Chainalysis ile 40.000 dolarlık bir sözleşme imzalarken, Chainalysis'in en büyük federal ortağı olan Gelir İdaresi (IRS) son 5 yılda toplam 4,1 milyon dolarlık sözleşme imzaladı. Bu tutarın 3,6 milyon doları 2018'den sonra gerçekleşti.
Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE), Chainalysis ile toplam 2,6 milyon dolarlık sözleşmeyle ikinci sırada yer alırken, Federal Soruşturma Bürosu (FBI) 2,4 milyon dolarla üçüncü oldu.
Ancak FBI, Chainalysis ile iş birliğini önümüzdeki iki yıl içinde birkaç milyon dolarlık ek harcamayla genişleterek IRS'yi geride bırakıp Chainalysis'in en büyük federal ortağı olmayı planlıyor. 18 Aralık 2019'da FBI, Chainalysis'in "sanal para takip aracı"nı kullanmak için 377.500 dolar ödedi ve 2022 yılına kadar en az 3.628.775 dolar harcama yapmayı taahhüt etti.
Karşılaştırma için: 2017 yılında Vice'ın bildirdiğine göre, New York merkezli bu genç şirket FBI'dan 330.000 dolar, IRS'ten 88.000 dolar ve ICE'den 58.000 dolar kazanmıştı.
Federal kurumlar Chainalysis'e büyük miktarlarda para harcıyor. Bazı kurumlar yıllardır sözleşmelerini yenilemeye devam ediyor; örneğin IRS, yıllık yaklaşık 1,6 milyon dolar harcayarak aynı sözleşme kapsamında toplam 3,3 milyon dolar ödeme yaptı (Kaynak: CoinDesk Research)
Peki bu kurumlar ne satın alıyor?
Bu kurumların Chainalysis'ten tam olarak ne satın aldığını net bir şekilde söylemek zor. Sözleşmelerin çoğu detay içermiyor. 29 sözleşme çeşitli ürün lisanslarından bahsederken, 5 tanesi "Reactor" yazılımına değiniyor; diğerleri ise hiçbir şey belirtmiyor. (Hava Kuvvetleri Bakanlığı, "Bitcoin kripto para işlemleri" için 110.000 dolar harcadı.)
Bir yıl önce Chainalysis, Seri B finansman turunda 30 milyon dolar topladı. Ancak şirket şu ana kadar sadece üç ürün geliştirdi: Reactor, KYT ve Kryptos. Bunlardan sadece işlem görselleştirme yazılımı Reactor (Chainalysis'in ana ürünü) bir yıldan fazla süredir piyasada.
Chainalysis'in kurucu ortağı ve Strateji Direktörü (CSO) Jonathan Levin, "Özel sektör müşterilerimiz de Reactor'u kullanırken, bu tür müşteriler için özel olarak iki yeni ürün geliştirdik: KYT ('İşleminizi Tanıyın') ve Kryptos," diyor.
Reactor, Chainalysis'in ana ürünü. Bu yazılım, blockchain üzerindeki kripto para faaliyetlerini görselleştiriyor ve yasa dışı işlemler gerçekleştiren adresleri işaretliyor.
Virginia merkezli Ulusal Beyaz Yakalı Suç Merkezi'nde (NW3C) yüksek teknoloji suçları araştırmacısı olan Casey Bohn, düzenli olarak polis memurlarına Reactor ve Chainalysis'in diğer kripto para araçlarını nasıl kullanacaklarını öğretiyor. Bohn, Reactor'un blockchain tarayıcılarının yükünü hafifletmeye yardımcı olduğunu söylüyor.
"Reactor nispeten kullanımı kolay bir araç ve aşırı karmaşık değil," diye ekliyor Bohn. "Bu aracı bir kez anladığınızda, oldukça karmaşık işleri basitleştirebilirsiniz."
Bohn, federal, eyalet ve yerel düzeydeki yetkililere bu yazılımı nasıl kullanacaklarını öğretti; bunlardan bazıları Chainalysis ile sözleşme imzalayan 10 kurumdan geliyor. Bohn'a göre, bu yetkililer blockchain analizine büyük ilgi gösteriyor.
"Tüm bu soruşturma kurumlarının alt birimlerinde kripto para alanıyla ilgilenen özel departmanlar var," diyor Bohn.
Örneğin, Gelir İdaresi (IRS) Suç Soruşturmaları (CI) birimi bünyesindeki Siber Suçlar Ofisi, vergiyle ilgili kripto para suçlarını araştıran ve beş yıldır faaliyet gösteren bir birim. Bu birim aynı zamanda Chainalysis'in başlıca müşterilerinden biri: Siber Suçlar Ofisi, son dört yılda "vakaların desteklenmesi ve eğitim" için 3,3 milyon dolar harcadı.
Vergi İdaresi (IRS) bu konuda resmi bir açıklama yapmamış olsa da, kurumun Suç Araştırmaları Dairesi Başkan Yardımcısı Jim Lee, 2019 yılı suç araştırmaları raporunda yalnızca kendi birimlerinin değil, diğer devlet kurumlarının da kripto para izleme yeteneğine “ihtiyaç duyduğuna” işaret etti.
Lee, konuyla ilgili şunları söyledi: “Para ile ilgili tüm finansal suç davalarında, ABD Başsavcılıkları'nın IRS Suç Araştırmaları Dairesi'nin katılımına ihtiyacı vardır. Nitekim, bir dava parayla ilgiliyse federal bir soruşturmaya dönüşür ve bu da tam olarak bizim yetki alanımıza girer. Kripto para işlemlerini izlemek de bunun en iyi örneklerinden biridir.”
IRS Suç Araştırmaları Dairesi Genel Müdürü Don Fort ise Chainalysis ile yapılan iş birliği konusunda daha net ifadeler kullandı. Fort, Chainalysis'in, IRS ve Adalet Bakanlığı'nın Güney Kore merkezli bir çocuk pornografisi sitesine yönelik soruşturmasını çözmede kritik bir rol oynadığını açıkladı.
Ancak diğer kurumların kripto para izleme faaliyetleri konusunda benzer bir şeffaflık göstermediği görülüyor. Pek çok kurum konu hakkında herhangi bir açıklama yapmaktan kaçındı. ABD Finansal Suçlar Uygulama Ağı (FinCEN), Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ve Uyuşturucu ile Mücadele İdaresi (DEA) yorum taleplerine cevap vermedi.
DEA sözcüsü, “Uyuşturucu ile Mücadele İdaresi, kullandığı soruşturma teknolojileri hakkında görüş bildirmez” açıklamasını yaptı.
Elde edilen bazı resmi belgeler, kurumların özel sektör şirketleriyle yaptıkları bu tür iş birliklerini kamuoyuyla paylaşmak istemediklerini gösteriyor.
Örneğin, 2018 yılında Vice dergisi, Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası (FOIA) kapsamında Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) teşkilatına başvurarak, kurumun Chainalysis yazılımını 13.188 dolara satın almasına ilişkin belgeleri talep etti. ICE, beş ay sonra, alt birimi olan Yerel Güvenlik Soruşturmaları Müdürlüğü'nün (HSI) Chainalysis Reactor yazılımını kullandığını doğrulayan, ancak büyük kısmı karartılmış bir belgeyi kamuoyuna sundu.
Belgede, “ICE ile Chainalysis arasındaki iş birliğinin ifşa edilmesi, lojistik ve finans sektöründeki diğer şirketlerle yürütülen mevcut bilgi paylaşımı anlaşmalarını da riske atacaktır” ifadeleri yer aldı.
Küçükten Büyüğe
Chainalysis'in ilk ürünü, kripto para araştırmacıları için özel olarak tasarlanmıştı. Şirketin kurucu ortağı Jonathan Levin, başlangıçta siber suçlar ve para aklamayla mücadele eden küçük, özel birimlerle sözleşme yaptıklarını belirtti.
Levin, “İlk olarak, bu alanda uzmanlaşmış küçük birimlerle çalışmaya başladık. Zamanla, farklı türdeki suç ve yasa dışı faaliyetleri önlemek isteyen daha geniş kurumların da bize ihtiyaç duyduğunu gördük. Bu da bizi onlar için daha cazip hale getirdi ve üstlendiğimiz rolü güçlendirdi” dedi.
Bu strateji bir kartopu etkisi yaratarak, Chainalysis'in federal kurumlarla bu makalede bahsedilenden çok daha fazla sayıda satın alma sözleşmesi imzalamasını sağladı. Levin, bu sözleşmelerin bir kısmının Federal Satın Alma Veri Sistemi'nde (FPDS) yayınlanmadığını da sözlerine ekledi.
Levin, “Gelirimizin yaklaşık yarısı kamu sektöründen, diğer yarısı ise özel sektörden geliyor” diye konuştu. Kamu sektörü gelirinin içinde ABD eyalet kurumları ve yabancı hükümetler de bulunuyor.
Siber suç uzmanı araştırmacı Catalin Boen, federal hükümetin Chainalysis'e yaptığı 16 milyon dolarlık harcamanın birçok açıdan nispeten küçük kaldığını ifade etti. Boen, ABD hükümetinin Cellebrite gibi mobil cihaz veri çözümleri için bu miktarın kat kat üzerinde harcama yaptığını vurguladı. Federal Satın Alma Veri Sistemi'ne göre, Ağustos 2015'ten bu yana Cellebrite ile yapılan sözleşmelerin toplam değeri 40 milyon doları aşıyor.
Ancak, kripto para izleme teknolojisi özelinde bakıldığında, Chainalysis federal hükümet pazarında neredeyse tekel konumunda görünüyor.
Çeviri: Min Min | Düzenleme: Lin Yi